Tản Viên Sơn Thánh, Thánh Gióng, Chử Đồng Tử và Mẫu Liễu Hạnh là bốn vị Tứ bất tử trong tín ngưỡng người Việt, và không ít gia đình ở Hà Nội mong một lần viếng đủ bốn nơi thờ chính. Bài này là lịch đi lễ Tứ bất tử xe máy trong bảy ngày, xuất phát từ Hà Nội: đền Sóc ở Sóc Sơn, đền Và ở Sơn Tây, đền Đa Hòa ở Khoái Châu và Phủ Giầy ở Vụ Bản. Bốn nơi nằm ở bốn hướng khác nhau, nên cách chia ngày mới là thứ quyết định chuyến đi nhẹ nhàng hay mệt mỏi.
Hành hương Tứ bất tử từ Hà Nội: vì sao nên thuê xe theo tuần
Không tuyến nào gom gọn cả bốn di tích trong một ngày mà vẫn kịp thắp hương thong thả và về trước khi trời tối. Thuê theo ngày bốn lần thì lần nào cũng phải nhận, kiểm tra, trả xe. Thuê một chiếc theo tuần cho phép bạn đi một hướng, nghỉ một ngày, rồi đi hướng kế tiếp với chiếc xe đã quen tay.
Giá thuê tuần đã duyệt tại cửa hàng Nguyễn Tú: Honda Vision 800.000–1.000.000 đồng, Honda Air Blade 800.000 đồng, Honda Click hoặc Yamaha Mio 600.000–700.000 đồng. Honda Wave thuê tuần và các loại xe khác thì liên hệ để biết giá; tiền cọc xác nhận trực tiếp khi nhận xe. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00. Muốn giao xe tới chỗ ở thì thời gian và chi phí giao phải thỏa thuận trước; cửa hàng không giao xe ngoài giờ hoạt động. Lưu ý chung khi giữ xe cả tuần có ở trang thuê xe theo tuần.
Một việc nên làm ngay lúc đặt xe: nói rõ với cửa hàng rằng trong tuần bạn sẽ đi Sơn Tây, Sóc Sơn, Khoái Châu và Vụ Bản. Điều kiện cho những chặng đi xa như vậy do cửa hàng xác nhận trực tiếp, đừng tự suy đoán. Mang theo giấy tờ xe suốt chuyến.
Chia bảy ngày đi lễ Tứ bất tử xe máy theo bốn hướng
Nguyên tắc: mỗi ngày một hướng, không ghép hai di tích khác hướng vào một ngày, xen ngày nghỉ giữa các chặng dài. Lịch mẫu đi từ chặng vừa sức tới chặng xa nhất:
- Ngày 1, nhận xe và chạy quen: nhận xe ở Long Biên, chạy vài vòng quanh Bồ Đề, Gia Lâm cho quen tay, chiều chuẩn bị đồ lễ.
- Ngày 2, hướng bắc tới đền Sóc: chặng vừa phải để thử xe.
- Ngày 3, hướng tây tới đền Và: băng qua nội thành, chặng dài hơn.
- Ngày 4, nghỉ: đổ xăng, xem lại lốp, cho người lớn tuổi nghỉ chân.
- Ngày 5, hướng đông nam tới đền Đa Hòa: cùng phía bờ sông Hồng với Long Biên, không phải qua cầu lớn.
- Ngày 6, hướng nam tới Phủ Giầy: chặng xa nhất, khởi hành sớm, có thể nghỉ lại một đêm.
- Ngày 7, dự phòng và trả xe: dành cho ngày mưa, rồi trả xe trong giờ cửa hàng mở.
Nếu dự báo mưa dầm, đổi ngày 5 và ngày 6 để chặng Phủ Giầy rơi vào hôm khô ráo. Ai đi đúng dịp đầu năm, khi đền chùa đông hơn hẳn, có thể xem cách xếp lịch trong bài một tuần đi hội đầu xuân quanh Hà Nội. Ngày hội từng nơi nên xem thông báo của ban quản lý di tích.
Đền Sóc và đền Và: chặng phía bắc và phía tây
Đền Sóc ở Sóc Sơn, nơi thờ Thánh Gióng
Từ Long Biên, đi về phía cầu Đuống rồi theo quốc lộ 3 lên Sóc Sơn; đoạn cuối vào khu di tích theo chỉ dẫn bản đồ ở chế độ xe máy. Khu đền trải trên sườn núi, nhiều bậc dốc, người lớn tuổi nên đi chậm. Phần đường và chỗ gửi xe được tả kỹ trong bài đền Sóc ở Sóc Sơn bằng xe máy.
Đền Và ở Sơn Tây, nơi thờ Tản Viên Sơn Thánh
Đền Và nằm ở Sơn Tây, giữa một rừng lim cổ thụ. Khi nhập điểm đến vào bản đồ, gõ kèm chữ Sơn Tây để không bị dẫn sang một địa điểm khác có tên gần giống. Từ Long Biên, qua cầu Chương Dương hoặc cầu Long Biên vào nội thành, sang Cầu Giấy rồi theo quốc lộ 32 qua Nhổn, Phùng tới Sơn Tây. Đại lộ Thăng Long làn chính cấm xe máy, đừng rẽ nhầm lên đó. Xe để ở bãi phía ngoài rồi đi bộ vào; dưới tán lim có rễ cây nổi, đi giày đế bằng cho chắc chân.
Đền Đa Hòa và Phủ Giầy: chặng đông nam và phía nam
Đền Đa Hòa ở Khoái Châu, nơi thờ Chử Đồng Tử
Từ cửa hàng, chạy xuôi phía nam qua Gia Lâm, men theo đường đê tả ngạn sông Hồng qua Bát Tràng xuống Văn Giang rồi tới Khoái Châu. Không lên cầu Thanh Trì, không vào cao tốc Hà Nội–Hải Phòng, cả hai đều cấm xe máy. Đường đê có đoạn hẹp, xe tải đi chung, chạy chậm và không vượt ở khúc cua. Còn thời gian thì ghé thêm đền Dạ Trạch cũng thờ Chử Đồng Tử, theo bài đền Chử Đồng Tử Dạ Trạch và Đa Hòa.
Phủ Giầy ở Vụ Bản, nơi thờ Mẫu Liễu Hạnh
Đây là chặng xa nhất trong tuần. Qua cầu Vĩnh Tuy hoặc cầu Chương Dương, ra đường Giải Phóng rồi theo quốc lộ 1 cũ qua Thường Tín, Phú Xuyên xuống Phủ Lý, sau đó rẽ quốc lộ 21 về phía Nam Định; đoạn vào Vụ Bản theo chỉ dẫn bản đồ ở chế độ xe máy. Tuyệt đối không đi cao tốc Pháp Vân–Cầu Giẽ chạy song song. Phủ Giầy là cả một quần thể nhiều phủ, đền, nên gửi xe một lần rồi đi bộ giữa các điểm. Chọn ngày thường hay mùa đông người, xem bài Phủ Dầy bằng xe máy.
Trang phục và đồ lễ khi đi bằng xe máy
Đi lễ cần lịch sự, chạy xe đường dài cần kín đáo, và hai yêu cầu này trùng nhau:
- Áo dài tay, quần dài hoặc váy quá gối. Vừa đúng phép khi vào đền, vừa chống nắng, đỡ trầy nếu ngã.
- Áo chống nắng mặc ngoài khi chạy, tới nơi cởi ra gấp vào cốp.
- Giày đế bằng có quai hậu, không đi dép lê khi lái; vào điện thì làm theo hướng dẫn tại chỗ.
- Đồ lễ gọn nhẹ. Hoa tươi để trong túi có đáy đặt ở sàn xe, không treo móc; đồ cồng kềnh nên mua gần di tích.
- Mũ bảo hiểm cài quai, áo mưa trong cốp, thêm chai nước.
Gửi xe và ứng xử ở di tích
Ở cả bốn nơi, nguyên tắc giống nhau: chọn bãi có biển rõ và người trông, hỏi giá trước, nhận vé, chụp lại chỗ để xe. Ngày đông, đừng gửi vội chỗ người đứng ven đường mời, hãy đi thêm tới bãi gần cổng chính. Không để giấy tờ, tiền trong cốp, không dắt xe vào sân đền. Vào trong thì nói khẽ, xin phép trước khi chụp ảnh ở chỗ thờ.
Giờ về, an toàn và trả xe
Lịch nào cũng nên tính sao cho về tới Hà Nội trước khi trời tối. Ở chặng Phủ Giầy, nếu đã quá trưa mà còn nhiều việc, hãy nghỉ lại một đêm gần đó và báo cửa hàng, đừng cố chạy đêm trên quốc lộ đông xe tải. Đổ xăng trước khi rời nội thành, chở người lớn tuổi thì dừng nghỉ thường xuyên hơn. Xe có trục trặc dọc đường, gọi cửa hàng qua số 0942467674 để được hướng dẫn trước khi tự tìm chỗ sửa. Trả xe trong giờ 09:00–21:00; nếu cần lùi giờ trả, báo trước.
Bốn ngôi đền, bốn hướng đường, một chiếc xe quen tay là đủ cho một tuần hành hương thong thả. Muốn so sánh thêm các hình thức thuê, xem trang thuê xe máy ở Hà Nội và quay lại trang thuê xe theo tuần để chọn xe hợp với cả nhà.