Ước lượng tốc độ xe tải đang tới là việc người đi xe máy phải làm mỗi khi rẽ ngang hoặc sang đường giữa dòng xe lớn ở Hà Nội, nhưng cũng là việc dễ sai nhất. Một chiếc xe buýt hay xe tải đang tiến lại thường trông chậm hơn và xa hơn so với thực tế. Nhiều vụ cắt qua đầu xe lớn gần như xảy ra vì người lái tin vào ấn tượng đó. Bài này giải thích vì sao ấn tượng ấy sai và cách ước lượng đáng tin hơn trước khi rẽ.
Vì sao xe lớn trông chậm và xa hơn thực tế
Mắt người cảm nhận khoảng cách và tốc độ của một vật đang tiến tới dựa vào việc hình ảnh của nó phình to nhanh hay chậm. Với xe máy nhỏ, hình ảnh phình to rất nhanh khi lại gần nên bạn thấy ngay xe đang tới gần. Với xe buýt hay xe tải, thân xe vốn đã to nên hình ảnh phình thêm một chút trông không rõ rệt, và bạn dễ đánh giá xe còn xa.
Chiếc xe lớn cũng thường chạy với tốc độ không thấp. Khi bạn thấy nó “còn xa” mà thật ra chỉ còn vài giây, bạn đã vào vùng nguy hiểm. Đây là lý do nhiều người đi xe máy được khuyên không cắt qua đầu xe lớn dù khoảng trống nhìn có vẻ rộng.
Ước lượng tốc độ xe tải đang tới bằng vật mốc và nhịp đếm
Thay vì nhìn cảm giác, hãy dùng một vật mốc cố định ở đường, ví dụ cột đèn, biển báo hoặc vạch kẻ. Khi đầu xe lớn đi ngang qua vật mốc thứ nhất, bạn bắt đầu đếm thầm một, hai, ba. Khi nó đến vật mốc thứ hai, bạn biết xe cần bao nhiêu giây cho đoạn đó. Con số này thật hơn cảm giác của bạn.
Một mẹo nữa là quan sát tốc độ phình to của xe: nếu hình ảnh xe lớn dần rất nhanh, nó đang tới nhanh. Nếu bạn không chắc, hãy chờ thêm một nhịp, vì chờ chỉ tốn vài giây còn sai thì tốn rất nhiều. Bài gương cầu lồi ở góc ngõ và lối ra hầm: đọc đúng khoảng cách xe đang tới cũng nhắc rằng khoảng cách trong gương và ngoài đời lệch nhau.
Bốn bước trước khi rẽ ngang qua dòng có xe lớn
Bước một là nhìn xa hơn thường lệ: đừng chỉ nhìn chiếc xe gần nhất mà nhìn cả những xe phía sau nó. Bước hai là chọn vật mốc và đếm nhịp như trên để biết xe lớn thật sự đang tới nhanh cỡ nào. Bước ba là đặt thêm một khoảng dự phòng: nếu khoảng trống chỉ vừa đủ cho bạn qua, hãy coi là chưa đủ, vì xe của bạn có thể chậm xuất phát, hụt ga hoặc phải tránh người đi bộ.
Bước bốn là chọn điểm dừng an toàn nếu phải đứng chờ giữa đường: đứng sát vạch hoặc dải phân cách, bật xi nhan sớm, không đứng chắn ngang làn xe lớn. Nếu có người ngồi sau, hãy dặn họ ngồi yên trong lúc chờ.
Ban đêm, mưa và đường ướt: vì sao càng khó ước lượng
Ban đêm bạn không còn thấy thân xe, chỉ thấy đèn, nên cảm giác về kích thước và khoảng cách càng dễ sai. Đèn của xe buýt, xe tải thường đặt cao và rộng hơn đèn xe máy, nên đánh giá bằng đèn rất dễ lệch. Khi trời mưa, quãng phanh của cả bạn lẫn xe lớn dài hơn, kính che gió của xe lớn lại mờ nước và người lái khó thấy một chiếc xe máy nhỏ băng ngang. Trong cả hai trường hợp, câu trả lời an toàn là chờ lâu hơn và để xe lớn đi qua hẳn.
Đừng cắt qua đầu xe buýt: những điều che khuất sau thân xe
Có một lý do khác để không cắt qua đầu xe buýt hoặc xe tải: thân xe lớn che khuất thứ phía sau nó. Một xe máy đang vượt, một xe đạp điện, người đi bộ hay chính một chiếc xe khác có thể nằm ngay sau thân xe lớn, nằm ngoài tầm nhìn của bạn. Khi bạn cắt qua đầu xe, bạn đang lao ra một khoảng trống mà mình chưa kịp nhìn.
Ngoài ra, xe lớn cần quãng phanh dài. Nếu bạn cắt qua rồi chết máy, trượt bánh hay phải dừng lại giữa đường, người lái xe lớn không thể dừng kịp. Vì thế quy tắc đơn giản nhất là: với xe lớn, hãy chờ nó đi qua hẳn rồi mới sang đường, trừ khi khoảng trống rất rộng và rõ ràng.
Rẽ ngang ở các trục nhiều xe lớn
Ở những trục có nhiều xe buýt và xe tải như Nguyễn Văn Cừ, Ngô Gia Tự hay Phạm Văn Đồng, bạn nên đặc biệt cẩn thận ở các điểm quay đầu và lối rẽ vào ngõ. Khi cần rẽ trái ngang qua dòng xe, hãy xác định vị trí chờ an toàn, quan sát cả hai chiều và chỉ đi khi khoảng trống đủ rộng cho cả bạn và xe phía sau.
Bài rẽ trái ở ngã tư lớn bằng xe máy trình bày cách chọn vị trí chờ và nhịp đèn. Nếu có thể, hãy dùng cách rẽ vòng hoặc đi thêm một đoạn để quay đầu ở chỗ thoáng, dù tốn thêm thời gian. Một lần chờ hay đi vòng không bao giờ tốn bằng một lần suýt va chạm.
Giữ khoảng cách khi xe lớn ở phía trước hoặc phía sau
Khi bạn đi trước hoặc sau xe lớn, hãy chừa khoảng cách rộng hơn bình thường, vì tầm nhìn của bạn bị che và phản ứng của xe lớn chậm hơn. Bài giữ khoảng cách với xe container trong nội đô bàn thêm về chuyện này. Nếu bị xe lớn bám sát phía sau, hãy tìm chỗ để nhường đường thay vì cố tăng tốc.
Một nguyên tắc đáng nhớ nữa: nếu bạn thấy xe lớn bật đèn xi nhan hay nhấp phanh, hãy tạm hiểu rằng nó sắp đổi hướng hoặc dừng, và hãy chừa chỗ chứ đừng chen qua.
Thói quen cho người thuê xe ở Hà Nội
Người mới thuê xe thường chưa quen với kích thước của xe buýt và xe tải ở nội đô, nên hãy chậm rãi hơn bình thường trong những ngày đầu. Nếu bạn cần hỏi về xe, tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, liên hệ 0942467674. Xem thêm các bài trong chuyên mục kỹ năng lái cơ bản và trang kỹ năng.
Tóm lại
Xe buýt và xe tải trông chậm và xa hơn thực tế vì thân xe lớn làm hình ảnh phình ra chậm. Hãy ước lượng bằng vật mốc và nhịp đếm thay vì cảm giác, chờ thêm một nhịp khi chưa chắc, không cắt qua đầu xe lớn vì thân xe che khuất phía sau, và chỉ rẽ ngang khi khoảng trống thật sự rộng.