Bạn thuê xe máy để dạo Hà Nội và muốn ghé một ngôi chùa cổ ven hồ hay một ngôi đền giữa phố, nhưng chưa rõ ứng xử khi đi chùa đền ở đây ra sao: dựng xe chỗ nào, mặc gì, có phải bỏ mũ, có được chụp ảnh không. Với người Hà Nội, chùa, đền, phủ không chỉ là điểm tham quan mà còn là nơi thờ tự đang có người đến lễ mỗi ngày. Đi đúng cách thì bạn được đón tiếp nhẹ nhàng; đi sai, dù vô tình, cũng có thể làm người xung quanh khó chịu. Bài này đi theo đúng trình tự một lần ghé thăm: từ lúc tấp xe vào, chuẩn bị quần áo, bước qua cổng cho tới lúc ra về.
Chùa, đền, phủ khác nhau thế nào với người đi tham quan
Biết sơ qua giúp bạn đoán được không khí bên trong:
- Chùa là nơi thờ Phật, thường có sư trụ trì, có giờ tụng kinh sáng và chiều.
- Đền thờ thần hoặc những nhân vật có công được người dân tôn kính. Ngày rằm, mùng một âm lịch thường đông người dâng lễ.
- Phủ gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu, đôi khi có nghi lễ với âm nhạc và trang phục sặc sỡ. Bạn có thể đứng xem từ xa, nhưng đó là nghi lễ, không phải buổi biểu diễn.
Hai ví dụ quen thuộc với khách lần đầu là chùa Trấn Quốc trên đường Thanh Niên ở Tây Hồ và đền Ngọc Sơn trên hồ Hoàn Kiếm. Đây chỉ là hai điểm phổ biến; những nguyên tắc dưới đây dùng được cho cả những ngôi chùa nhỏ trong ngõ ở Ba Đình hay ven đê Long Biên.
Dựng xe máy ở cổng chùa: tìm bãi gửi, đừng chắn lối
Lỗi hay gặp nhất của người tự lái là thấy cổng chùa là tấp vào sát cổng, dựng xe ngay bậc tam quan rồi bước vào. Cổng là lối đi của người đến lễ, của xe chở đồ lễ và đôi khi của đám rước. Một chiếc xe chắn ngang ở đó gây phiền hơn bạn nghĩ.
Cách làm đúng khi dựng xe máy ở cổng chùa:
- Giảm ga từ xa, quan sát khu gửi xe. Nhiều nơi có bãi hoặc khu trông xe ngay cạnh cổng, có người hướng dẫn. Ở những điểm đông khách như Trấn Quốc, khu gửi thường nằm dọc vỉa hè gần cổng; cứ đi chậm và nhìn người trông xe vẫy tay.
- Hỏi trước khi dựng. Nếu không thấy bãi, hỏi người bán hàng hay người trông gần đó: “Gửi xe ở đâu ạ?”. Họ quen việc này và thường chỉ rất nhanh.
- Nhận vé hoặc ghi nhớ vị trí. Chụp một tấm ảnh chỗ để xe cùng biển hiệu gần đó, lúc quay ra đỡ phải đi tìm.
- Khóa cổ, rút chìa, cất đồ trong cốp. Đừng để mũ bảo hiểm hay túi xách treo trên tay lái khi bạn ở trong lâu.
Tuyệt đối không dựng xe chắn cổng, chắn bậc lên xuống hay lối ra của khu gửi khác. Nếu cần biết cách tìm bãi trông xe nói chung, xem thêm bài gửi xe ở Hà Nội cho khách quốc tế; còn đường đi tới Trấn Quốc có bài riêng về đến chùa Trấn Quốc bằng xe máy.
Với đền Ngọc Sơn, lưu ý quanh hồ Hoàn Kiếm có những buổi tối cuối tuần thành phố đi bộ, xe máy không vào được sát hồ. Lúc đó hãy gửi xe ở phố lân cận rồi đi bộ vào, cách vòng tránh khu này có trong bài đi xe máy vòng qua phố đi bộ quanh hồ Hoàn Kiếm.
Trang phục đi chùa ở Hà Nội: kín vai, kín gối
Quy tắc đơn giản nhất là che vai và đầu gối. Áo ba lỗ, áo hai dây, quần đùi, váy ngắn dễ khiến bạn bị nhắc nhở ở cổng, nhất là ở chùa đang có lễ.
Người đi xe máy có lợi thế: quần dài và áo khoác chống nắng vốn đã là đồ nên mặc khi chạy xe. Một vài mẹo thực tế:
- Mang theo khăn choàng mỏng hoặc áo khoác nhẹ trong cốp. Mùa hè Hà Nội rất nóng, bạn có thể mặc áo ngắn tay trên đường rồi choàng thêm khi bước qua cổng.
- Quần dài nhẹ, thoáng. Vừa che gối, vừa đỡ nóng bô xe khi lên xuống.
- Tránh trang phục in hình, chữ gây phản cảm. Áo có hình đầu lâu hay khẩu hiệu đùa cợt về tôn giáo không phù hợp ở nơi thờ tự.
Nếu vừa chạy dưới mưa, hãy cởi áo mưa, gấp gọn cất vào cốp xe trước khi bước vào.
Ứng xử khi đi chùa đền: bỏ mũ bảo hiểm, giữ trật tự
Mũ bảo hiểm là vật bắt buộc khi chạy xe, nhưng khi bước qua cổng thì hãy bỏ ra. Đội mũ vào điện thờ bị coi là thiếu lễ độ, giống như đội mũ khi vào nhà người lớn tuổi. Mũ có thể cất trong cốp, khóa vào xe hoặc cầm tay, đừng đặt lên bàn thờ, bậc thềm hay chân tượng.
Bên trong, hãy giữ trật tự:
- Nói nhỏ, tắt chuông điện thoại, không gọi video to tiếng.
- Đi vòng phía sau người đang khấn, không bước ngang trước mặt họ.
- Không chạm vào tượng, đồ thờ, chuông khánh; không ngồi lên bậc thềm điện chính.
- Nếu muốn thắp hương, hỏi người trông đền chỗ thắp và làm theo người đi trước.
Không biết tiếng Việt cũng không sao; một cái gật đầu, chắp tay và nụ cười là đủ để người trông chùa hiểu bạn đến với thiện ý. Vài câu ngắn hữu ích có trong bài mười câu tiếng Việt khi tự lái xe máy ở Hà Nội.
Chụp ảnh: hỏi trước, nhất là khi có người đang lễ
Ở sân ngoài, chụp kiến trúc, cây cổ thụ hay mặt hồ thường không vấn đề gì. Bên trong điện thờ thì khác: nhiều nơi không muốn khách chụp tượng, và người đang khấn vái chắc chắn không muốn bị chĩa máy vào mặt.
Nguyên tắc dễ nhớ:
- Thấy biển hay người trông nhắc không chụp thì cất máy.
- Muốn chụp người, đặc biệt là sư hay người lớn tuổi đang lễ, hãy hỏi bằng cử chỉ trước; họ lắc đầu thì thôi.
- Không dùng đèn flash trong điện, không dựng chân máy chắn lối.
Ảnh check-in với chiếc xe máy thuê nên chụp ở khu gửi xe hoặc vỉa hè phía ngoài, đừng dắt xe vào sân để chụp.
Ra về: nhận xe và rời đi nhẹ nhàng
Lúc ra, đội lại mũ bảo hiểm khi đã ở chỗ để xe, không đội từ trong sân. Đưa vé, nhận xe, dắt xe ra khỏi khu gửi rồi mới nổ máy. Quan sát kỹ trước khi nhập làn, vì quanh các điểm như đường Thanh Niên hay quanh hồ Hoàn Kiếm thường có nhiều người đi bộ và xe dừng đón khách. Nếu cần giúp khi gặp trục trặc với xe trên đường, bạn có thể gọi tiệm qua số 0942467674 trong giờ 09:00–21:00.
Tóm lại, ứng xử khi đi chùa đền ở Hà Nội chỉ cần nhớ: dựng xe đúng bãi, mặc kín vai và gối, bỏ mũ, nói nhỏ và hỏi trước khi chụp. Các bài hướng dẫn khác cho người nước ngoài tự lái có ở mục thuê xe cho khách quốc tế, và toàn bộ kinh nghiệm thuê xe nằm trong chuyên mục thuê xe.