Hiểu say xe khi đi sau giúp bạn chọn được chỗ ngồi, tư thế và nhịp nghỉ hợp lý, thay vì chịu đựng tới mức buồn nôn rồi mới tìm cách. Bài viết tóm lại vì sao hay bị say xe khi ngồi sau, các cách hạn chế từ trước chuyến đi, và việc xử lý khi thấy chóng mặt giữa đường.
Chứng say xe khi ngồi sau và cách hạn chế: vì sao ngồi sau dễ bị
Say xe không chỉ là chuyện của ô tô con hay tàu thuyền, người ngồi sau xe máy cũng bị đủ, nhất là khi đường quanh co và người ngồi sau không nhìn thấy phía trước. Khác với người lái luôn hướng mắt theo đường, người ngồi sau dễ để mắt dõi theo đồ vật lướt nhanh bên hông, đúng kiểu tín hiệu khiến chóng mặt và buồn nôn.
Ngoài ra, những yếu tố như ngủ không đủ, bụng đói hoặc ngược lại ăn quá no, không khí ngột ngạt dưới mũ kín, đều hạ ngưỡng say xuống thấp hơn. Nếu bạn hay bị say xe khi ngồi sau, chuẩn bị trước chuyến đi quan trọng hơn là cố chịu tới nơi rồi mới tìm cách xử lý.
Hiểu say xe khi đi sau: nguyên nhân từ mắt và tai
Nguyên nhân gốc là tín hiệu giữa mắt và tai xung đột: tai cảm nhận thân xe nghiêng theo khúc cua trong khi mắt đang nhìn gần hoặc nhìn xuống, khiến não không kịp đối chiếu. Người lái ít bị vì mắt luôn nhìn theo hướng xe sắp chạy, còn người ngồi sau nếu không chủ động nhìn thẳng phía trước sẽ dễ rơi vào tình trạng này.
Vì vậy, tư thế đúng của người ngồi sau là: đầu hướng thẳng theo chiều xe chạy, mắt nhìn xa về phía trước vai người lái, không cúi nhìn xuống đường hoặc dõi theo đồ vật bên hông. Ngồi chắc ở hông, giữ vai cổ thả lỏng và thở đều, thay vì gồng cứng làm cơ thể thêm mệt và thêm dễ chóng mặt.
Chuẩn bị trước chuyến đi
Trước chuyến đi, bạn nên ngủ đủ giấc, ăn nhẹ chứ không ăn no, và tránh đọc lướt điện thoại ngay trước khi lên xe. Một mẹo dân gian phổ biến là nhai một lát gừng tươi hoặc uống nước gừng ấm trước khi khởi hành, nhiều người thấy dễ chịu hơn nhờ vậy. Việc chọn đồ bảo hộ thoáng mát cũng giúp vùng cổ bớt ngột khi trời nóng.
Thời điểm khởi hành cũng đáng để chọn: đi ngay sau bữa no hoặc giữa trưa nắng gắt đều khiến say xe dễ tới hơn. Buổi sáng sau bữa nhẹ thường là khung giờ dễ chịu nhất cho người hay say xe, vừa khí trời mát vừa bụng nhẹ. Nếu chuyến đi buộc phải vào khung giờ khó chịu, bạn nên chuẩn bị kỹ hơn ở các việc còn lại, từ giấc ngủ hôm trước tới việc nghỉ giữa đường.
Với chuyến đi xa, bạn nên chủ động hỏi người lái nghỉ theo nhịp, vì người ngồi sau mệt nhanh hơn người lái mà ít khi dám lên tiếng. Các mốc nghỉ kiểu này cũng tốt cho cả người lái, nên không có gì phải ngại khi đề nghị dừng. Bạn có thể tham khảo phần nhịp nghỉ trong bài an toàn khi chạy xe đường trường để thống nhất trước với người cầm lái.
Tư thế và mẹo khi đang ngồi sau
Trên xe, nếu thấy chóng mặt nhẹ, hãy nhắm mắt một lát rồi mở nhìn thẳng xa, thở chậm và sâu, không nói nhiều. Mở kính mũ nếu trời cho phép để không khí lưu thông cũng giúp dễ chịu. Tuyệt đối không vừa chóng mặt vừa bấu vào vai người lái lệch một bên, vì điều đó ảnh hưởng tới tay lái của người điều khiển xe.
Một mẹo nhỏ khác là hít thở theo nhịp: hít bằng mũi đếm chậm ba nhịp, giữ một nhịp rồi thở ra bằng miệng chậm rãi. Nhịp thở đều giúp hệ thần kinh ổn định, giảm cảm giác buồn nôn lan lên. Làm vài vòng lúc xe chạy trên đoạn đường thẳng, đừng cúi nhìn xuống màn hình điện thoại giữa lúc đang khó chịu.
Nếu khó chịu kéo dài, đừng cố chịu tới nơi mà hãy nhờ dừng ở điểm an toàn gần nhất. Xuống xe, đi bộ chậm vài phút, uống vài ngụm nước nhỏ và hít thở ngoài trời thường giúp trạng thái trở lại nhanh. Cố ngồi tiếp khi đang buồn nôn thường kết thúc bằng việc phải dừng gấp giữa đường, bất tiện hơn nhiều.
Khi chóng mặt giữa đường
Sau khi tới nơi, người hay say xe nên nghỉ chừng mười lăm phút trước khi ăn uống, để cơ thể cân bằng lại trạng thái. Uống nước cũng nên từng ngụm nhỏ, không dồn một hơi, vì bụng đang nhạy cảm dễ phản ứng ngược nếu uống vội. Với những chuyến sau, việc áp dụng đều các bước chuẩn bị trên sẽ giúp quen dần: nhiều người ngồi sau bị giảm hẳn sau khi biết cách ngồi và nhìn đúng.
Lưu ý cuối cùng: nội dung về say xe trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán. Tình trạng của mỗi người có thể thay đổi theo sức khỏe và độ tuổi, nếu say xe kéo dài hoặc kèm triệu chứng bất thường, bạn nên hỏi ý kiến nhân viên y tế và đối chiếu hướng dẫn chính thức tại trang của Bộ Y tế (moh.gov.vn).
Tóm lại, say xe khi ngồi sau xe máy xử lý được bằng ba việc: chuẩn bị trước chuyến đi, ngồi đúng tư thế nhìn thẳng phía trước, và chủ động nghỉ đúng nhịp. Các vấn đề sức khỏe khi di chuyển khác đã được gom trong nhóm sức khỏe khi lái xe cho bạn tham khảo trước mỗi chuyến.
Khi bạn cần một chiếc xe để luyện các tình huống này trong khu vực Hà Nội, Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú của Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, quận Long Biên, Hà Nội, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674, có xe số và xe tay ga phù hợp cho từng tình huống. Đọc thêm tại Kỹ năng & tình huống và Sức khỏe khi lái xe.