Bạn trả tiền thuê xe mỗi ngày, nhưng tờ giấy chủ xe đưa ký lại mang tiêu đề “giấy mượn xe”. Dùng giấy mượn xe thay hợp đồng thuê không xóa được việc bạn đang thuê, nhưng nó ghi sai điều hai bên đã thỏa thuận, và chính chỗ sai đó khiến bạn yếu thế khi có chuyện: xe hỏng giữa kỳ, chủ đòi xe sớm, hay hai bên cãi nhau về khoản tiền đã đưa.
Bài viết cho người thuê xe máy của cá nhân hoặc tiệm nhỏ ở Hà Nội. Đây là thông tin chung, không phải ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể.
Giấy mượn xe thay hợp đồng thuê: hai loại hợp đồng khác nhau ở chỗ có trả tiền hay không
Bộ luật Dân sự 2015 định nghĩa hai loại hợp đồng này ở hai điều riêng:
- Hợp đồng thuê tài sản (Điều 472): bên cho thuê giao tài sản cho bên thuê để sử dụng trong một thời hạn, bên thuê phải trả tiền thuê.
- Hợp đồng mượn tài sản (Điều 494): bên cho mượn giao tài sản cho bên mượn để sử dụng trong một thời hạn mà không phải trả tiền; bên mượn trả lại tài sản khi hết thời hạn mượn hoặc khi mục đích mượn đã đạt được.
Ranh giới nằm ở tiền. Đã có giá theo ngày, đã chuyển khoản hay đưa tiền mặt để được dùng xe, thì việc hai bên đang làm khớp với định nghĩa thuê hơn là mượn. Cái tên trên giấy không tự đổi được bản chất, nhưng khi có tranh chấp, người đọc sẽ thấy chữ “mượn” trước tiên, và bạn là người phải chứng minh điều ngược lại.
Hợp đồng mượn tài sản khác thuê ở những nghĩa vụ nào
Luật đặt quyền và nghĩa vụ của mỗi bên khác nhau, và vài điểm trong đó bất lợi cho người đang trả tiền nếu giấy ghi là mượn.
Ai sửa xe khi hỏng
Với thuê, Điều 477 buộc bên cho thuê sửa những hư hỏng, khuyết tật của tài sản thuê, trừ hư hỏng nhỏ mà theo tập quán bên thuê tự sửa; Điều 479 giao cho bên thuê việc bảo quản, bảo dưỡng và sửa chữa nhỏ. Với mượn, khoản 1 Điều 496 nói nếu tài sản bị hư hỏng thông thường thì bên mượn phải sửa. Trên tờ giấy mượn, chuyện xe hỏng giữa kỳ dễ bị đẩy sang phía bạn.
Xe giao không đúng như đã hẹn
Điều 476 yêu cầu bên cho thuê giao tài sản đúng chất lượng, tình trạng đã thỏa thuận; giao không đúng thì bên thuê có quyền yêu cầu sửa chữa, giảm tiền thuê hoặc hủy hợp đồng và đòi bồi thường. Bên cho mượn chỉ phải cung cấp thông tin cần thiết về việc sử dụng và khuyết tật của tài sản, nếu có (Điều 498).
Chủ xe có được đòi lại xe sớm không
Với thuê, thời hạn do hai bên thỏa thuận (Điều 474). Với mượn, khoản 1 Điều 499 cho bên cho mượn quyền đòi lại tài sản khi có nhu cầu đột xuất và cấp bách, dù bên mượn chưa đạt mục đích, chỉ cần báo trước một thời gian hợp lý. Đã trả tiền cả tuần mà bị đòi xe giữa chừng, tờ giấy mượn không đứng về phía bạn.
Mất hoặc hỏng xe: tên giấy không làm bạn nhẹ trách nhiệm
Nhiều người nghĩ “mượn” thì nhẹ nhàng hơn. Không phải vậy: cả bên thuê (Điều 479) lẫn bên mượn (khoản 4 Điều 496) đều phải bồi thường nếu làm mất, làm hỏng; cả hai đều không chịu phần hao mòn tự nhiên (Điều 479, Điều 497). Tờ giấy mượn không bớt nghĩa vụ nào của bạn, nó chỉ bớt quyền.
Giao dịch giả tạo khi thuê xe: luật nhìn vào điều hai bên thực sự muốn
Khoản 1 Điều 124 quy định: khi các bên xác lập giao dịch một cách giả tạo nhằm che giấu một giao dịch khác thì giao dịch giả tạo vô hiệu, còn giao dịch bị che giấu vẫn có hiệu lực, trừ khi chính nó cũng vô hiệu theo luật. Thêm vào đó, khoản 5 Điều 404 nói khi ý chí chung của các bên mâu thuẫn với ngôn từ trong hợp đồng thì ý chí chung được dùng để giải thích hợp đồng.
Hai điều này cho thấy điều hai bên thực sự thỏa thuận quan trọng hơn cái tên tờ giấy. Nhưng một tờ giấy cụ thể có bị coi là giả tạo hay không phải được chứng minh bằng chứng cứ và do cơ quan có thẩm quyền đánh giá khi có tranh chấp; bài này không kết luận thay ai được. Điều chắc chắn là bạn cần chứng cứ mình đã trả tiền thuê: lịch sử chuyển khoản, tin nhắn chốt giá, biên nhận.
Chủ xe đưa giấy mượn không nhất thiết vì ý xấu, có khi chỉ vì dùng mẫu sẵn có. Dù lý do là gì, bạn vẫn có quyền đề nghị ghi đúng.
Ký giấy mượn xe khi thuê xe: đề nghị ghi lại thế nào
Cách nhẹ nhàng nhất là nói thẳng vào việc: “Em trả tiền thuê theo ngày nên nhờ anh chị ghi là hợp đồng thuê xe, có giá và thời hạn, để hai bên cùng rõ.” Một tờ thỏa thuận thuê đơn giản nên có:
- Họ tên, số điện thoại hai bên; biển số, dòng xe, màu xe.
- Giá thuê theo ngày, tuần hay tháng (Điều 473 để giá do hai bên thỏa thuận).
- Thời hạn thuê, ngày giờ nhận và trả (Điều 474).
- Cách và thời điểm trả tiền thuê (Điều 481): trả trước, theo kỳ hay khi trả xe.
- Tiền cọc nếu có: bao nhiêu, hoàn khi nào, trừ vào khoản gì.
- Ai lo bảo dưỡng, sửa chữa khi xe hỏng không do lỗi người dùng.
- Tình trạng xe lúc giao, kèm ảnh có ngày giờ.
Ví dụ một bạn làm ở Thanh Xuân thuê chiếc xe số của người quen, mỗi tối chuyển khoản tiền ngày. Nếu chủ xe vẫn muốn giữ tờ giấy mượn, ít nhất hãy xin một biên nhận riêng ghi “tiền thuê xe biển số…, từ ngày… đến ngày…”, và mỗi lần chuyển khoản thì ghi nội dung là tiền thuê xe kèm ngày. Đừng tự viết thêm câu vào tờ giấy mượn, vì một văn bản vừa ghi “mượn” vừa ghi “trả tiền” dễ tự mâu thuẫn. Nếu chủ xe từ chối mọi cách ghi nhận khoản tiền, nên cân nhắc thuê chỗ khác.
Cách viết một tờ thỏa thuận với người cho thuê không phải cửa hàng, kèm bước đối chiếu đăng ký xe, có trong bài thuê xe máy của cá nhân hoặc hàng xóm. Nếu bị đưa ký loại giấy còn lệch xa hơn như giấy vay tiền, xem bài ký giấy vay tiền hoặc giấy bán xe làm tin.
Đã lỡ ký giấy mượn rồi thì làm gì
Việc nên làm ngay là gom chứng cứ về quan hệ thuê: chụp đoạn tin nhắn chốt giá, lưu lịch sử chuyển khoản, giữ biên nhận tiền mặt nếu có. Sau đó nhắn đề nghị lập lại giấy cho đúng, hoặc ít nhất xin chủ xe xác nhận bằng tin nhắn rằng khoản bạn trả là tiền thuê xe. Cách đề nghị sửa một văn bản đã ký mà không làm căng thẳng có trong bài hợp đồng thuê xe ghi sai thông tin.
Nếu tranh chấp đã xảy ra, hãy hỏi người có chuyên môn pháp lý và mang theo đủ tin nhắn, chứng từ. Toàn văn Bộ luật Dân sự 2015 có trên cổng văn bản của Chính phủ; quy định có thể thay đổi, hãy đối chiếu văn bản hiện hành trước khi dựa vào.
Thuê ở cửa hàng: hỏi trước loại giấy sẽ ký
Dù thuê ở đâu, bạn có thể hỏi trước sẽ ký giấy gì và xin xem mẫu. Ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, giá theo ngày là Honda Wave 150.000 đồng, Honda Vision và Air Blade 200.000 đồng; mức khác xem ở bảng giá. Giấy tờ, mức cọc và nội dung giấy ký khi nhận xe được xác nhận trực tiếp qua 0942 467 674, cửa hàng mở 09:00–21:00. Các bài khác về giấy tờ nằm trong mục thủ tục thuê xe và chuyên mục thuê xe.