Mỗi năm có không ít tình nguyện viên nước ngoài Hà Nội đón về dạy tiếng Anh ở trường làng, làm dự án môi trường, hay nhà nghiên cứu ở lại vài tháng để phỏng vấn nông hộ ở Ba Vì, Sóc Sơn, Mỹ Đức. Ở xã ngoại thành, xe buýt thưa và taxi công nghệ không phải lúc nào cũng gọi được, nên xe máy gần như là cách đi lại chính. Bài này nói thẳng những gì cần chuẩn bị: giấy phép lái xe, chọn xe, chạy đường làng và cách gọi trợ giúp khi có chuyện.
Tình nguyện viên nước ngoài Hà Nội cần giấy tờ gì để lái xe máy
Đây là phần nhiều người nước ngoài xem nhẹ nhất, nhưng lại quan trọng nhất. Thuê được xe không có nghĩa là bạn được phép lái.
- Bằng lái Việt Nam hạng phù hợp: hạng A1 thường dùng cho xe đến 125 cm3, xe lớn hơn cần hạng A. Người ở Việt Nam dài ngày có thể tìm hiểu thủ tục đổi bằng lái nước mình sang bằng Việt Nam.
- Giấy phép lái xe quốc tế (IDP): chỉ loại do nước tham gia Công ước Viên 1968 cấp mới thường được chấp nhận, và phải mang kèm bằng lái gốc của nước bạn. Mục xe mô tô trên IDP phải được đánh dấu. IDP theo Công ước Geneva 1949 thường không có giá trị ở Việt Nam.
- Hộ chiếu và thị thực còn hạn, chụp lưu trong điện thoại và gửi một bản cho người điều phối chương trình.
Quy định về giấy phép lái xe có thể thay đổi, nên trước khi sang hãy hỏi cơ quan cấp IDP ở nước bạn, và khi đã ở Hà Nội thì hỏi cơ quan cấp đổi giấy phép lái xe. Nếu giấy tờ chưa hợp lệ, đừng lái, hãy nhờ đồng nghiệp người Việt chở hoặc dùng xe ôm trong xã.
Chọn xe cho đường làng và việc nghiên cứu thực địa bằng xe máy
Xe đi ngoại thành cần bền, dễ sửa và chở được balo, máy ghi âm, phiếu khảo sát. Một vài gợi ý:
- Xe số như Honda Wave: chịu đường xấu và dốc tốt, tiệm sửa xe trong làng nào cũng quen. Giá ngày 150.000 đ, giá tháng hãy hỏi cửa hàng.
- Honda Air Blade: xe ga cốp sâu, chạy đường dài từ nội thành ra đỡ mỏi, giá tháng 1.400.000 đ.
- Honda Vision: nhẹ, dễ dắt qua bờ ruộng, giá tháng 1.800.000–2.000.000 đ.
- Honda Click hoặc Yamaha Mio: gọn, chi phí thấp, giá tháng 1.000.000–1.200.000 đ.
Người chưa quen xe số nên chọn xe ga để đỡ phải lo sang số khi lên dốc. Các gói dài ngày được tổng hợp ở trang thuê xe theo tháng. Tiền cọc, giấy tờ cửa hàng cần xem và có kèm mũ bảo hiểm hay không, hãy hỏi cửa hàng khi đặt xe.
Nhận xe ở Long Biên rồi chạy ra xã ngoại thành
Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, khá xa các xã như Ba Vì hay Mỹ Đức. Bạn có hai cách:
- Tự đến nhận xe trong giờ mở cửa 09:00–21:00, chạy thử quanh khu Bồ Đề cho quen rồi mới đi xa.
- Hỏi về giao nhận: cửa hàng không giao xe ngoài giờ mở cửa, thời gian và chi phí giao nhận phải xác nhận trước khi đặt.
Chuyến đầu tiên ra xã nên đi ban ngày, xuất phát buổi sáng để có dư thời gian. Xe máy không được đi vào đường cao tốc, nên hãy để Google Maps ở chế độ xe máy và xem trước toàn tuyến. Nếu được, nhờ một người Việt trong nhóm chạy cùng lần đầu.
Ví dụ thực tế: một nhóm nghiên cứu nhận xe ở Bồ Đề lúc 9 giờ sáng, nghỉ ăn trưa dọc đường và tới xã ở Ba Vì trước 3 giờ chiều, kịp gặp cán bộ xã và cất xe vào sân nhà trọ trước khi trời tối.
Đi đường làng ở Ba Vì, Sóc Sơn, Mỹ Đức an toàn
Đường làng không đông như phố Hoàn Kiếm, nhưng có những rủi ro riêng mà người nước ngoài ít gặp ở nước mình.
Những tình huống hay gặp
- Đường bê tông hẹp, hai xe tránh nhau phải nép sát lề, lề thường lún hoặc có rãnh nước.
- Trâu bò, gà vịt, chó băng ngang bất ngờ, nhất là sáng sớm và chiều tối.
- Trẻ em đi học đi xe đạp hàng hai, hàng ba vào giờ tan trường.
- Mùa gặt, rơm và thóc phơi trên mặt đường làm bánh xe trượt.
- Đường đất sau mưa trơn và có ổ gà ngập nước, không đoán được độ sâu.
Đặc điểm từng vùng
Ba Vì có đường dốc quanh khu vực núi, sương mù dày vào sáng mùa đông, nên đi chậm và bật đèn. Sóc Sơn có đồi và hồ, nhiều xe tải ra vào các tuyến lớn gần sân bay Nội Bài. Mỹ Đức nằm dọc sông Đáy, đường đê và đường nội đồng nhiều, mùa lễ hội chùa Hương thì đông xe khách.
Vài nguyên tắc chung: chạy chậm hơn mức bạn nghĩ là an toàn, bóp còi nhẹ khi vào khúc cua khuất, không chạy đường đê lúc trời tối. Kinh nghiệm chạy đường nội đồng mỗi ngày được chia sẻ kỹ hơn ở bài về kỹ sư nông nghiệp đi trang trại ven đô.
Người nước ngoài ở ngoại thành Hà Nội: sống chung với chiếc xe cả tháng
Đi xe suốt vài tháng ở vùng quê khác hẳn đi chơi vài ngày trong phố cổ.
- Đổ đầy xăng trước khi vào vùng đồi, cây xăng ở ngoại thành thưa hơn nội thành.
- Rửa xe hằng tuần để bùn đất không bám vào phanh và xích. Lịch thay dầu làm theo tem hoặc sổ hướng dẫn của xe, và hỏi cửa hàng trước khi bảo dưỡng ở tiệm ngoài.
- Cất xe trong sân nhà trọ hoặc nhà dân qua đêm, khóa cổ và rút chìa.
- Giữ giấy tờ xe như đăng ký và giấy bảo hiểm bắt buộc đi kèm xe, chụp lại để lỡ mất còn có bản đối chiếu.
Chỗ ở của bạn cũng cần khai báo tạm trú theo quy định, thường do chủ nhà hoặc người điều phối làm giúp. Nếu dự án kéo dài và cần làm việc thêm trong nội thành, bài về chuyên gia nước ngoài làm dự án ba đến sáu tháng có thêm gợi ý so sánh xe thuê tháng với xe đưa đón.
Nhà nghiên cứu đi phỏng vấn từng hộ nên xếp lịch theo thôn, đi hết một thôn rồi mới sang thôn khác, giống cách các điều tra viên khảo sát hộ gia đình vẫn làm.
Cách gọi trợ giúp khi có sự cố ở xã ngoại thành
Ở xã, sóng điện thoại có lúc yếu và ít người nói tiếng Anh, nên chuẩn bị trước sẽ đỡ hoảng.
Lưu sẵn trong điện thoại
- Số khẩn cấp: 113 công an, 114 cứu hỏa và cứu nạn, 115 cấp cứu.
- Số người điều phối và một đồng nghiệp người Việt, đánh dấu ưu tiên.
- Số cửa hàng thuê xe: Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 0942 467 674, nghe máy trong giờ mở cửa 09:00–21:00.
- Bản đồ ngoại tuyến khu vực bạn làm việc, phòng khi mất sóng.
Khi xe hỏng hoặc va quẹt
- Dắt xe vào lề, bật đèn cảnh báo nếu có, đứng ra khỏi lòng đường.
- Chụp ảnh xe và hiện trường, gửi vị trí cho người điều phối.
- Gọi cửa hàng để được hướng dẫn trước khi tự sửa ở tiệm ngoài. Chi phí sửa chữa hay hư hỏng xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
- Nếu có người bị thương, gọi 115 trước, mọi việc khác tính sau.
Học vài câu tiếng Việt cũng giúp nhiều: “Xe tôi bị hỏng”, “Tiệm sửa xe ở đâu?”, “Tôi cần giúp đỡ”. Người dân trong làng thường sẵn lòng chỉ đường cho bạn tới tiệm sửa xe gần nhất. Thông tin liên hệ đầy đủ của cửa hàng có ở trang liên hệ.
Khi đã chốt lịch dự án, hãy xem các lựa chọn xe trong mục thuê xe máy tại Hà Nội và đặt sớm để nhận xe trước ngày ra xã.