Nhân viên vừa mở khóa cổ, xe nổ máy ngay trong vài giây, và mọi chuyện tưởng như đã ổn. Nhưng nổ được chưa chắc đã khỏe: nhiều lỗi ẩn chỉ lộ ra trong vài giây đầu tiên sau khi đề, đúng lúc máy còn nguội. Vì vậy khởi động máy nguội khi nhận xe là một bước kiểm tra đáng giá hơn vẻ ngoài của nó: tiếng nổ đều hay gắt, khói pô ra màu gì, có tiếng rè rè hay lạch cạch nào nổi lên, đều cho biết xe đang ở trạng thái thật trước khi được chạy cho nóng lên. Bài này mô tả cách nghe, nhìn và đối chiếu để bạn nhận ra bất thường ngay tại cửa hàng thay vì phát hiện giữa đường vài ngày sau.
Vì sao khởi động máy nguội khi nhận xe nói thật hơn máy nóng
Máy đã chạy nóng thì mọi bộ phận đã giãn nở, dầu đã len đủ chỗ, tiếng máy trầm và đều hơn. Ngược lại lúc nguội, xy-lanh và piston còn co lại, dầu còn ở đáy, nên những lỗi như mòn piston, xup-pap kêu, xích cắn sẽ phát tiếng rõ hơn. Một chiếc xe máy khỏe, đề nguội phải nổ trong hai ba giây, chạy giây đầu có thể hơi gắt rồi ổn định lại, và không cần vặn ga giữ để đứng máy.
Đó cũng là lý do nên tới cửa hàng sớm trong giờ mở cửa 09:00 thay vì cuối ngày: xe bạn sắp nhận có thể đã được nhân viên chạy đi chạy lại trong ngày, máy còn ấm sẽ che bớt tiếng bất thường. Nhắn trước hẹn giờ nhận sớm để xe được để nguội sẵn là chi tiết nhỏ nhưng có thật.
Nghe tiếng nổ trong ba mươi giây đầu
Đề lần đầu: tốc độ nổ và tiếng đề
Bóp nhẹ phanh, bấm đề. Điểm cần nghe là tiếng đề: động cơ đề phải quay đều, rrr rrr rrr nhịp ổn, không bị hẫng hay chậm dần. Đề quay đều mà máy không nổ trong mười lăm giây, bạn đề tiếp lần hai, nếu vẫn không nổ thì nên hỏi nhân viên xem bugi hay xăng có vấn đề gì không. Xe khỏe đề nguội thường nổ ngay lần một hoặc hai.
Sau khi nổ, để máy chạy không ga trong khoảng ba mươi giây. Đầu tiên hơi gắt rồi ổn định là bình thường; giữ nguyên tiếng gắt dai dẳng, hoặc máy chạy rồi tự chết liên tục, là điều đáng bàn. Nhờ nhân viên chỉnh gió trước mặt bạn, đừng nhận lời hứa chỉnh sau.
Tiếng lạch cạch và tiếng gõ bên trong
Trong ba mươi giây đó, cúi xuống nghe gần máy. Tiếng lạch cạch nhẹ nhịp theo máy thường là xích cam hơi giãn, chưa đến mức bỏ xe nhưng nên nói để cửa hàng biết và ghi chú. Tiếng gõ lọc cọc lọc cọc như hai miếng kim loại gõ nhau, to dần khi vặn ga, là dấu hiệu piston mòn hoặc pít-tông kêu, loại này không nên nhận. Tiếng rít kéo dài từ phía pô là gioăng pô rò hoặc pô hở, dễ sửa nhưng nên yêu cầu xử lý trước khi đi.
Tiếng máy khi vặn ga nhẹ
Vặn ga một nhịp rồi nhả. Máy khỏe phải lên vòng đều và về không tải ổn, không bị hụt ga, không chết máy. Tiếng nói lên “roạt” một lúc rồi mới lên ga là dấu hiệu bộ chế hòa khí hoặc bugi yếu; hỏi cửa hàng xem xe đã bảo dưỡng chưa.
Nhìn khói pô: màu nào là bình thường
Khói gần như trong suốt hoặc trắng rất nhạt
Máy đề nguội buổi sớm hơi lạnh thường nhả một làn khói trắng rất mảnh rồi tan ngay, đó là hơi nước ngưng, không sao cả. Xe để qua đêm ở Long Biên sáng mùa đông càng hay thấy hiện tượng này, chạy vài phút là hết.
Khói xanh hoặc xanh đen
Khói xanh là dầu bị đốt trong buồng đốt, dấu hiệu máy rò dầu, piston hay xéc măng mòn. Nếu thấy làn khói xanh liên tục sau khi máy đã ổn định, đề nghị xe khác. Loại lỗi này không nghiêm trọng tức thì nhưng sẽ nặng dần trong kỳ thuê của bạn và gây tốn xăng dầu đáng kể.
Khói đen ngắt quãng khi vặn ga
Vặn ga thấy khói đen phả ra loang loáng một lúc rồi hết, thường là hỗn hợp xăng hơi giàu, máy cũ hay gặp, mức độ chấp nhận được nếu không kèm hụt ga hay chết máy. Khói đen đặc liên tục kèm mùi xăng nồng là giàn phun hoặc chế hòa khí có vấn đề, nên nhờ kiểm tra lại trước khi nhận.
Ba tiếng lạ cần nhớ
Ngoài tiếng nổ và khói, có ba tiếng đáng chú ý khác lúc khởi động nguội. Tiếng rè rè liên tục gần khu vực máy khi đã nổ, có thể là bạc đạn hay lò xo đề; nhờ thợ nghe. Tiếng ù ù thay đổi theo tốc độ từ bánh xe khi đẩy xe tắt máy là tiếng lốp cán hay ổ bi bánh, kiểm tra bằng cách xoay từng bánh như hướng dẫn cho người muốn soi kỹ khung xe. Tiếng lục cục ở phuộc hoặc tay lái khi nhún thử xe tại chỗ báo hư phuộc hoặc ốc lỏng, không phải máy nhưng cũng đáng nêu ngay.
Ghi lại bằng video ngắn
Trước khi đề, mở camera điện thoại quay một video ba mươi giây từ lúc bấm đề tới khi máy ổn định. Cách này cho bạn bản ghi âm để đối chiếu sau này nếu giữa kỳ thuê máy phát tiếng mới, và là bằng chứng tình trạng xe lúc nhận. Kèm theo đó, chụp đồng hồ số km ban đầu như thói quen trong trang nhận xe & trả xe, vì số km là mốc để biết xe được bảo dưỡng đúng lịch hay chưa.
Khi nào nên đổi xe ngay tại quầy
Tóm lại các dấu hiệu nên đề nghị xe khác thay vì nhận: đề nhiều lần không nổ, tiếng gõ kim loại rõ trong máy, khói xanh liên tục, máy tự chết liên tục khi không tải, hoặc vặn ga bị hụt rõ rệt. Ngược lại, tiếng lạch cạch nhẹ của xích, khói trắng mảnh lúc nguội hay tiếng pô rít nhẹ đều là những lỗi nhỏ có thể nhờ cửa hàng chỉnh tại chỗ trong vài phút. Phân biệt được hai nhóm này giúp bạn nghe ra vấn đề thật thay vì từ chối mọi xe có tiếng kỳ, vốn khó tìm ở xe máy đã chạy nhiều năm.
Nếu trong kỳ thuê máy phát tiếng lạ mới xuất hiện, dừng ở chỗ an toàn rồi làm theo hướng dẫn trong trang xử lý sự cố khi thuê xe, và đọc thêm trang thủ tục thuê xe máy để nắm toàn bộ quy trình từ lúc đặt xe. Tổng quan các dòng xe cho thuê và chủ đề liên quan nằm trong trang chủ đề thuê xe máy.