Đi phà với xe máy thuê là tình huống nhiều người Hà Nội gặp lần đầu khi chạy cung ven sông vùng đồng bằng: bến phà không giống trạm thu phí — bạn trộn vào dòng xe, dừng nơi mua vé, chờ giờ neo, rồi chạy lên một tấm sàn di động lắc nhẹ theo sóng. Xe máy lên phà thế nào nghe ghê nhưng quy trình rất gọn nếu bạn nắm thứ tự đúng: mua vé trước, xếp hàng theo hướng dẫn, lên boong chậm, chốt xe chắc, và xuống theo lệnh. Bài này đi từng bước cho người thuê xe máy lần đầu gặp bến phà.
Mua vé và xếp hàng tại bến
Tới bến, dòng xe máy tách theo hướng dẫn tại chỗ: có bến có quầy vé ngay đầu bãi chờ, có bến thu vé ngay khi chạy lên cầu phà — quan sát xe người bản địa phía trước làm gì rồi làm theo, cách đọc bến nhanh nhất luôn là đọc dòng xe địa phương. Với xe thuê, bạn mang theo giấy tờ xe theo người để trình khi cần; vé xe máy là vé theo phương tiện, giữ vé đến khi hết phà vì có bến soát lại lúc lên bến.
Trong bãi chờ, đậu theo hàng dọc, không chen lên bên trái dòng xe vì boong tàu có giới hạn: phà nào đầy xe thì chuyến sau, chậm vài chục phút luôn rẻ hơn việc ép lên sàn chật. Tắt máy khi chờ lâu, và nhớ lấy chìa khóa theo người cả lúc đứng cạnh xe — bãi phà đông người qua lại là nơi mất chìa và mất đồ nhẹ nhàng nhất nếu bạn để yên xe không chú ý.
Xe máy lên phà thế nào: từ cầu lên boong
Khi phà neo và cửa mở, người điều khiển bến hô lần lượt theo từng nhóm: xe máy thường lên sau ô tô hoặc theo làn riêng, nghe hướng dẫn tại chỗ thay vì nhìn xe khác rảo lên tùy hứng. Đoạn cầu lên boong có khe hở và độ dốc: chạy số một hoặc đi chậm tay ga, để xe tự bò lên, mắt nhìn thẳng về phía trước; hai bên không đặt chân trượt vì thành cầu ướt cát. Lên boong, chạy theo hướng mũi phà và chặn theo vị trí người chỉ điểm: đứng đúng hàng vạch cho xe máy, không lấn phần ô tô vì phà lệch tải là chuyện thật, không phải kiểu dáng.
Chốt xe trên boong làm đúng ba việc: đứng xe nơi phẳng, chống giữa bản lề đủ chặt, và để số chết hoặc kéo phanh tay nếu xe có; xe máy thuê không phải xe nhà nên bạn càng chưa quen trọng tâm của nó — chống nghiêng về phía mình đứng cho dễ chỉnh lại giữa chuyến. Nếu sóng lớn, người ở lại ngồi trên xe hoặc đứng hai bên, không đứng sau xe vì phà nhấp nhô làm xe nhúc nhích.
Giữ xe và giữ đồ trên boong
Chuyến phà ngắn thường dưới một tiếng đồng hồ, nhưng đó là một tiếng ngồi giữa dòng người xa lạ: quy tắc đồ đạc giữ nguyên như mọi nơi gửi xe — đồ giá trị theo người, mũ bảo hiểm kẹp cốp hoặc giữ tay, và balo đeo trước ngực khi đứng ven mạn. Không treo túi trên gương hoặc tay lái rồi bỏ đi chụp phong cảnh ven mạn: sóng và gió phà làm đồ rơi rất nhanh, và người qua lại dày lúc neo bến.
Với xe thuê, thêm một việc đáng làm ngay khi chốt xe: chụp lại hiện trạng xe một vòng — vỏ, gương, đèn — để có làm mốc so sánh nếu có va chạm nhỏ trên boong. Va chạm trên phà hầu như chỉ xảy ra lúc neo và lúc rời cầu, khi xe trước sau nổ máy dồn nhau; giữ xe trước vị trí các xi lanh giữ hàng, và nghe hô của người điều khiển khi nhả cầu.
Phà ngừng chạy và khung giờ cần biết
Một điều người thuê xe hay quên: phà không chạy cả ngày lẫn đêm như đường bộ. Mỗi bến có khung giờ hoạt động riêng và nhiều bến ven sông dừng chuyến sau chập tối — chạy trễ là bạn đứng nhìn bến vắng bên này sông, rồi phải chạy vòng qua cây cầu xa nhất trong vùng, quãng dài hơn dự tính rất nhiều. Trước chuyến đi qua sông, hãy hỏi trước giờ phà cuối trong ngày từ người cho thuê xe hoặc từ khách sạn vùng đó, và chốt lịch xuất phát sao cho tới bến trước khung xế chiều.
Với xe điện thuê, phà còn là điểm tính pin quan trọng: hàng chờ khi đông và neo phà giữa sông đều không sạc được, bạn phải mang theo phần dư cho cả chờ lẫn chạy tiếp sau bến. Quy tắc an toàn pin khi đi phà giữ như mọi chỗ: không trả pin trong cốp dưới nắng gắt lúc chờ, và mang theo cờ sạc dự phòng nếu cung sau bến thưa quán nghỉ.
Chạy trễ thật rồi cách duy nhất an toàn là ngủ lại vùng bến: bến phà ven sông thường có nhà trọ nhỏ quanh đó, và một đêm nghỉ luôn rẻ hơn một đêm chạy vòng cầu xa lúc mệt.
Xuống phà và chạy tiếp đường
Lúc phà cập bến bên kia, mọi người nổ máy gần như đồng thời: bạn chờ xe phía trước di chuyển hẳn rồi mới đề máy, không đề sớm vì khí xả dồn trong khoang dưới làm ngột. Xuống theo lệnh từng hàng, đi chậm hết đoạn cầu, và đừng vượt trên cầu rời phà dù trống: đoạn này ngắm dòng người lơ đãng là chuyện hay thấy nhất ở bến phà, và cũng là chỗ va chạm nhỏ hay nhất.
Chạy tiếp cung sau khi xuống, tay lái người thường căng trong nửa tiếng đầu — đó là lúc cần giữ tốc thấp và dừng sớm nếu mỏi. Người đi các cung ven sông có thể đọc thêm các tình huống giao thông tương tự trong mục tình huống giao thông; quy tắc gửi xe và giữ đồ gộp lại trong mục gửi xe & giữ xe; trang kỹ năng là mục lục chung của mọi bài tình huống. Người mới thuê xe máy lần đầu nên đọc mục kinh nghiệm trước khi xuất phát.
Phà không khó, chỉ là ít quen: mua vé đúng chỗ, lên theo lệnh, chốt xe chắc giữa boong, và giữ đồ theo người. Nắm bốn việc đó, chuyến qua sông trên xe thuê của bạn sẽ nhẹ nhàng như mọi cây số đường trường quen thuộc khác.