Đèn đang xanh nhưng người mặc đồng phục đứng giữa ngã tư giơ thẳng cánh tay lên, tiếng còi vang một hồi dài: bạn nên dừng hay đi tiếp? Hiểu hiệu lệnh cảnh sát giao thông là kỹ năng mà khách quốc tế tự lái xe máy ở Hà Nội cần có trước khi gặp tình huống này lần đầu. Ở những nút giao đông như quanh Kim Liên, Ô Chợ Dừa hay đầu cầu Chương Dương vào giờ cao điểm, có lúc người điều khiển giao thông đứng ra phân luồng thay cho đèn. Bài này giải thích ba tư thế tay, ý nghĩa tiếng còi, thứ tự ưu tiên giữa hiệu lệnh, đèn và biển báo, và cách dừng xe đúng khi được yêu cầu.
Nội dung dựa trên Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và Thông tư 69/2024/TT-BCA về chỉ huy, điều khiển giao thông của Cảnh sát giao thông, cùng có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi.
Hiệu lệnh cảnh sát giao thông đứng trên cả đèn và biển báo
Luật 36/2024 quy định người tham gia giao thông chấp hành báo hiệu đường bộ theo thứ tự ưu tiên từ trên xuống:
- Hiệu lệnh của người điều khiển giao thông.
- Tín hiệu đèn giao thông.
- Biển báo hiệu đường bộ.
- Vạch kẻ đường và các dấu hiệu khác trên mặt đường.
- Cọc tiêu, tường bảo vệ, rào chắn, đinh phản quang và các báo hiệu tương tự.
- Thiết bị âm thanh báo hiệu đường bộ.
Điều này có nghĩa là khi có người đứng điều khiển, bạn làm theo người đó, kể cả khi đèn đang xanh với hướng của bạn hoặc biển cho phép rẽ. Đèn có thể vẫn chạy theo chu kỳ, nhưng người điều khiển đang xử lý một tình huống mà đèn không biết: đoàn xe ưu tiên, va chạm phía trước, hay một hướng đang ùn quá dài.
Nhiều người nước ngoài quen ở nước mình rằng đèn là tuyệt đối. Ở đây, hãy tập thói quen nhìn vào giữa giao lộ trước khi nhìn lên đèn. Nếu thấy người mặc đồng phục đứng trên bục hoặc giữa ngã tư, đèn chỉ còn là thông tin phụ.
Ba tư thế tay của cảnh sát giao thông cần thuộc
Luật 36/2024 mô tả ba tư thế tay cơ bản. Mẹo để nhớ: xác định bạn đang ở phía nào so với người điều khiển, phía trước mặt họ, sau lưng họ, hay bên trái, bên phải của họ. Mọi hiệu lệnh đều tính theo vị trí người điều khiển, không theo hướng bạn đang nhìn bản đồ.
Tay phải giơ thẳng đứng: tất cả các hướng dừng lại
Khi người điều khiển giơ thẳng tay phải lên trời, người tham gia giao thông ở mọi hướng phải dừng. Nếu bạn đã gần sát vạch, hãy phanh đều và dừng trước vạch; đừng tăng ga để cố qua.
Hai tay hoặc một tay dang ngang: trước và sau dừng, hai bên được đi
Khi người điều khiển dang ngang một hoặc hai tay, người ở phía trước mặt và phía sau lưng họ phải dừng. Người ở phía bên phải và bên trái họ được đi. Cách nhớ nhanh: nếu bạn đang nhìn thấy ngực hoặc lưng người điều khiển thì dừng; nếu thấy bên hông họ thì được đi.
Tay phải giơ về phía trước: tư thế dễ nhầm nhất
Khi tay phải giơ về phía trước:
- Người ở phía sau và bên phải người điều khiển phải dừng.
- Người ở phía trước mặt họ được rẽ phải.
- Người ở phía bên trái họ được đi tất cả các hướng.
- Người đi bộ qua đường phải đi sau lưng người điều khiển.
Nếu chưa chắc mình thuộc phía nào, cách an toàn là dừng lại, nhìn dòng xe cùng hướng với bạn đang làm gì, rồi đi theo khi họ được cho đi. Dừng thêm vài giây không bao giờ là sai.
Tiếng còi đi kèm động tác tay
Theo Thông tư 69/2024/TT-BCA, âm hiệu còi được dùng kết hợp với động tác chỉ huy. Bạn không cần thuộc hết, nhưng nên nhận ra những tín hiệu chính:
- Một tiếng còi dài, mạnh: dừng lại.
- Một tiếng còi ngắn, nhanh: được phép đi.
- Một tiếng dài và một tiếng ngắn: cho phép rẽ trái qua mặt người điều khiển.
- Hai tiếng ngắn, mạnh: đi chậm lại.
- Ba tiếng ngắn, nhanh: đi nhanh lên.
- Thổi liên tiếp tiếng một, nhiều lần, mạnh: báo hiệu phương tiện dừng lại để kiểm soát, hoặc báo hiệu phương tiện vi phạm.
Tiếng còi của người điều khiển khác hẳn tiếng còi xe máy quanh bạn. Nếu muốn hiểu vì sao người lái ở Hà Nội bấm còi nhiều, bài cách hiểu tiếng còi khi tự lái xe máy giải thích riêng. Ở ngã tư có người điều khiển, hãy để ý tiếng còi đi cùng động tác tay; đội mũ kín tai hay nghe nhạc sẽ khiến bạn bỏ lỡ tín hiệu này.
Khi được ra hiệu dừng xe để kiểm tra
Nếu người điều khiển ra hiệu cho xe của bạn dừng, có thể kèm tiếng còi thổi liên tiếp, hãy chấp hành ngay. Các bước nên làm:
- Bật xi nhan phải, giảm tốc và tấp vào lề ở vị trí được chỉ, không dừng đột ngột giữa làn.
- Tắt máy, để hai tay dễ nhìn thấy và chờ được hướng dẫn.
- Xuất trình giấy tờ khi được yêu cầu: giấy phép lái xe hợp lệ, giấy tờ xe và bảo hiểm bắt buộc mà tiệm giao kèm xe. Hãy hỏi rõ trực tiếp tiệm lúc nhận xe xem bộ giấy tờ đi kèm gồm những gì và cất ở đâu.
- Giữ bình tĩnh và lịch sự. Nếu không hiểu tiếng Việt, nói chậm, dùng ứng dụng dịch hoặc gọi cho tiệm theo số 0942467674 trong giờ hoạt động 09:00–21:00 để được hỗ trợ giải thích.
Bài này không nêu mức phạt vì quy định có thể thay đổi. Phần chuẩn bị giấy tờ chi tiết hơn có trong bài người nước ngoài bị dừng kiểm tra giấy tờ khi thuê xe máy.
Mẹo đi qua ngã tư có người điều khiển
- Giảm tốc từ xa. Khi thấy đồng phục ở giữa giao lộ, nhả ga sớm để có thời gian đọc hiệu lệnh.
- Không chen lên đầu hàng. Đứng sau xe phía trước giúp bạn nhìn được cả người điều khiển lẫn phản ứng của dòng xe.
- Không đi theo người vượt. Nếu ai đó cố đi khi đã có lệnh dừng, việc của bạn vẫn là dừng.
- Đi theo nhóm vẫn mỗi người tự nhìn. Người đi sau không nên bám theo xe bạn đi trước khi lượt đã đổi.
Những kỹ năng chọn làn, hòa vào dòng xe khi không có người điều khiển nằm trong bài qua ngã tư đông xe ở Hà Nội bằng xe máy, còn nhóm biển báo thường gặp có ở bài khách quốc tế đọc biển báo và luật giao thông cơ bản.
Tóm lại
Ở ngã tư có người điều khiển, hiệu lệnh của họ đứng trên đèn và biển báo. Nhớ ba tư thế tay, nghe tiếng còi đi kèm, và khi chưa chắc thì dừng lại quan sát. Xem thêm các bài dành cho khách quốc tế thuê xe ở Hà Nội và chuyên mục thuê xe máy.