Nhóm bạn trẻ hay rủ nhau thuê xe máy đi Tam Đảo vào cuối tuần: sáng rời Hà Nội, trưa lên thị trấn trong mây, chiều đổ đèo về. Đường đến chân núi không khó, cái khó nằm ở đoạn đèo: lên thì xe hụt hơi nếu chở nặng, giữa chừng sương mù trùm kín mặt đường, còn lúc xuống thì nhiều người bóp phanh liên tục đến mức phanh nóng và mất độ ăn. Bài này tập trung vào chiếc xe bạn thuê và cách điều khiển nó trên đèo, từ lúc chọn xe ở tiệm tới khúc cua cuối cùng trước khi về đồng bằng.
Thuê xe máy đi Tam Đảo: chọn xe nào cho đường đèo
Câu hỏi đầu tiên khi thuê xe là xe số hay xe tay ga. Cả hai đều lên được Tam Đảo, nhưng mỗi loại đòi hỏi cách lái khác nhau.
Xe số có lợi thế rõ khi xuống dốc dài, vì bạn có thể về số thấp để động cơ ghìm tốc độ, phanh chỉ phải làm phần việc còn lại. Lên dốc cũng chủ động hơn, chỉ cần về số trước khi xe đuối. Nếu bạn đã quen sang số, đây là lựa chọn yên tâm cho đường đèo. Ai chưa chắc tay có thể đọc lại kỹ thuật lên xuống số xe máy số trước chuyến đi.
Xe tay ga dễ lái hơn với người chỉ quen phố, nhưng hãm bằng động cơ yếu, nên khi xuống núi bạn dựa vào phanh nhiều hơn. Điều đó không có nghĩa là cấm đi, chỉ là bạn phải biết cách giữ phanh, phần này nói kỹ ở dưới.
Nếu đi hai người, hãy cân nhắc tổng trọng lượng. Chở người ngồi sau cộng ba lô nặng, xe tay ga dung tích nhỏ sẽ đuối rõ trên các đoạn dốc gắt. Hãy nói với tiệm rằng bạn định lên đèo để được tư vấn mẫu xe phù hợp.
Kiểm tra phanh và lốp ngay lúc nhận xe
Với chuyến Tam Đảo, phần kiểm tra lúc nhận xe quan trọng hơn mọi chuyến trong phố. Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa từ 09:00 đến 21:00, bạn nhận và trả xe trong khung giờ này. Trước khi ký nhận, làm lần lượt:
- Bóp thử từng tay phanh. Tay phanh có hành trình vừa phải, không chạm sát tay lái mới ăn. Dắt xe vài bước rồi bóp để cảm nhận độ ăn.
- Nhìn lốp. Gai còn rõ, không mòn bóng, không có vết nứt hay phồng ở hông lốp. Mặt đường đèo ẩm cần lốp bám tốt.
- Thử đèn chiếu gần, đèn chiếu xa và còi. Trong sương, đèn và còi là thứ giúp người khác nhận ra bạn.
- Kiểm tra gương và mũ. Mũ có kính chắn giúp bạn đỡ hơi nước bám vào mắt.
Có gì chưa ổn, đề nghị đổi xe ngay tại tiệm. Danh sách đầy đủ có trong bài checklist nhận xe máy thuê, còn cách tự thử độ ăn của phanh thì xem bài phanh xe máy kiểm tra thế nào.
Đi Tam Đảo bằng xe máy: lên dốc đều ga, không đợi xe đuối
Từ Long Biên, phần lớn người đi qua Đông Anh, ra quốc lộ hướng Vĩnh Yên rồi rẽ vào đường lên núi. Đoạn đồng bằng chạy nhẹ, hãy giữ sức cho phần đèo.
Khi bắt đầu lên dốc:
- Xe số: về số thấp trước khi vào đoạn dốc gắt, đừng đợi máy gằn mới về. Giữ ga đều, tránh vừa lên dốc vừa sang số liên tục.
- Xe tay ga: giữ ga đều tay, không vặn hết ga rồi nhả đột ngột. Nếu xe chậm hẳn khi chở hai người, đó là dấu hiệu xe đang quá tải.
- Đi sát bên phải, không cắt cua. Cua lên dốc che khuất tầm nhìn, xe khách và ô tô đi xuống có thể lấn làn.
- Nghỉ ở chỗ rộng. Tấp hẳn vào lề rộng hoặc điểm dừng có sẵn, không dừng ngay sau khúc cua.
Đừng thi nhau leo dốc với bạn đi cùng. Người dẫn đầu nên đi theo tốc độ của người yếu tay lái nhất trong nhóm.
Gặp sương mù trên đèo: nhìn rõ và để người khác thấy mình
Sương trên Tam Đảo có thể xuống rất nhanh, nhất là buổi chiều và những ngày trời ẩm. Chỉ vài phút, tầm nhìn từ thoáng đãng chuyển sang chỉ thấy được một đoạn ngắn phía trước. Cách xử lý:
- Bật đèn chiếu gần, không bật đèn pha. Đèn pha chiếu vào sương bị phản lại thành một màn trắng, làm bạn càng khó nhìn.
- Giảm tốc, giữ khoảng cách xa hơn bình thường với xe phía trước, bám theo vạch kẻ mép đường bên phải.
- Bấm còi ngắn trước những khúc cua khuất để xe ngược chiều biết có người.
- Lau kính mũ bằng khăn khô, hoặc mở hé kính nếu hơi nước bám quá dày.
Nếu sương dày tới mức không còn thấy vạch đường, hãy tìm chỗ an toàn dừng hẳn, bật đèn, đợi sương tan bớt. Mặt đường trong sương thường ẩm và trơn hơn bạn tưởng, đừng nghiêng xe mạnh khi ôm cua.
Xuống dốc Tam Đảo bằng xe máy: giữ phanh thế nào cho đúng
Đây là phần dễ gây tai nạn nhất của cả ngày, vì lúc đó người lái đã mệt, trời có thể đã chiều và ai cũng muốn về nhanh. Vài nguyên tắc cốt lõi khi xuống dốc Tam Đảo xe máy:
- Giảm tốc trước khi vào cua, không phanh gấp giữa cua. Phanh mạnh khi xe đang nghiêng rất dễ trượt bánh.
- Phanh ngắt quãng, dùng cả hai phanh. Bóp nhẹ, nhả, rồi bóp lại, để phanh có lúc nguội. Phối hợp phanh trước và phanh sau thay vì chỉ dồn vào một bên.
- Xe số: về số thấp và để máy ghìm. Nhả ga, giữ xe ở số thấp suốt đoạn dốc, phanh chỉ để chỉnh tốc độ.
- Xe tay ga: chủ động đi chậm ngay từ đầu dốc. Đừng để xe trôi nhanh rồi mới phanh cứu.
- Thấy dấu hiệu phanh nóng thì dừng. Tay phanh tự nhiên lỏng hơn, bóp sâu mới ăn, hoặc có mùi khét, hãy tấp vào chỗ rộng và chờ phanh nguội. Đừng dội nước lạnh lên phanh đang nóng.
Bài Tam Đảo bằng xe máy từ Hà Nội: đèo sương và chạy xuống có thêm góc nhìn về cung đường và cảnh quan, còn ở đây trọng tâm là cách dùng chiếc xe thuê của bạn.
Tính giờ về và trả xe
Hãy chốt giờ rời thị trấn từ buổi sáng và giữ đúng. Tính ngược từ giờ hẹn trả xe, nhớ rằng tiệm đóng cửa lúc 21:00 và đoạn vào nội đô buổi tối thường đông. Đổ đèo khi trời còn sáng luôn an toàn hơn đổ đèo trong sương và bóng tối.
Nếu xe có biểu hiện lạ, như phanh kêu, lốp non hay đèn chập chờn, hãy dừng lại và gọi tiệm trước, không tự tháo sửa. Khi trả xe, báo lại những gì bạn để ý trên đường để tiệm kiểm tra.
Tam Đảo trong một ngày hoàn toàn trong tầm tay nếu bạn chọn đúng xe, kiểm phanh kỹ và xuống núi chậm rãi. Tham khảo thêm các chuyến đi khác ở mục thuê xe máy theo ngày, và các hướng dẫn chung trong chuyên mục thuê xe máy.