Người quen lái bên trái đi xe máy Việt Nam lần đầu thường không sai ở những đoạn đường thẳng, mà sai ở vài giây chuyển tiếp: lúc vừa nổ máy rời chỗ đỗ, lúc rẽ vào phố mới, lúc quay đầu hay khi đã mệt cuối ngày. Khách từ Anh, Úc hay Nhật đều biết Việt Nam đi bên phải, nhưng phản xạ hình thành qua nhiều năm không đổi chỉ vì mình biết. Bài này không nhắc lại toàn bộ kỹ thuật lái, mà gợi ý cách sắp xếp chuyến thuê xe ở Hà Nội để thói quen mới kịp hình thành trước khi bạn phải đi đường đông.
Vì sao người quen lái bên trái đi xe máy Việt Nam hay sai ở chỗ quen tay
Phản xạ lái xe nằm ở phần làm tự động: bạn không nghĩ “nhìn phải trước”, bạn cứ thế quay đầu sang phải. Khi đường vắng và bạn tỉnh táo, đầu óc kịp sửa. Khi có một tình huống bất ngờ, ví dụ chiếc xe lách ra từ ngõ hay tiếng còi sát sau lưng, cơ thể quay lại cách làm cũ.
Vì vậy ba thời điểm nguy hiểm nhất không nằm ở giữa dòng xe, mà ở các mép:
- Vừa rời chỗ đỗ hoặc ra khỏi ngõ. Không có làn xe nào để bám theo, bạn dễ trôi về bên trái.
- Ngay sau một cú rẽ. Phố mới trống, tay lái dễ đưa xe vào làn quen thuộc ở quê nhà.
- Cuối ngày. Mệt, đói, trời tối, đầu óc thôi canh chừng.
Những phản xạ nhìn đường, rẽ và vào vòng xuyến được phân tích chi tiết trong bài quen đi bên trái đường, những phản xạ cần đổi. Phần dưới đây tập trung vào cách đưa các phản xạ đó vào lịch trình thuê xe thực tế.
Trước khi nhận xe: tập trong đầu và hỏi đúng câu
Bạn có thể bắt đầu từ tối hôm trước. Mở Google Maps ở chế độ nhìn đường phố, đi “ảo” một vòng quanh khu sẽ nhận xe và tự nói thành lời: nhìn trái trước, rẽ trái đi rộng qua giữa ngã tư, rẽ phải bám lề. Nghe có vẻ trẻ con, nhưng tập trong đầu giúp phản xạ mới có sẵn một lối mòn.
Khi nhận xe, đừng chỉ ký giấy rồi đi. Nhờ người bàn giao chỉ cho bạn nút xi nhan, còi, công tắc đèn, và đi thử một vòng ngắn trong ngõ hay sân trước. Những câu nên hỏi lúc bàn giao có trong bài bàn giao xe máy cho khách quốc tế. Nếu tiệm có thể chỉ một vòng tập gần đó, hãy hỏi; tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00, nên nhận xe vào buổi sáng sau giờ cao điểm sẽ dễ tập hơn chiều tối.
Một mẹo nhỏ: đặt màn hình khóa điện thoại là một dòng chữ “Đi bên phải, nhìn trái trước”. Mỗi lần mở điện thoại xem bản đồ, bạn lại được nhắc một lần.
Ngày đầu: một vòng ngắn, ít ngã rẽ, không qua phố cổ
Ngày đầu tiên chỉ nên có một mục tiêu là để tay chân quen với việc giữ lề bên phải. Chọn những con đường rộng, có dải phân cách giữa, vì dải phân cách là cái mốc nhìn thấy được: xe bạn phải luôn ở phía bên phải của nó.
Ở phía Long Biên, các trục rộng như Nguyễn Văn Cừ hay Nguyễn Văn Linh có dải phân cách rõ ràng, thích hợp để chạy vài vòng ngoài giờ cao điểm. Hạn chế đi vào phố cổ Hoàn Kiếm ngay hôm đầu: phố hẹp, nhiều phố một chiều, xe máy và người đi bộ đan xen, đúng kiểu tình huống khiến phản xạ cũ quay lại.
Khi tập rẽ, chọn những ngã tư có đèn tín hiệu và đi chậm. Ở Việt Nam, đừng mặc định được rẽ phải khi đèn đỏ như thói quen ở một số nơi; chỉ đi khi có biển hoặc đèn cho phép. Nếu chưa chắc về biển báo, xem bài khách quốc tế đọc biển báo và luật giao thông cơ bản.
Quay đầu và vòng xuyến: hai chỗ cần làm chậm có chủ đích
Quay đầu. Trên đường có dải phân cách, xe chỉ quay đầu ở những khoảng hở cho phép. Ở nước đi bên phải, bạn vào làn sát dải phân cách bên trái, bật xi nhan trái, chờ dòng xe ngược chiều thưa rồi mới vòng sang. Người quen lái bên trái hay làm ngược: đứng sát lề phải rồi cắt ngang cả lòng đường. Sau khi quay xong, việc đầu tiên là đưa xe về bên phải của chiều mới, đừng chạy tiếp ở làn sát dải phân cách.
Vòng xuyến. Ở Hà Nội, xe đi quanh đảo ngược chiều kim đồng hồ, ngược hẳn với Anh, Úc hay Nhật. Một vòng xuyến bạn rất dễ gặp nếu từ cầu Long Biên đi vào phố là khu bốt nước Hàng Đậu. Trước khi vào, nói thầm “vòng sang phải, nhìn trái”. Nếu không chắc, bám theo một chiếc xe máy đi trước cùng hướng thay vì tự xoay xở.
Điều nên nhớ: ở cả hai chỗ này, chậm lại vài giây gần như không gây phiền cho ai, còn rẽ sai chiều thì gây nguy hiểm ngay.
Cầu Long Biên: ngoại lệ dễ làm bạn quên đường về
Hà Nội có một chỗ đặc biệt mà người quen lái bên trái cần biết trước. Trên cầu Long Biên, xe máy đi bên trái theo hướng dẫn ở hai đầu cầu. Với bạn, đoạn cầu này có thể thấy rất tự nhiên, và chính vì thấy tự nhiên nên khi xuống cầu, phía Long Biên hay phía phố cổ, phản xạ cũ dễ kéo bạn đi tiếp bên trái.
Lời khuyên cho mấy ngày đầu:
- Nếu đi lại giữa Long Biên và trung tâm, ưu tiên cầu Chương Dương, nơi xe đi bên phải như mọi con đường khác.
- Nếu muốn qua cầu Long Biên để ngắm cảnh, đi chậm ở đoạn xuống dốc đầu cầu, nhìn theo biển chỉ dẫn và đổi sang bên phải ngay khi vào đường thường.
- Tránh đi cầu này vào giờ tan tầm khi bạn đang mệt.
Từ ngày thứ hai trở đi: tăng dần độ khó và theo dõi chính mình
Khi đã chạy vài buổi không trôi làn, bạn có thể đi vào khu trung tâm, rồi các tuyến như Tây Hồ hay Cầu Giấy. Vẫn giữ vài thói quen:
- Mỗi lần dừng đèn đỏ, tự kiểm tra: lề đường có đang ở bên phải tay mình không.
- Nếu đi hai người, nhờ người ngồi sau nhắc một câu ngắn mỗi khi rẽ, nhất là lúc rời quán.
- Tránh lái khi vừa ngủ dậy sau chuyến bay dài; mệt vì lệch múi giờ là lúc phản xạ cũ trỗi dậy mạnh nhất.
- Nếu một lần lỡ trôi sang trái, dừng hẳn vào lề phải khi an toàn, hít thở rồi đi tiếp chậm hơn, đừng bẻ lái gấp giữa dòng.
Với hầu hết khách, sau hai, ba ngày chạy đều tay thì việc giữ bên phải bắt đầu thành tự động, nhưng vẫn nên giữ thói quen tự kiểm tra cho tới hết chuyến.
Chuyển từ quen lái bên trái sang đi bên phải là chuyện của phản xạ, không phải của hiểu biết, nên cần thời gian và một lịch trình hợp lý. Bắt đầu chậm, chọn đường rộng, cẩn thận ở chỗ quay đầu, vòng xuyến và cầu Long Biên, bạn sẽ chạy xe ở Hà Nội tự tin hơn nhiều. Các bài khác dành cho bạn có ở mục thuê xe cho khách quốc tế, còn kinh nghiệm thuê xe máy nói chung nằm trong chuyên mục thuê xe.