Mùa mưa ở Hà Nội, một đoạn ngập giữa đường đủ để biến chuyến đi vui thành hỏng hóc đắt tiền nếu xử lý sai. Kéo xe qua đoạn ngập nước đúng cách là lựa chọn an toàn khi nước đã lên quá nửa ống xe hoặc chạm tới mép đầu máy — lúc đó chạy qua bằng ga không còn là tùy chọn, vì nước có thể được hút vào buồng đốt và khiến máy hỏng nặng. Bài này nói rõ: khi nào nên xuống xe dắt bộ, kéo xe như thế nào cho vững, và làm gì sau khi qua ngập để không phải mang xe đi sửa.
Nhận biết khi nào phải dắt bộ thay vì chạy qua
Nguyên tắc đơn giản: nước càng sâu, ga càng rủi ro. Nếu mặt nước chưa quá nửa bánh xe và dòng chảy gần như đứng, chạy qua với ga đều là chấp nhận được. Nhưng khi nước đã ngập quá nửa ống xe hoặc chạm sàn để chân, nguy cơ nước vào ống pô, vào lọc gió và buồng đốt tăng vọt — đó là lúc phải tắt máy và dắt bộ. Một máy chết giữa đoạn ngập còn khó xử lý hơn nhiều so với một đoạn dắt xe vài chục mét.
Còn một tín hiệu quan trọng nữa: nhìn xe khác. Nếu xe tải đi qua tạo sóng lớn hoặc xe máy đi giữa rồi chết máy, hãy coi đoạn đó là mốc đỏ. Đo độ sâu thật bằng cách quan sát mép nước trên vỉa hè, cột điện hoặc bậc thềm — ước lượng từ xa khi ngồi trên xe rất hay sai. Đến đoạn ngập, nên nép vào mép đường cao hơn nếu có, vì mặt đường thường không đều và mép vỉa hè thường cao hơn giữa đường vài phân.
Kéo xe qua đoạn ngập nước: từng bước an toàn
Bước một: tắt máy, rút chìa, và về số nếu là xe số — điều này giữ xe không bị đẩy vọt khi dắt. Bước hai: xuống xe về phía mép cao, đứng bên thân xe phía trước hoặc ngang yên, hai tay nắm chắc tay lái và chắc xe — trong nước, lực đẩy và lực xoay đều nhân lên, nên tư thế đứng rộng và thấp giúp giữ thăng bằng tốt hơn ngồi trên yên. Kéo xe đi chậm, đều, theo mép nước nông nhất mà vẫn an toàn.
Bước ba: giữ hướng thẳng, không đánh lái gấp trong nước. Bánh xe đi dưới nước không bám đường như lúc khô, một cú đánh lái mạnh có thể khiến xe trượt ngang đè cả người lẫn xe. Nếu dòng nước chảy ngang đường, hãy nghiêng hướng đi ngược nhẹ với dòng chảy để bù trừ — đi thẳng trong dòng chéo thì hai mét sau bạn đã bị đẩy lệch làn.
Một điểm hay bị bỏ qua: đừng đề thử giữa ngập. Nhiều người dắt đến giữa chừng thấy chắc tay liền ngồi lên bấm đề — nếu bugi hoặc giắc điện đang ướt, đề chỉ kéo nước vào sâu hơn. Cứ dắt qua hết đoạn ngập, tới chỗ khô ráo rồi mới dừng xử lý tiếp.
Dắt xe trong nước còn có vài chi tiết nhỏ mà ai từng dắt mới nhớ: đi giày hoặc dép có độ bám tốt thay vì dép lê trơn; quần cuốn cao để khô ráo phần dưới; và nếu đi cùng bạn, để người kia đi trước dò đường — hai người thì một người dắt, một người giữ hành lý và nhìn quanh, không chia nhau mỗi bên giữ một nửa xe. Với xe tay ga nặng, dốc trong nước rất nguy hiểm: nếu phải dắt lên dốc ngập, giữ xe nghiêng nhẹ về phía mình và không đi lùi, vì lùi trong nước vừa khó giữ xe vừa dễ tuột chân.
Sau khi qua ngập: kiểm tra trước khi nổ máy
Đến chỗ khô, dựng xe chống chính giữa, và kiểm tra nhanh ba chỗ trước khi đề: tắt khóa điện, nhìn lọc gió xem có nước không, và mở nắp bình ắc quy xem giắc còn khô không. Nếu lọc gió ướt, tuyệt đối không đề — để xe nghỉ, lau khô giắc và báo người cho thuê xe hoặc thợ; đề máy khi lọc gió ướt có thể hút nước thẳng vào buồng đốt, và đó là con đường ngắn nhất tới hỏng máy. Máy đã chết trong ngập cũng theo nguyên tắc y như vậy: không đề lại cho tới khi kiểm tra xong.
Nếu mọi thứ còn khô, đề lại một lần, để máy chạy ổn chừng một hai phút ở chỗ, rồi mới đi chậm vài trăm mét đầu. Nếu tiếng máy lạ, ga giật hoặc có mùi khét, dừng lại ở nơi an toàn và gọi cho chủ xe mô tả hiện tượng — đó là thông tin quý hơn mọi phỏng đoán. Người thuê xe nên nhớ: hỏng do xử lý sai sau ngập thường không thuộc nhóm lỗi nhẹ, nên báo sớm và trung thực vẫn là đường tốt nhất.
Một điều nữa nên làm sau khi qua ngập: lau khô quanh khu vực khóa cổ, giắc điện và phanh. Nước đọng lâu ở các khe này không làm hỏng ngay hôm nay nhưng gây rỉ và chai tiếp xúc theo tuần, và phanh ướt thì ăn kém trong vài lần bóp đầu — nên bóp thử phanh vài lần ở chỗ vắng trước khi hòa vào dòng xe. Ai đi nhiều trong mùa mưa nên mang xe kiểm tra định kỳ dầu máy và bugi, vì mỗi chuyến ngập, dù xử lý đúng, cũng để lại chút dấu vết.
Phòng tránh: chạy mưa và chọn giờ
Người hay đi phố trong mùa mưa nên có thói quen xem bản tin mưa trước giờ ra đường, và chọn tuyến tránh các điểm trũng quen thuộc — các phường trũng ở Hà Đông, hầm chui chân đường Cầu Giấy và nhiều đoạn trũng quanh Hồ Tây là những chỗ ngập nhanh nhất khi mưa dồn. Không có ai rành các điểm này bằng người đi hằng ngày: hãy tự vẽ cho mình hai ba tuyến обход quen và dùng khi mưa to thay vì mạo hiểm qua ngập.
Mang theo một chiếc áo mưa tốt, đi chậm sau mưa vì vết dầu loang làm đường trơn, và giữ khoảng cách với xe phía trước rộng hơn thường lệ. Các kỹ năng nền tảng vào số và giữ thăng bằng được gom trong trang kỹ năng lái cơ bản, chủ đề kỹ năng khác nằm trong mục kỹ năng, còn kinh nghiệm đi xe đường phố xem thêm ở kinh nghiệm.