Khá nhiều khách lớn tuổi đến tiệm ở Bồ Đề nói thẳng với tôi: “Tôi không quen dùng bản đồ điện thoại, có thuê xe đi cả ngày được không?”. Được, và đi khá thoải mái nếu chuẩn bị đúng cách. Cả một thế hệ người Hà Nội đã đi xe máy bằng tờ giấy ghi đường và câu hỏi thăm. Bài này chỉ cách chép lộ trình ra giấy, chọn mốc dễ nhận, chia chặng ngắn và dừng hỏi đường an toàn.
Không quen dùng bản đồ điện thoại thì đi theo cách nào
Bản đồ trên điện thoại hay chọn đường ngắn nhất, nghĩa là dẫn vào ngõ nhỏ, phố một chiều hoặc đoạn đang rào sửa. Người không quen vừa lái vừa liếc màn hình rất dễ phanh gấp hoặc rẽ muộn. Cách an toàn hơn là đi theo trục đường lớn, chấp nhận dài hơn vài cây số nhưng ít ngã rẽ, và chỉ xem lộ trình khi xe đã dừng hẳn.
Nguyên tắc tôi dặn khách gồm ba ý:
- Đường lớn trước, đường tắt không bao giờ.
- Mỗi chặng chỉ nhớ một hai mốc, không nhớ cả tuyến.
- Hễ phân vân là dừng vào lề rồi hỏi, không đoán.
Ghi lộ trình ra giấy ngay từ tối hôm trước
Tờ lộ trình tốt là tờ nhìn một giây hiểu ngay. Nhờ con cháu hoặc nhân viên tiệm mở bản đồ đọc tuyến giúp, còn bạn chỉ chép những gì cần thật.
Cách viết từng dòng
Mỗi chặng một dòng, đánh số thứ tự, viết theo mẫu:
- Tên đường đang đi.
- Mốc sẽ thấy ở cuối chặng.
- Đến mốc thì đi thẳng, rẽ trái hay rẽ phải.
- Khoảng bao nhiêu phút.
Ví dụ chặng đầu từ tiệm: “Chặng 1: đi thẳng Nguyễn Văn Cừ lên cầu Chương Dương, mốc là sông Hồng, khoảng 5 đến 10 phút.” Các chặng sau bạn nhờ người đọc bản đồ điền tiếp theo đúng điểm mình định đến.
Những thứ phải có trên tờ giấy
- Địa chỉ đầy đủ của điểm đến, viết chữ in to bằng bút dạ đen.
- Tên và số điện thoại người hẹn gặp, nếu có.
- Địa chỉ cửa hàng: 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, điện thoại 0942 467 674.
- Lộ trình chiều về viết riêng mặt sau, vì phố một chiều khiến đường về thường khác đường đi.
Từ giữa năm 2025, nhiều phường ở Hà Nội đã đổi tên sau khi sắp xếp đơn vị hành chính. Người địa phương có khi chỉ quen tên cũ, nên ưu tiên ghi tên đường, số nhà và mốc gần đó. Bỏ tờ giấy vào túi nilon kẹp chặt để khỏi ướt, cất ở túi áo ngực, không kẹp trên tay lái để vừa chạy vừa đọc.
Nhớ mốc dễ nhận thay cho tên ngõ
Mốc tốt là thứ to, cố định, ai trong vùng cũng biết: cầu, hồ, chợ lớn, bệnh viện, trường học, nhà thờ, cây xăng. Ở Hà Nội có những mốc rất chắc như hồ Hoàn Kiếm, Nhà hát Lớn, cầu Long Biên, ga Long Biên, hồ Tây hay chợ Long Biên.
Mốc dở là biển quảng cáo, quán trà đá, xe bán hàng rong hay cửa hiệu hay đổi biển. Hôm nay có, mai đã dọn đi.
Cách ghi hướng nên gắn với mốc: “qua cây xăng thứ hai thì rẽ phải”, “thấy cổng bệnh viện bên tay trái thì đi chậm, ngã tư kế tiếp rẽ trái”. Ghi như vậy dễ nhớ hơn “đi 800 m rồi rẽ”.
Nếu đi cầu Long Biên, nhớ phần đường hai bên cầu chỉ cho xe máy, xe đạp, người đi bộ và xe chạy bên trái. Lên cầu cứ bám theo dòng xe phía trước, đừng tự lách sang phải.
Chia chặng ngắn và dừng đúng chỗ để xem giấy
Mỗi chặng nên dài khoảng 15 đến 20 phút chạy xe. Hết chặng thì dừng, gạch dấu vào tờ giấy, uống ngụm nước rồi đọc chặng kế. Làm vậy đầu óc đỡ căng, lại biết chắc mình đang ở đâu.
Chỗ dừng xem giấy phải an toàn:
- Nên dừng: sân cây xăng, bãi gửi xe, lề đường rộng, cổng chùa hay chợ có chỗ tấp.
- Không dừng: giữa ngã tư, trên cầu, dưới gầm cầu vượt, đoạn đường cong hay ngay sau khúc rẽ.
Lỡ đi quá chỗ rẽ thì đừng quay đầu giữa đường. Chạy tiếp tới chỗ quay đầu hợp lệ hoặc chỗ tấp an toàn, dừng lại rồi mới tính.
Về giờ giấc, nên đi sau 9 giờ sáng và về trước 17 giờ để tránh giờ cao điểm, cũng là lúc trời còn sáng, mốc dễ nhìn. Với các tuyến ra ngoại thành như đi Bát Tràng theo đường đê hay đi về phía quốc lộ 5, càng nên về sớm vì chiều tối nhiều xe tải. Người lái chậm có thể đọc thêm cách chọn xe êm, giờ vắng và tuyến ít bị ép tốc độ.
Người lớn tuổi hỏi đường ở Hà Nội: hỏi ai, hỏi thế nào
Hỏi đúng người thì một câu là đủ. Người nên hỏi:
- Nhân viên cây xăng, người trông xe, chủ quán tạp hóa: họ ngồi một chỗ lâu năm, rành đường quanh đó.
- Bảo vệ cơ quan, trường học, bệnh viện.
- Cảnh sát giao thông hoặc công an đang làm nhiệm vụ, nếu chỗ đó dừng xe an toàn.
Cách hỏi cho dễ nhận câu trả lời rõ:
- Tắt máy hoặc dắt xe vào lề trước khi hỏi.
- Đưa tờ giấy có địa chỉ cho người ta đọc, đỡ nhầm tên phố na ná nhau.
- Hỏi cụ thể: “Đi thẳng hay rẽ, qua mấy ngã tư, có mốc gì dễ thấy?”.
- Ghi ngay câu trả lời lên giấy.
- Hai người chỉ khác nhau thì hỏi thêm người thứ ba.
Ai tự đề nghị dẫn đường rồi đòi bạn chạy theo vào ngõ vắng, cứ cảm ơn và từ chối. Hỏi đường thì chọn nơi đông người, có cửa hàng mở.
Dùng điện thoại ở mức tối thiểu
Không quen bản đồ không có nghĩa là bỏ điện thoại ở nhà. Chỉ cần nghe và gọi được là đủ:
- Lưu số người nhà, người hẹn và số cửa hàng thật dễ tìm.
- Sạc đầy pin, mang thêm sạc dự phòng nếu có.
- Đi hai người thì để người ngồi sau cầm điện thoại. Con cháu có thể ghim sẵn các điểm dừng trên bản đồ để người ngồi sau xem giúp khi xe đã dừng.
Lạc hẳn không biết mình ở đâu thì dừng chỗ an toàn, gọi người nhà, đọc tên biển phố gần nhất hoặc nhờ người xung quanh nói giúp địa chỉ.
Chọn xe và nhờ cửa hàng giúp trước khi lăn bánh
Người lớn tuổi quen xe số có thể chọn Honda Wave (150.000 đ/ngày). Thích xe ga nhẹ, dễ dắt thì có Honda Vision (200.000 đ/ngày) hoặc Honda Click, Yamaha Mio (150.000 đ/ngày). Nên thử dắt, ngồi, chống chân chống ngay ở tiệm cho quen tay.
Khi nhận xe, đưa tờ lộ trình cho nhân viên xem qua và hỏi về đoạn hay kẹt, lối một chiều trên tuyến đó. Các chuyện như giữ giấy tờ, có kèm mũ bảo hiểm hay không, bạn hỏi cửa hàng khi đặt xe; tiền cọc được xác nhận trực tiếp. Cửa hàng mở từ 09:00 đến 21:00, nên tính giờ quay về trả xe trước giờ đóng cửa.
Giữa đường thấy mỏi thì đừng cố, xem cách nghỉ chân đúng chỗ hoặc rút ngắn lịch. Muốn xem các dòng xe cho ngày đi chơi, bạn vào mục thuê xe máy theo ngày hoặc trang chung thuê xe máy ở Hà Nội.