Đốt vàng mã trên vỉa hè là cảnh khách quốc tế đi xe máy ở Hà Nội thường gặp vào ngày rằm và mùng một, đặc biệt ở phố cổ và các khu dân cư: trước cửa nhiều nhà, hàng quán có một thùng sắt hoặc một góc vỉa hè đang cháy, khói bay và tro giấy bay lên. Với người chưa quen, đó có thể là điều bất ngờ, có khi hơi ngại, nhất là khi đang chạy xe sát vỉa hè hoặc định dựng xe ngay gần đó.
Bài này giải thích ngắn gọn tục này là gì ở mức hiểu biết chung, và gợi ý cách đi xe, dựng xe cách xa lửa, tro bay mà vẫn tôn trọng người dân. Đây là gợi ý chung về văn hóa và an toàn, không thay quy định của địa phương về phòng cháy, có thể thay đổi.
Đốt vàng mã trên vỉa hè: tục này là gì và vì sao ngày rằm, mùng một
Nhiều gia đình và cửa hàng ở Việt Nam cúng vào ngày rằm và mùng một âm lịch, cầu bình an và buôn bán thuận lợi. Một phần của việc cúng là đốt vàng mã, tức giấy tiền hay đồ mã, theo quan niệm gửi lễ đến tổ tiên và các đấng linh thiêng. Với nhiều người, đây là nếp quen thuộc hàng tháng, không phải sự kiện đặc biệt.
Vào các ngày đó, bạn có thể thấy nhiều nhà đốt ngay trước cửa, trên vỉa hè hoặc ở thùng sắt nhỏ. Cảnh đó thường diễn ra vào buổi sáng sớm hoặc buổi chiều, có thể đông hơn vào dịp lễ lớn. Nếu bạn là khách nước ngoài, hãy coi đây là một phần của đời sống văn hóa địa phương. Cách nhìn thoáng và tôn trọng sẽ giúp bạn thoải mái hơn nhiều khi gặp cảnh này.
Khi đi xe máy qua một thùng lửa: giảm tốc, giữ khoảng cách
Khi nhìn thấy khói hoặc lửa phía trước, hãy giảm tốc từ xa. Tro giấy cháy có thể bay ra và rơi vào mặt, mắt hoặc người bạn, đặc biệt khi có gió. Đội mũ bảo hiểm, nếu có kính chắn thì hạ kính xuống, và giữ khoảng cách bên ngoài với thùng lửa thay vì đi sát vỉa hè.
Đừng cố lách qua sát lửa chỉ vì đường hẹp. Nếu phía trước có người đứng đốt hoặc đứng xem, hãy đi chậm và nhường họ. Nếu đường quá hẹp để qua an toàn, hãy dừng chờ một chút hoặc đi vòng. Tuyệt đối không để xe máy hay đồ dễ cháy sát lửa. Bài đi xe máy qua khu chợ đông người nhắc cách đi chậm và để mắt đến người bất ngờ bước ra ở nơi đông.
Dựng xe ở đâu: tránh xa lửa, tro bay và lối đi của nhà dân
Khi dừng xe ở khu phố, hãy chọn chỗ cách xa nơi đang đốt, nhất là xe có bình xăng. Tro nóng có thể rơi vào yên xe hoặc làm cháy xém đồ để trên xe, và xăng là chất dễ cháy. Tránh dựng xe ngay phía dưới gió so với thùng lửa. Nếu thấy đang cháy gần chỗ định dựng, hãy đi thêm vài bước tìm chỗ khác.
Đừng dựng xe chắn trước cửa nhà người ta, vì đó là nơi họ cúng và buôn bán. Vỉa hè vào ngày đó có thể được người dân dùng để đặt đồ cúng. Nếu bạn không chắc chỗ nào được đỗ, hãy hỏi nhẹ nhàng hoặc nhờ nơi bạn ở chỉ chỗ gửi. Bài khách sạn phố cổ không có chỗ để xe máy gợi ý cách tìm chỗ gửi khi nơi ở không có sẵn.
Giữ thái độ tôn trọng: đừng chỉ trỏ, chụp ảnh gần mặt hay can thiệp
Đối với nhiều người dân, đây là nghi lễ có ý nghĩa. Hãy tránh những hành động có thể bị coi là thiếu tôn trọng: chỉ trỏ cười đùa, chụp ảnh áp sát vào người đang cúng, hay dập lửa, di chuyển đồ cúng. Nếu muốn chụp ảnh, hãy xin phép trước và chụp từ xa.
Nếu bạn không thoải mái với khói, hãy đơn giản đi tránh. Không cần tranh luận hay biểu lộ khó chịu. Một nụ cười nhẹ và việc đi chậm qua thường được người dân đón nhận tốt. Nếu có người mời bạn đứng xem hoặc hỏi chuyện, hãy lịch sự. Việc tôn trọng văn hóa địa phương cũng giúp chuyến đi của bạn dễ chịu hơn.
An toàn cháy nổ và quy định địa phương
Đốt vàng mã trên vỉa hè có thể liên quan đến các quy định về phòng cháy và vệ sinh môi trường của địa phương, và các quy định này có thể thay đổi theo từng thời kỳ và từng khu vực. Bài không bình luận việc người dân làm có phù hợp quy định hay không; đó là chuyện của họ và cơ quan quản lý. Với khách nước ngoài, điều quan trọng là bạn tự bảo đảm an toàn và không tham gia vào việc đốt nếu không được mời.
Nếu bạn thấy lửa lan hoặc tình huống nguy hiểm thật sự, hãy báo người xung quanh và gọi số khẩn cấp phòng cháy chữa cháy. Đừng tự dập bằng tay hoặc ném thứ dễ cháy. Mang theo thông tin liên hệ nơi lưu trú để hỏi khi cần.
Thuê xe cho khách quốc tế: hỏi tiệm khi cần
Nếu bạn là khách nước ngoài thuê xe máy ở Hà Nội và gặp cảnh này, hãy cứ đi chậm và tôn trọng. Nếu cần thông tin hay hỗ trợ về xe, hãy hỏi tiệm. Giá thuê và tiền cọc là thông tin tham khảo, cần xác nhận trực tiếp trước khi đặt xe.
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, số liên hệ 0942467674. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục thuê xe cho khách quốc tế và trang thuê xe.
Tóm lại
Ngày rằm và mùng một, nhiều nhà ở Hà Nội đốt vàng mã trước cửa như một nếp cúng. Khi gặp, hãy giảm tốc, giữ khoảng cách với lửa và tro bay, dựng xe xa chỗ đốt và không chắn cửa nhà người ta, giữ thái độ tôn trọng và tự bảo đảm an toàn, nhất là với xe có bình xăng.