Phải đi xe máy khi ô nhiễm không khí trở thành chuyện thường ngày ở Hà Nội vào những đợt cuối năm, khi chỉ số chất lượng không khí nhiều ngày ở mức xấu mà người đi làm vẫn phải ra đường đúng giờ. Không khí quanh xe máy là không khí của đường phố, không có cabin kín, không có máy lọc, nên việc tự bảo vệ nằm hoàn toàn ở trang bị và thói quen. Bài này sắp xếp theo đúng trình tự một ngày làm việc: xem chỉ số buổi sáng, trang bị trên người, chọn giờ và tuyến, rồi những việc nên làm khi về tới nhà.
Đi xe máy khi ô nhiễm không khí: xem chỉ số trước khi ra khỏi nhà
Trước khi mặc áo đi làm, mở một ứng dụng chỉ số chất lượng không khí và xem trạm đo gần nhà mình. Hai mốc đáng nhớ: trên một trăm năm mươi, người nhạy cảm như trẻ nhỏ, người có bệnh hô hấp nên hạn chế hoạt động ngoài trời; trên hai trăm, cả người khỏe mạnh cũng nên giảm thời gian ngoài trời, và khẩu trang đúng loại trở thành cần thiết chứ không còn là tùy chọn. Chỉ số thay đổi theo giờ, nên xem cả dự báo chiều hôm đó trước khi xếp lịch chạy việc ngoài.
Nếu chỉ số xấu mà công việc cho phép, hãy đổi khung giờ di chuyển khỏi lúc đông nhất. Đứng kẹt giữa luồng xe là lúc bạn hít khói xả trực tiếp của hàng chục động cơ xung quanh, nồng độ bụi quanh ngã tư cao hơn hẳn đoạn đường thoáng. Dù không đổi được giờ, chỉ cần chọn tuyến ít đèn đỏ hơn, bạn đã giảm được phần thời gian hít khói trực tiếp trên đường.
Khẩu trang đi xe máy: loại nào thực sự có tác dụng
Khẩu trang vải dày hai ba lớp chỉ chặn được bụi thô và giọt bắn; với bụi mịn thường xuất hiện trong các đợt không khí xấu, cần loại có lớp lọc chuyên dụng, ôm kín khắp mũi và má. Khi đeo, ép chéo dải kim loại trên sống mũi, kéo phần dưới phủ kín cằm, và hạn chế để hở hai bên. Khẩu trang giấy mỏng gần như không chặn bụi mịn, dùng ngày xấu chỉ hơn không đeo chút ít.
Người đeo kính hay bị mù hơi: hãy ép mép trên khẩu trang sát dưới gọng kính, hoặc chọn loại có van thoát khí. Khẩu trang ẩm sau vài giờ là lúc nên thay, vì lớp lọc ẩm mất hiệu quả và còn dễ sinh vi khuẩn; người đi làm cả ngày nên để sẵn một chiếc dự phòng trong cốp. Khẩu trang bị ẩm giữa chừng mà chưa tới nơi thay thì nên nghỉ vào một quán có mái che, tháo ra vài phút cho thoát hơi rồi đeo lại, thay vì chịu đeo lớp ẩm suốt chặng. Khẩu trang vải giặt bằng nước sạch mỗi tối, phơi nơi thoáng gió.
Kính chắn và mũ bảo hiểm có kính
Mắt cũng là bộ phận chịu ảnh hưởng trực tiếp: bụi mịn khiến mắt cay, khô và đỏ, nhất là khi chạy ở tốc độ lớn trong gió. Kính ôm hoặc kính mũ bảo hiểm che được phần lớn gió và bụi; nếu kính mũ dễ mù hơi, một lớp chất chống đọng nước xịt sẵn buổi sáng giúp đỡ rất nhiều. Người hay khô mắt nên nhỏ nước mắt nhân tạo trước khi ra đường vào những ngày chỉ số cao.
Buổi tối về nhà, rửa mắt bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý để trôi bớt bụi bám trên viền mi. Thói quen này nghe nhỏ nhưng người đi xe máy dài hạn đều thấy đỡ hẳn cảm giác nóng rát mắt về đêm. Với kính mũ, lau bằng khăn mềm chứ đừng chùi bằng găng tay hoặc vải thô, vì kính trầy nhanh hơn bạn tưởng.
Chọn giờ đi và tuyến đi khi chỉ số xấu
Khoảng sáng sớm trước giờ tan sương và giờ muộn sau đỉnh là hai khung ít xe nhất, cũng là hai khung ít khói xả nhất. Tránh dừng đỗ ngay sau ống xả xe buýt hoặc xe tải khi chờ đèn; dịch lên phía trước của làn chờ, nơi không khí đổi liên tục, còn đỡ hít trực tiếp. Tuyến có nhiều cây xanh hai bên, dọc hồ, luôn dễ chịu hơn hẳn tuyến chật chít giữa các dãy nhà kín.
Vào ngày chỉ số rất xấu, hãy tạm dời các việc như chạy thêm vòng mua đồ hoặc rửa xe, gom lại một chuyến cho gọn thời gian ngoài trời. Người hay tập chạy thể dục buổi sáng nên chuyển sang buổi chiều muộn hoặc nghỉ vài đợt; hít sâu khi không khí xấu còn hại hơn không tập. Ngay cả khi chỉ dắt bộ đoạn ngắn, đeo khẩu trang vẫn nên giữ, vì bụi mịn không cần chạy nhanh cũng theo hơi thở vào phổi.
Thói quen sau mỗi chuyến đi
Về tới nhà, ba việc nên thành phản xạ: rửa mặt bằng nước sạch, súc miệng, và rửa mũi bằng nước muối sinh lý kiểu xịt rửa chuyên dụng. Rửa mũi là việc người Việt hay bỏ qua, nhưng lại là bước loại bụi bám trong hốc mũi hiệu quả nhất. Giặt hoặc thay khẩu trang ngay, lau kính mũ bảo hiểm, và treo áo đi đường riêng khỏi áo trong nhà để không mang bụi lên giường.
Người đi làm quanh năm bằng xe máy nên chuẩn bị sẵn vài khẩu trang lọc và kính chắn, giống như chuẩn bị áo mưa cho mùa mưa; trang thuê xe máy theo tháng gom các dòng xe tiết kiệm nhiên liệu giúp giảm phần nào khói xả của chính mình. Bài thuê xe máy theo tháng cho người sống và làm việc ở Hà Nội nói rõ quyền lợi chăm sóc trong kỳ thuê, còn tổng quan dịch vụ nằm ở trang chủ thuê xe máy cùng trang kỹ năng đi xe máy. Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, quận Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674.