Mùa nồm ở Hà Nội là hiện tượng kỳ lạ với người mới và là nỗi ám ảnh quen thuộc với người cũ: độ ẩm lên cao, sàn nhà đọng nước như vừa lau, tường chảy mồ hôi, và mọi bề mặt đều phủ một lớp ẩm nhìn không thấy nhưng chạm là biết. Với người đi xe máy, mùa nồm mang ba vấn đề cụ thể: mặt đường ẩm kín toàn diện chứ không chỉ vài đoạn như sau mưa, tầm nhìn mờ đục vào sáng sớm, và chiếc xe cùng đồ đạc ẩm mốc nhanh gấp mấy lần thường ngày. Đi mùa nồm an toàn được tóm trong một câu: coi như mình luôn đi trên đường ướt dù nhìn thấy đường khô ráo.
Mặt đường nồm: trơn toàn diện và âm thầm
Khác với sau mưa, nơi nước đọng thành vũng và chỗ khô chỗ ướt nhìn rõ rệt, nồm làm ẩm cả mặt đường một lớp mỏng đều. Không vũng, không dòng chảy, chỉ có một lớp ẩm phủ kín khiến độ bám giảm xuống mức của đường mưa, nhưng không có một tín hiệu thị giác nào báo hiệu. Người lái nhìn mặt đường khô ráo bình thường và giữ nguyên tốc độ thường ngày, đó chính là nguồn gốc của các cú trượt mùa nồm.
Các đoạn nguy hiểm nhất vẫn là quen thuộc: vạch sơn trắng và vạch sang đường, nắp cống và miệng cống kim loại, mặt bê tông tầng hầm và dốc lên hầm, và lối đi lát gạch bóng ở khu chung cư, trường học. Trên các bề mặt đó, lớp ẩm nồm cộng lớp bóng sẵn có tạo độ bám kém nhất trong năm. Quy tắc mùa nồm: giảm tốc trước mọi vạch sơn và mọi bề mặt kim loại, và coi dốc hầm là đoạn phải thả trôi với ga chết.
Sương mù buổi sáng đầu nồm làm tầm nhìn mờ đục khác thường: đèn hậu xe phía trước loang thành quầng, và khoảng cách nhìn thấy thực tế ngắn hơn cảm giác. Buổi sáng đầu nồm nên đi chậm hơn tốc độ mà đèn pha phía trước cho phép dừng được; nghe thủ cựu nhưng đó chính là định nghĩa của tốc độ an toàn.
Giữ người khô trong mùa ẩm
Điểm khó của mùa nồm là không thể chống ẩm bằng áo mưa: trời không mưa, nhưng đồ ra mặc cả ngày vẫn ẩm dính. Giải pháp thực dụng của người đi mùa nồm là nhiều lớp mỏng thay vì ít lớp dày: một lớp trong cotton khô nhanh, một lớp giữa giữ ấm, và một lớp ngoài gió mỏng. Đến nơi, lớp ngoài có thể treo khô trong vài tiếng, và lớp trong giữ người không bị lạnh do ẩm.
Giày là món đáng đầu tư nhất của mùa nồm: giày da lộn và giày vải thấm ẩm và mốc rất nhanh; giày đế cao su kín, mặt nhẵn hoặc da bóng chịu mùa nồm tốt hơn hẳn. Một đôi dép để ở chỗ làm cho những ngày ẩm đỉnh điểm cũng là chi tiết nhỏ được nhiều người áp dụng: chân khô cả ngày đáng giá hơn hình ảnh một đôi giày đẹp ẩm sũng.
Mũ bảo hiểm mùa nồm có một vấn đề ít ai nói: lót mũ hấp ẩm cả đêm, và đội lên buổi sáng là cảm giác ẩm lạnh khó chịu rồi có mùi. Lót mũ tháo rời được nên mang vào nhà phơi dưới quạt mỗi tối, và nếu lót không tháo được, một túi hút ẩm nhỏ bỏ vào mũ khi cất là cách dân gian kinh điển. Mũ khô ráo buổi sáng làm cả buổi đi dễ chịu đi một nửa.
Giữ xe qua mùa ẩm
Xe máy mùa nồm chịu đúng những gì nội thất trong nhà chịu: ẩm bám mọi khe kim loại. Ba nhóm chi tiết cần chú ý. Thứ nhất là các mạch điện và các cảm biến: ẩm là nguyên nhân phổ biến của những bệnh khó nổ buổi sáng và đèn nháy bất thường; giữ các chỗ nối khô bằng cách đỗ xe trong nhà có che, và với xe để ngoài, phủ một tấm bạt mỏng qua đêm.
Thứ hai là bộ phanh và dây ga: lớp ẩm cộng bụi mùa nồm tạo màng bám làm dây ăn kém mượt dần. Thói quen bóp thử phanh vài nhịp nhẹ khi vừa khởi hành buổi sáng vừa sấy khô mặt phanh vừa kiểm tra độ ăn, một phản xạ nhỏ đáng có suốt mùa ẩm.
Thứ ba là ốc, xi lanh và các mối nối lộ thiên: lau khô định kỳ và tra dầu phù hợp là việc giữ tuổi thọ đơn giản nhất. Với người thuê xe dài hạn trong mùa nồm, một lần đề nghị cửa hàng kiểm tra tổng thể giữa kỳ là hợp lý, vì mùa ẩm kéo các vấn đề nhỏ thành lớn nhanh hơn mùa khô.
Đỗ xe mùa nồm cũng có khoa học riêng: chọn chỗ thoáng có gió chứ không phải chỗ kín gió ẩm đọng, tránh gốc cây nhỏ giọt nhựa và nước, và nếu buộc phải để ngoài qua đêm, hướng đầu xe chỗ không đọng sương trực tiếp lên cụm điện. Một tấm phủ xe mỏng gấp gọn luôn trong cốp là vật dụng đáng giá nhất của mùa này, dùng được cả khi nồm lẫn khi mưa.
Lộ trình và khung giờ mùa nồm
Nồm thường đạt đỉnh từ nửa đêm đến tầm chín mười giờ sáng, rồi nhường chỗ cho trời ráo hanh buổi trưa. Người linh hoạt được lịch nên dời các việc cần đi vào khung mười một giờ đến bốn giờ chiều, khi độ ẩm mặt đường thấp nhất trong ngày. Buổi sáng muộn, từ chín giờ trở đi, cũng chấp nhận được; khung nguy hiểm nhất là sáu đến tám giờ sáng, khi ẩm đỉnh cộng dòng xe đi làm dày.
Tuyến mùa nồm nên giảm các đoạn qua hầm và dốc bê tông xuống mức tối thiểu. Hầm mùa nồm là nơi ẩm đọng lâu nhất trong ngày: gió ít, độ sâu giữ lạnh, và mặt bê tông ẩm không khô theo mặt đường trên. Cầu thang bộ qua hầm cho xe máy ở một số điểm, hoặc tuyến vòng dài hơn mặt đất, là lựa chọn của người đi mùa nồm lâu năm.
Tâm thế mùa nồm
Mùa nồm kéo dài vài tuần, và chống chọi kiểu gồng sẽ mệt. Người Hà Nội sống lâu với nồm có một tâm thế riêng: chấp nhận mùa, sắp việc theo khung khô ráo, giữ người xe và đồ đạc khô bằng các thói quen nhỏ, và chờ đợt gió đông bắc đầu tiên xua ẩm. Trong các mùa khó của Hà Nội, nồm là mùa dễ chịu nhất để đi xe nếu biết đi: không mưa dầm, không nắng gắt, chỉ cần tôn trọng một lớp ẩm vô hình mà mắt không thấy.
Đồ đạc và giấy tờ mùa nồm
Mùa nồm làm hỏng giấy tờ nhanh hơn mọi mùa khác, và giấy tờ là thứ không mua lại được. Giấy phép lái xe và các giấy tờ xe nên cho vào túi nilon ép miệng hoặc túi chống nước nhỏ, cất trong ngăn kín của cốp, và mang theo một túi dự phòng vì chính chiếc túi cũng ẩm dần theo mùa. Người từng để giấy tờ trong cốp không kín qua một mùa nồm đủ hiểu giá trị của vài nghìn đồng mua túi nilon.
Đồ điện tử đi kèm, điện thoại, sạc dự phòng, tai nghe, chịu mùa nồm kém và hay hỏng đúng lúc cần. Thói quen mùa nồm: mọi món điện tử vào túi chống nước khi đi, sạc ở nơi khô thoáng, và không để chúng trên yên xe dù chỉ vài phút trong nhà. Một chiếc điện thoại màn hình mờ đọng ẩm là trải nghiệm phổ biến đến mức nhiều người Hà Nội coi đó là dấu hiệu báo mùa nồm về.
Quần áo mang theo, áo khoác dự phòng, khăn, cũng cần ngăn riêng với nguyên tắc một lớp nilon ngăn ẩm: đồ khô giữ khô bằng cách không cho nó tiếp xúc với không khí mùa nồm, nghe kỹ tính nhưng đó là toàn bộ bí quyết. Cốp xe mùa nồm đóng vai tủ quần áo mini, và tủ tốt mùa này là tủ có ngăn nilon.
Vì sao mùa nồm khiến người mệt
Một điều ít được nói: đi xe mùa nồm mệt hơn mùa khô dù cùng quãng đường. Không khí ẩm đậm giảm khả năng làm mát cơ thể qua mồ hôi, và người đi xe dài dưới trời ẩm về nhà với cảm giác bù lội lưng quần áo ẩm. Cách giảm bớt: chọn khung giờ mát như đã bàn, uống nước ấm thường xuyên từng ngụm nhỏ, và nghỉ giữa chuyến dài ở nơi thoáng gió. Coi sức khỏe là một biến số của mùa nồm, sắp lịch đi nhẹ hơn mùa khô một chút là cách thực tế nhất.
Ngủ đủ và ăn ấm cũng là một phần của an toàn mùa nồm: cơ thể đủ sức mới có phản xạ tốt trên nền đường trơn toàn diện. Các cú trượt mùa nồm xảy ra nhiều vào buổi chiều cuối ngày làm việc, khi tay lái đã mệt cộng nền đường ẩm, và biết điều đó nhắc ta sắp các việc đi lại quan trọng vào đầu ngày.
Tóm lại
Mùa nồm làm mặt đường trơn toàn diện mà không có tín hiệu nhìn thấy: giảm tốc trước vạch sơn, nắp cống, dốc hầm, và đi chậm buổi sáng mù ẩm. Giữ người bằng nhiều lớp mỏng và giày kín, giữ mũ khô mỗi tối, giữ xe bằng chỗ đỗ có che, phủ bạt và kiểm tra phanh, điện, dầu mỡ định kỳ. Dời việc đi vào khung trưa khô ráo khi có thể. Đọc thêm về đi xe theo từng mùa trong mục kinh nghiệm, và thông tin cửa hàng trong mục liên hệ.