Chở đàn guitar trên xe máy đi diễn là bài toán quen của dân nhạc: đàn vừa dài, vừa dễ xước, lại sợ ẩm và sợ va, trong khi xe máy chỉ có mỗi thanh giá sau và một sợi dây. Buộc hờ thì đàn tuột giữa đường, buộc quá chặt lại làm xước thân đàn. Bài viết chỉ cách chuẩn bị, buộc và giữ đàn an toàn từ lúc ra khỏi nhà tới lúc lên sân khấu.
Vì sao đàn guitar dễ hỏng trên xe máy
Thân đàn gỗ mỏng, lớp sơn mảnh, nên chỉ một lần chà nhẹ lên mép bê tông cũng để lại vết dài suốt cần. Trên xe, đàn dài gần bằng nửa thân xe, nên đầu đàn dễ chạm đất khi xe đổ nhẹ, và cần đàn dễ gẫy nếu cả con đàn rơi từ giá sau xuống đường. Quãng dây và khóa cũng hay hỏng vì va: một cú va nhẹ đủ làm lệch cần, chảy sơn, và làm đàn lệch tông.
Đàn gỗ còn sợ ẩm và nhiệt: để đàn dưới nắng gắt trên yên xe một tiếng, sơn đàn nở, gỗ căng, âm thanh đổi; trời mưa ẩm, đàn hút ẩm và cần đàn cong. Vì thế nguyên tắc vận chuyển không chỉ là buộc chắc, mà còn là che chắn và chọn giờ đi. Ai đi diễn thường xuyên có hộp cứng cho đàn, nhưng phần lớn người mới chỉ có túi vải, và túi vải không chống được va thật sự.
Chuẩn bị hộp đàn và dây buộc trước khi đi
Nếu có hộp cứng hay túi đệm dày, cứ dùng: hộp cứng cho đàn gỗ nguyên khối là lựa chọn tốt nhất khi chở bằng xe máy. Chỉ có túi vải mỏng thì lót thêm khăn vo quanh đầu đàn và phần cần, vì hai chỗ này va trước tiên. Tháo quai dây đàn ra nếu quai hay vướng, và nới lỏng dây đàn một chút khi đi đường xa xóc nhiều, cho cần đàn đỡ căng.
Dây buộc nên là dây chun to hoặc băng vải rộng, tránh dây nilon mảnh vì siết vào thân đàn để lại hằn. Mang theo hai sợi: một sợi chính buộc thân đàn, một sợi dự phòng. Kiểm tra thanh giá sau: chốt lỏng thì siết trước khi treo đàn lên, vì cả tải nặng nhất của xe sẽ dồn vào đó.
Trước khi đi, đo thử độ chênh giữa chiều dài đàn và sàn để xe: nếu đầu đàn lòi quá qua yên, tính trước đường đi tránh luồn qua khe hẹp. Với đàn điện có trọng lượng dồn về thân, đặt phần nặng phía trong, sát lưng xe, để đầu đàn nhẹ hướng ra sau, như vậy cả hệ ít lắc.
Chở đàn guitar trên xe máy: buộc theo chiều nào
Đặt đàn nằm dọc thân xe, mặt cần hướng vào lưng xe, thân đàn phía dưới, đầu đàn hướng ra phía sau và hơi hướng lên. Cách này giúp cần đàn không bị đè bởi trọng lượng thân đàn, và nếu có va thì phần sau xe hứng trước. Buộc hai điểm: một vòng qua thân đàn xuống thanh giá, một vòng giữ phía đầu cần, không siết trực tiếp lên cần đàn mà vòng qua cổ túi.
Sau khi thắt, rung thử đàn: nếu đàn dịch, thắt lại. Không bao giờ để đàn tựa giữa yên và người ngồi sau mà không buộc, vì một cú phanh là đàn bay về phía trước. Với hai con đàn, không xếp chồng trực tiếp lên nhau nếu thiếu lớp lót, vì sơn con này sẽ cào con kia; dùng khăn chèn giữa hai thân.
Buộc đàn khi xe đã dựng chắc bằng chống giữa, đứng thẳng, thử nhún nhẹ xe xem đàn có dịch không, rồi mới gập chống, nổ máy. Đi thử mươi mét đầu ở đoạn vắng, dừng kiểm tra lại một lần nơ, sau đó mới nhập dòng đường lớn. Thói quen kiểm tra đôi này mất chưa đến một phút nhưng cứu được cả cây đàn.
Vận chuyển guitar đi diễn khi trời mưa
Mưa là kẻ thù lớn nhất của đàn gỗ, nên mùa mưa hãy luôn để trong cốp một áo mưa lớn chỉ dành cho đàn. Áo mưa người dùng trùm được đàn, nhưng loại áo mưa cho túi đàn dài thì tiện hơn, trùm tới gối và không sợ tạt ngang. Khi bị mưa giữa đường, dừng vào mái che, trùm kín đàn trước khi chạy tiếp, và nhớ chèn gói hút ẩm trong túi đàn nếu trời nồm.
Sau buổi diễn, đừng vội cất đàn ẩm vào túi kín: lau khô đàn bằng khăn mềm, để đàn thoáng chục phút trong nhà rồi mới cho vào túi. Thường xuyên để gói hút ẩm trong túi đàn vào mùa ẩm bắc, vì gỗ hút ẩm sẽ cong cần và chạy tông. Đây là chuỗi việc nhỏ, nhưng chính chuỗi đó giữ đàn bền qua nhiều mùa đi diễn.
Trước và sau buổi diễn: vài việc nhỏ
Đến nơi, dỡ đàn trước tiên, dựng vào góc tường dựa hướng cần vào tường, không dựa cần ra lối đi. Trên sân khấu, đừng kê đàn sát loa công suất lớn, vì rung mạnh làm khóa dây lỏng nhanh. Xong buổi, kiểm tra nhanh vết xước mới, siết lại chốt nếu lỏng, rồi mới cho vào túi để về.
Ai cần xe máy có thanh giá chắc, cốp rộng để chở đàn hoặc đồ đi diễn có thể ghé Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00; xe số Wave mức 150 nghìn đồng mỗi ngày, xe tay ga Vision và Air Blade mức 200 nghìn đồng mỗi ngày. Các kỹ năng chở đồ dài và nặng khác đã được tóm lược trong mục chở đồ và hành lý, còn kỹ năng giữ thăng bằng khi chở tải dài nên ôn ở nhóm kỹ năng lái cơ bản; tổng hợp toàn bộ chủ đề nằm trong mục kỹ năng.
Tóm lại, chở đàn guitar trên xe máy đi diễn an toàn dựa vào bốn việc: hộp lót, buộc hai điểm đúng chỗ, che mưa, và kiểm tra trước sau mỗi chuyến. Làm được bốn việc đó thì đàn đi diễn bao nhiêu buổi vẫn nguyên vẹn như ngày đầu.