Bạn dựng xe trên vỉa hè phố Hàng Bông để vào mua đồ. Một cơn gió mạnh, viên gạch lát dưới chân chống lún xuống, chiếc xe máy đổ nghiêng vào cửa chiếc ô tô đỗ bên cạnh, hoặc quệt ngã một người đang đi bộ. Câu hỏi đầu tiên: xe máy đỗ bị đổ bảo hiểm TNDS có chi trả không, khi lúc đó không ai ngồi trên xe? Dưới đây là cách đọc quy định, phần trách nhiệm dân sự của chủ xe và cách dựng xe cho chắc.
Xe máy đỗ bị đổ bảo hiểm có xét không: mấu chốt ở chữ hoạt động
Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự (TNDS) của chủ xe cơ giới được quy định tại Nghị định 67/2023/NĐ-CP, đã được sửa đổi một số điều bởi Nghị định 220/2026/NĐ-CP (hiệu lực từ ngày 01/7/2026). Chúng tôi chưa đọc được phần sửa đổi; phần dưới diễn giải Nghị định 67/2023 theo bản đăng trên các cơ sở dữ liệu pháp luật, chưa đối chiếu Công báo.
Nghị định áp dụng với chủ xe cơ giới tham gia giao thông, hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam. Theo bản trích chúng tôi đọc được, phần giải thích từ ngữ tách hai khái niệm:
- Xe cơ giới tham gia giao thông: chủ xe hoặc người lái điều khiển xe tham gia giao thông đường bộ.
- Xe cơ giới hoạt động: xe đang vận hành, gồm di chuyển, dừng xe, đỗ xe, có sự điều khiển của chủ xe hoặc người lái.
Như vậy, việc xe đỗ không tự động nằm ngoài phạm vi. Nhưng cụm “có sự điều khiển” mới là điểm quyết định, và ở đây chưa có câu trả lời dứt khoát.
Ba tình huống thường gặp trên phố Hà Nội
Đang dựng hoặc gạt chân chống thì xe đổ
Bạn vừa tắt máy, còn đứng cạnh xe, đang kéo xe lên chân chống giữa thì trượt tay. Người lái vẫn đang điều khiển chiếc xe theo nghĩa thông thường, nên lập luận rằng xe đang dừng, đỗ có sự điều khiển dễ được chấp nhận hơn.
Xe đã đỗ lâu, chủ xe không có mặt
Xe dựng trước quán phở trên phố Bát Đàn cả tiếng, rồi đổ vì gió hoặc nền lún. Lúc này khó nói xe đang có sự điều khiển của ai. Chúng tôi chưa thấy văn bản hướng dẫn nói thẳng tình huống này; bài về xe để trong nhà xe chung cư bị cháy cũng gặp vùng xám tương tự. Đừng mặc định là được chi; gọi đường dây trên giấy chứng nhận bảo hiểm và hỏi rõ.
Xe bị người khác va làm đổ dây chuyền
Một xe khác lùi trúng xe bạn, xe bạn đổ vào ô tô bên cạnh. Bên gây ra chuỗi va chạm là người lái chiếc xe đang chạy; thiệt hại của ô tô và của xe bạn thường được xem xét theo trách nhiệm của họ. Hãy ghi nhận thông tin người đó ngay tại chỗ.
Ngoài bảo hiểm: xe đỗ gây thiệt hại ai chịu trách nhiệm
Bảo hiểm chỉ là nguồn tiền chi trả thay. Trách nhiệm bồi thường gốc nằm ở Bộ luật Dân sự năm 2015, diễn giải theo bản đăng trên cơ sở dữ liệu pháp luật:
- Điều 584: người gây thiệt hại phải bồi thường; trường hợp tài sản gây thiệt hại thì chủ sở hữu, người chiếm hữu tài sản chịu trách nhiệm, trừ khi thiệt hại do sự kiện bất khả kháng hoặc hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại.
- Điều 585: thiệt hại thực tế được bồi thường toàn bộ và kịp thời; các bên có thể thỏa thuận về mức, hình thức bồi thường.
- Điều 601: quy định riêng về nguồn nguy hiểm cao độ, trong đó có phương tiện giao thông vận tải cơ giới. Xe đang đứng yên, tắt máy có được áp dụng điều này hay không thì cần luật sư đánh giá theo từng vụ.
Kể cả khi bảo hiểm từ chối, chủ ô tô hay người bị thương vẫn có thể yêu cầu chủ xe máy bồi thường. Phần nào bảo hiểm không trả thì bạn tự lo, như phân tích ở bài thiệt hại vượt mức trách nhiệm bảo hiểm TNDS. Tình huống xe đang chạy quẹt vào ô tô đỗ thì xem bài xe máy quẹt vào ô tô đang đỗ bên đường.
Xe máy đổ vào ô tô bồi thường: làm gì ngay tại chỗ
Người trước, xe sau:
- Có người bị ngã, hỏi han và gọi cấp cứu 115 nếu bị thương; có tranh chấp, báo công an 113 hoặc công an phường gần nhất.
- Chụp ảnh chiếc xe đổ ở nguyên vị trí: chân chống, mặt nền dưới chân chống, khoảng cách tới ô tô, biển số hai xe, vết xước.
- Chụp giấy chứng nhận bảo hiểm của xe mình, ghi tên, số điện thoại của chủ ô tô hoặc người bị thương.
- Gọi doanh nghiệp bảo hiểm trước khi hứa trả tiền. Đừng ký giấy tự nhận toàn bộ lỗi khi chưa hỏi.
Dựng xe chắc chắn để khỏi phải hỏi bảo hiểm
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 (Điều 18 khoản 2) quy định khi đỗ xe, người điều khiển chỉ được rời khỏi xe khi đã dùng phanh đỗ xe hoặc thực hiện biện pháp an toàn khác. Với xe máy, nghĩa là dựng đúng cách:
- Ưu tiên chân chống giữa trên nền bằng, cứng. Chân chống nghiêng dễ đổ khi có gió hoặc ai chạm nhẹ.
- Tránh nắp cống, gạch lát lỏng, nhựa đường mềm vào trưa nắng; mẹo chọn chỗ đặt chân chống có ở bài chân chống bị lún trên nhựa đường, đất ẩm và gạch lát.
- Không dựng sát cửa ô tô, chừa khoảng cách đủ để xe đổ cũng không chạm.
- Trên dốc lên đê ở Long Biên hay lối xuống hầm, tránh dựng xe; buộc phải dựng thì khóa cổ và dùng chân chống giữa.
- Chỉ đỗ ở nơi được phép; điểm trông giữ xe có người trông vẫn an toàn hơn vỉa hè.
Nếu chiếc xe bị đổ là xe thuê
Với khách thuê ở Nguyễn Tú (112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00), giấy bảo hiểm của xe và trách nhiệm người thuê khi xe gây thiệt hại cần xác nhận trực tiếp qua số 0942467674 trước khi nhận xe. Có sự cố, báo cửa hàng ngay kèm ảnh chụp.
Nguồn tham khảo và lưu ý
- Nghị định 67/2023/NĐ-CP về bảo hiểm bắt buộc TNDS của chủ xe cơ giới.
- Nghị định 220/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 67/2023/NĐ-CP.
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, Điều 18.
- Bộ luật Dân sự năm 2015: Điều 584, 585, 601.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi; quyền lợi cụ thể do hợp đồng và doanh nghiệp bảo hiểm quyết định, tranh chấp nên hỏi luật sư.
Tóm lại
Nghị định 67/2023 có nhắc đến dừng, đỗ trong khái niệm xe hoạt động, nhưng gắn với sự điều khiển của người lái; xe đỗ không người trông bị đổ là vùng chưa rõ. Dù bảo hiểm chi hay không, chủ xe vẫn có thể phải bồi thường theo Bộ luật Dân sự. Dựng chân chống giữa trên nền bằng là cách rẻ nhất để khỏi rơi vào tình huống này. Xem thêm mục bảo hiểm xe máy và chuyên mục an toàn và pháp lý.