Chuyện bơm lốp xe máy mùa nóng ở Hà Nội có hai lời khuyên trái ngược. Người bảo trời nóng phải xả bớt hơi kẻo nổ lốp, người lại bảo bơm căng lên cho xe chạy nhẹ. Bài này giải thích nhiệt độ mặt đường làm gì với lốp, nên bơm theo mức nào và đo lúc nào.
Nắng hè làm gì với hơi trong lốp
Không khí nở ra khi nóng lên. Lốp là một khoang kín, nên khi hơi bên trong nóng thì áp suất tăng theo, dù bạn không bơm thêm. Giữa trưa hè, mặt đường nhựa nóng hơn không khí khá nhiều, cộng với ma sát khi lăn bánh, nên lốp sau một quãng chạy dài sẽ “căng” hơn lúc mới dắt xe ra khỏi nhà.
Đó là chuyện bình thường. Mức áp suất trong sách hướng dẫn hoặc trên tem thông số của xe (vị trí tùy dòng xe) là mức cho lốp nguội, và nhà sản xuất đã tính đến việc lốp nóng lên khi chạy. Vì vậy hơi tăng lên khi nóng không phải lý do để bạn tự chỉnh theo cảm giác.
Lốp xe máy trời nắng nóng bơm căng có lợi không
Nhiều người nghĩ bơm căng thì xe nhẹ, đỡ bẹp khi chở nặng. Lốp căng lăn nhẹ hơn một chút, nhưng trên đường nóng cái giá khá lớn.
Lốp quá căng có phần tiếp xúc với mặt đường nhỏ lại. Giữa trưa, mặt nhựa ở nhiều đoạn mềm ra, có chỗ rịn nhựa hoặc vệt dầu. Phần lốp chạm đất càng ít thì độ bám càng kém, phanh gấp dễ trượt hơn, nhất là khi vào vòng xuyến hay lúc đường vừa ướt sau cơn mưa rào chiều.
Lốp cứng còn làm xe xóc, rung lên tay lái và lưng người ngồi. Gặp ổ gà hay mép nắp cống, lốp không “nuốt” được va chạm nên dễ tổn thương hông lốp hoặc làm méo vành.
Bơm căng lúc sáng mát, đến trưa lốp nóng lên thì áp suất còn cao thêm, khiến lốp làm việc vượt mức thiết kế.
Để lốp non cho êm còn rủi ro hơn
Ngược lại, có người xả bớt hơi vì sợ nổ lốp hoặc muốn xe êm. Đây thường là lựa chọn rủi ro hơn cả bơm căng.
Lốp non thì hông lốp bị ép và uốn nhiều hơn ở mỗi vòng quay. Sự uốn liên tục sinh nhiệt, trong khi mặt đường vốn đã nóng sẵn. Lốp vừa nhận nhiệt từ đường vừa tự nóng từ bên trong, nên nóng nhanh hơn lốp đủ hơi. Chạy đường dài giữa nắng, đây mới là kịch bản dễ dẫn tới hỏng lốp.
Lốp non còn làm tay lái nặng, xe ì, đuôi xe lắc khi chuyển làn. Hai mép gai mòn nhanh, xe tốn xăng hơn tương đối.
Nên mục tiêu không phải căng hay non, mà là đúng mức khuyến nghị, đo đúng lúc.
Kiểm tra lốp khi lốp nguội: lúc nào là chuẩn
Lốp nguội là lốp gần với nhiệt độ không khí xung quanh, chưa bị làm nóng bởi quãng chạy dài hay nắng chiếu trực tiếp. Thời điểm dễ nhất là buổi sáng, trước khi dắt xe ra đường, khi xe đã đỗ qua đêm trong nhà.
Nếu chỉ kiểm tra được ở tiệm sửa xe, hãy chọn tiệm gần nơi xuất phát. Ví dụ bạn ở Long Biên, sáng đi làm qua phố Nguyễn Văn Cừ, ghé tiệm đầu ngõ đo trước thì số đo còn sát thực tế. Còn nếu chạy một mạch từ ngoại thành vào nội đô giữa trưa rồi mới ghé bơm, số đo lúc đó thường cao hơn mức nguội.
Cũng đừng đo khi xe vừa đỗ ngoài nắng cả buổi trưa: lốp đã bị hun nóng dù chưa lăn bánh. Hãy đưa xe vào bóng râm, chờ một lúc rồi mới đo.
Nếu buộc phải đo khi lốp đang nóng
- Đừng xả hơi chỉ vì đồng hồ báo cao hơn mức khuyến nghị một chút. Khi lốp nguội, áp suất hạ xuống và bạn có thể thành lốp non.
- Nếu lốp đang nóng mà số đo vẫn thấp hơn mức khuyến nghị, nhiều khả năng lốp non thật. Bơm bổ sung tới mức khuyến nghị, rồi đo lại khi lốp nguội.
- Nếu một lốp tụt hơi rõ so với lần đo trước, nên nhờ thợ xem có đinh, vết rách hay van hở không, thay vì bơm rồi chạy tiếp.
Bơm lốp xe máy mùa nóng đúng cách, từng bước
- Biết mức khuyến nghị của xe mình. Xem sách hướng dẫn hoặc tem thông số; tùy dòng xe, lốp trước và sau có thể khác nhau, và có mức riêng khi chở thêm người. Không rõ thì hỏi thợ hoặc đại lý của hãng.
- Đo khi lốp nguội. Sáng sớm trước khi đi, hoặc sau khi xe nghỉ trong bóng mát đủ lâu.
-
Dùng đồng hồ đo rời nếu có thể. Đồng hồ trên máy bơm ven đường có cái chuẩn, có cái lệch. Bóp lốp bằng tay chỉ cho cảm giác, không cho số.
- Bơm đúng mức, không cộng thêm “cho chắc”. Sắp chở nặng hay chở thêm người đi xa thì dùng mức cho tải nặng trong sách hướng dẫn, đừng tự ước lượng.
- Vặn nắp van lại. Nắp van giúp chặn bụi và hạn chế rò rỉ ở đầu van.
Mùa hè nên kiểm tra đều hơn, chẳng hạn mỗi tuần hoặc mỗi lần đổ xăng, vì nắng mưa thất thường khiến lốp làm việc vất vả hơn.
Dấu hiệu lốp sai áp suất khi chạy giữa trưa
Khi không có đồng hồ, để ý vài dấu hiệu sau:
- Tay lái nặng, vào cua có cảm giác trôi: thường là lốp non, nhất là lốp trước.
- Xe nảy mạnh khi qua gờ giảm tốc: có thể lốp đang quá căng.
- Đuôi xe lắc nhẹ khi chuyển làn: hay gặp khi lốp sau non.
- Một lốp nóng hơn hẳn lốp còn lại sau quãng ngắn: nên dừng lại kiểm tra.
Tình huống quen thuộc: bạn chạy dọc đoạn đê ven sông Hồng đầu giờ chiều, trời hầm hập, chở thêm người và đồ, tay lái nặng dần. Cách an toàn hơn là dừng trong bóng râm, quan sát lốp rồi ghé tiệm gần nhất nhờ kiểm tra. Nếu lốp phồng, rách hông hay xẹp nhanh, đừng cố chạy; dắt xe hoặc gọi cứu hộ sẽ hạn chế rủi ro.
Lốp chỉ là một phần của chuyện đi xe giữa mùa nắng; bạn có thể đọc thêm những lưu ý khi đi xe máy trong nắng nóng Hà Nội để chuẩn bị cho cả người lẫn xe.
Đi xe thuê mùa hè: để ý lốp từ lúc nhận
Lúc nhận xe thuê, nhìn hai lốp xem có bẹp rõ, nứt chân chim hay vật lạ cắm vào không, và hỏi bên cho thuê lốp đã được kiểm tra áp suất chưa. Bài kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội vào mùa hè có thêm gợi ý chuẩn bị cho cả chuyến đi.
Trong lúc dùng, bạn vẫn có thể ghé tiệm bơm hơi tới đúng mức như xe nhà. Nhưng nếu lốp tụt hơi nhanh hay có dấu hiệu thủng, hãy báo cửa hàng trước khi tự vá hoặc thay; với xe thuê từ Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, bạn gọi 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00 để được hướng dẫn.
Thói quen nhỏ cho cả mùa hè
Không có công thức “trời nóng thì bơm khác đi”. Mức đúng vẫn là mức khuyến nghị, đo khi lốp nguội; mùa hè chỉ cần kiểm tra thường xuyên hơn và đừng chỉnh hơi khi lốp đang nóng.
Sáng mai trước khi đi làm, hãy dành vài phút đo lại hai lốp khi xe còn mát và ghi nhớ con số đúng của xe mình. Muốn chuẩn bị kỹ hơn cho những ngày nắng gắt, mưa giông, hãy xem các bài trong mục thời tiết và đường sá và chuyên mục kỹ năng đi xe máy.