Đang chạy trên phố Hà Nội thì một người đi cạnh chỉ tay xuống đuôi xe, nói to “cốp kìa” hay “rơi đồ rồi”, người mới thường giật mình, phanh gấp ngay giữa làn. Khi người lạ vẫy báo xe có vấn đề, phản xạ đúng không phải là dừng lập tức, mà là giữ thăng bằng, xi nhan, rồi tìm chỗ dừng an toàn trong vài chục mét tới. Bài này đi theo đúng thứ tự đó: nghe báo, chọn chỗ dừng, kiểm tra nhanh, và lên đường tiếp mà không để mất chìa khóa hay túi đồ.
Người lạ vẫy báo xe có vấn đề: phản ứng trong năm giây đầu
Phần lớn những người báo trên đường là người tốt bụng. Ở Hà Nội, người đi xe máy hay nhắc nhau khi thấy chân chống chưa gập, cốp hở hay đèn hậu tắt. Nhưng dù lời báo là thật hay không, cách phản ứng an toàn vẫn giống nhau:
- Không quay đầu nhìn xuống đuôi xe khi đang chạy. Ngoái lại làm tay lái lệch theo, xe dễ lạng sang làn bên.
- Nhả ga, giữ thẳng tay lái. Giảm tốc từ từ bằng cả hai phanh, không bóp mạnh một bên.
- Bật xi nhan phải và nhìn gương. Dòng xe phía sau chưa biết bạn định dừng, nên báo hiệu trước khi tấp vào.
Nếu bạn đang thấy run tay hoặc hoảng, đọc thêm cách lấy lại bình tĩnh trong bài đang chạy bỗng hoảng hoặc run tay: tấp xe vào đâu.
Chọn chỗ dừng: không dừng ngay tại chỗ được báo
Chỗ bạn nghe thấy lời báo thường là chỗ tệ nhất để dừng: giữa làn, sát ngã tư hoặc trên dốc cầu. Hãy chạy tiếp chậm rãi đến một vị trí đáp ứng được mấy điều kiện sau:
- Sát lề phải, có vỉa hè hoặc khoảng lùi rộng. Trên các phố như Kim Mã, Láng Hạ hay Nguyễn Chí Thanh, lề đường thường có đoạn rộng trước cửa hàng, cây xăng hoặc lối vào ngõ.
- Có ánh sáng và có người qua lại. Trước một cửa hàng tiện lợi hay quán nước đang mở cửa an toàn hơn một đoạn tối dưới gầm cầu.
- Không phải trên cầu, trên dốc hay trong hầm. Nếu đang ở trên cầu Chương Dương, cầu Vĩnh Tuy hoặc đường dẫn lên cầu, hãy chạy chậm qua hết cầu rồi mới tấp vào. Phần lớn sự cố như cốp hở hay đèn tắt không gây nguy hiểm trong vài phút đó.
Ngoại lệ duy nhất là khi bạn cảm nhận rõ xe có vấn đề thật: tay lái nặng một bên, đuôi xe lắc, tiếng kim loại kéo lê dưới gầm. Lúc đó hãy giảm tốc và tấp vào lề gần nhất có thể, không cần cố tìm chỗ đẹp.
Kiểm tra nhanh theo thứ tự: cốp, đồ, đèn, lốp
Dựng chân chống giữa nếu nền bằng, tắt máy và rút chìa khóa cầm theo tay trước khi bước xuống. Đây là bước người mới hay quên nhất. Sau đó đi một vòng quanh xe theo thứ tự cố định để không bỏ sót.
Cốp xe mở khi đang chạy
Với xe tay ga, cốp xe mở khi đang chạy là chuyện hay gặp nhất, thường do lúc lấy đồ chưa ấn nắp đủ mạnh để chốt ăn khớp. Nhìn dưới yên xem nắp có hở khe không, kiểm tra đồ bên trong còn đủ không, rồi ấn mạnh vào phần sau của yên đến khi nghe tiếng cách. Thử nhấc nhẹ mép yên lên để chắc chốt đã giữ. Nếu chốt không ăn dù đã ấn nhiều lần, đừng cố chạy xa, hãy báo cửa hàng.
Có người báo rơi đồ khi chạy xe
Khi có người báo rơi đồ khi chạy xe, nhìn lại móc treo, giỏ trước, giá sau và các dây buộc. Đồ hay rơi nhất là túi treo ở móc, áo mưa nhét hờ trong giỏ và mũ bảo hiểm thứ hai móc ở bên hông. Nếu thấy thiếu đồ, đừng quay ngược chiều lại tìm. Dắt xe hoặc đi bộ trên vỉa hè quay lại một đoạn ngắn, và chỉ nhặt đồ khi dòng xe đã thưa, không lao ra lòng đường.
Đèn hậu, đèn phanh và xi nhan
Bật khóa điện, thử bóp phanh trước và phanh sau, bật xi nhan hai bên. Đèn hậu tắt khi trời tối là lỗi cần xử lý trước khi chạy tiếp, vì xe phía sau sẽ rất khó thấy bạn.
Lốp, chân chống và dây vướng
Nhìn lốp sau và lốp trước xem có xẹp, có vật nhọn cắm vào không. Bóp thử thành lốp bằng tay: lốp đủ hơi thì cứng, lốp non thì lún rõ. Kiểm tra chân chống nghiêng đã gập hết chưa và có quai túi, dây chằng nào thòng xuống gần bánh xe không. Nếu lốp xẹp hẳn, xem cách xử lý trong bài xe thuê bị thủng lốp giữa đường.
Giữ chìa và đồ trong tầm tay suốt lúc dừng
Lúc dừng xe để kiểm tra là lúc bạn dễ phân tâm nhất. Hầu hết mọi người chỉ có ý giúp, nhưng chính vì thế bạn càng nên giữ thói quen chủ động:
- Chìa khóa trong túi quần hoặc nắm trong tay, không cắm ở ổ khóa, không đặt trên yên.
- Điện thoại và ví không để trong giỏ trước trong lúc bạn cúi xuống xem lốp phía sau.
- Túi đeo chéo vẫn đeo trên người, không tháo ra treo lên gương.
- Nếu có người tiến lại nhiệt tình chỉ chỗ sửa, kéo xe đi giúp, bạn cứ cảm ơn và tự kiểm tra trước. Không cần giao xe hay chìa cho người khác.
Khi nào nên gọi cửa hàng cho thuê xe
Có những lỗi bạn tự xử lý được trong một phút: ấn lại nắp cốp, gập chân chống, buộc lại túi. Nhưng với xe thuê, có vài trường hợp nên liên hệ cửa hàng thay vì tự mày mò:
- Đèn hậu hoặc đèn phanh không sáng, nhất là khi sắp tối.
- Lốp xẹp hẳn, có đinh cắm hoặc bị rách thành lốp.
- Chốt cốp không ăn dù đã ấn nhiều lần.
- Xe có mùi khét, tiếng kêu lạ hoặc nhỏ giọt chất lỏng dưới gầm.
Khi gọi, nói rõ bạn đang ở phố nào, gần mốc gì dễ nhận ra, ví dụ cổng một trường học hay ngã tư có biển tên. Nếu cửa hàng có thể mang hỗ trợ đến, thời gian và chi phí sẽ được xác nhận trước với bạn, thường trong khung giờ 09:00 đến 21:00.
Thói quen nhỏ để ít bị người khác phải nhắc
Phần lớn những lần bị vẫy báo đến từ vài sơ suất lặp lại. Trước mỗi lần rời chỗ đỗ, dành mười giây làm ba việc: ấn lại yên xe, nhìn chân chống, kéo thử từng dây buộc đồ. Khi đổ xăng xong ở cây xăng trên đường Giải Phóng hay Trường Chinh, đừng vội đi ngay mà kiểm tra nắp bình xăng và yên xe trước.
Tóm lại, nghe người khác báo thì cảm ơn, giảm tốc và tìm chỗ dừng an toàn trước, rồi mới kiểm tra lần lượt cốp, đồ, đèn và lốp, luôn giữ chìa khóa trong tay. Các câu hỏi khác của người mới cầm lái xe thuê được gom ở mục hỏi đáp người mới, còn toàn bộ câu hỏi thường gặp nằm trong chuyên mục hỏi đáp.