Chùa Hoằng Ân (chùa Quảng Bá) ở ngõ 12 Đặng Thai Mai bằng xe máy: tấm bia gắn với vua Thiệu Trị và lối vào làng

Chùa Hoằng Ân Quảng Bá trong ngõ 12 Đặng Thai Mai: ba lần đổi tên chùa, tấm bia dựng năm 1842 đời Thiệu Trị, cách đi xe máy vào ngõ làng và chỗ để xe.

Chùa Hoằng Ân Quảng Bá nằm ở đâu, có gì khác các chùa nổi tiếng ven Hồ Tây, và đi xe máy vào ngõ có tiện không? Đây là ngôi chùa của làng Quảng Bá, khuất sau phố Đặng Thai Mai, ít được nhắc tới hơn Phủ Tây Hồ ngay gần đó nhưng giữ một tấm bia do triều Nguyễn cho soạn khi đổi tên chùa. Đường vào là ngõ làng hẹp, nên tính trước chỗ để xe sẽ đỡ lúng túng.

Chùa Hoằng Ân Quảng Bá nằm ở đâu trong làng

Tên chữ của chùa là Hoằng Ân tự; người địa phương gọi là chùa Quảng Bá theo tên thôn. Bài “Văn bia Ngự chế Hoằng Ân tự” của Thượng tọa Thích Thanh Phương, đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Phật học số tháng 01/2025, ghi địa chỉ chùa ở ngõ 12 Đặng Thai Mai. Trang Tây Hồ 360 của quận Tây Hồ cũ ghi chùa thuộc thôn Quảng Bá, quay hướng nam nhìn ra Hồ Tây.

Khu này trước thuộc phường Quảng An. Từ ngày 01/7/2025, theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, phường Quảng An cũ được chia vào phường Tây Hồ và phường Hồng Hà; phố Đặng Thai Mai nằm trong phường Tây Hồ mới. Biển chỉ dẫn, bài báo cũ và bản đồ có thể vẫn ghi tên phường cũ, nên tìm theo tên phố và tên chùa là chắc nhất.

Một trang du lịch lại chỉ lối vào từ phía phố Từ Hoa. Ngõ trong làng thông nhau, nên nếu bản đồ dẫn hai hướng khác nhau, cứ hỏi người trong làng đường tới “chùa Quảng Bá”.

Ba lần mang chữ Ân: Long Ân, Sùng Ân rồi Hoằng Ân

Trang Tây Hồ 360 chép rằng tương truyền từ thời Lý đã có am thờ Phật ở đây. Mốc rõ hơn là năm Vĩnh Tộ thứ 10 (1628): bà Nguyễn Thị Ngọc Tú, con gái Nguyễn Hoàng và là chính phi của chúa Trịnh Tráng, đứng ra dựng chùa với quy mô lớn, đặt tên Long Ân.

Năm Minh Mệnh thứ 2 (1821), vua Minh Mệnh ra Bắc vì việc bang giao, ghé thăm chùa, cho đổi tên là Sùng Ân, ban biển ngạch, một khoản bạc và hai người giữ chùa lo việc hương đèn. Sang đời Thiệu Trị, điện thờ ở Hiếu Lăng, nơi an táng vua Minh Mệnh, được đặt tên là điện Sùng Ân. Bộ Lễ xin đổi tên chùa để khỏi trùng, và vua cho đổi thành Hoằng Ân.

Các sách cũ ghi năm đổi tên lệch nhau: sách Tây Hồ chí chép năm Thiệu Trị thứ nhất (1841), Từ điển di tích văn hóa Việt Nam chép năm Thiệu Trị thứ 2 (1842). Bài nghiên cứu giải thích được phần nào: bản thảo văn bia được Nội các trình duyệt vào tháng Chạp năm Tân Sửu, còn ngày dựng bia khắc trên đá là 28 tháng Giêng năm Nhâm Dần (1842).

Tấm bia ngự chế đời Thiệu Trị: xem gì và xem thế nào

Bia có tên “Hoằng Ân tự bi văn”, do các quan Viện Hàn lâm vâng mệnh vua Thiệu Trị soạn, nên thường được gọi là bia ngự chế. Theo bài nghiên cứu, bia đã được in trong Tổng tập văn khắc Hán Nôm với ký hiệu N00613, và ba tờ châu bản ghi việc soạn bài văn bia này vẫn lưu ở Trung tâm Lưu trữ quốc gia I.

Nội dung bia ngắn: kể chùa ở góc tây bắc thành Hà Nội, thuộc hàng danh thắng bậc nhất quanh Hồ Tây, do công chúa Ngọc Tú dựng, rồi ghi lại hai lần đổi tên và lý do đổi.

Về chuyến ghé chùa của nhà vua, bài nghiên cứu và trang Tây Hồ 360 đều chép rằng vua Thiệu Trị đến thăm chùa nhân chuyến tuần du ra Bắc năm 1842; còn văn bia chủ yếu ghi việc đổi tên.

Đáng xem cùng là tấm bia năm Thiệu Trị thứ 4 (1844) của Mai Công Ngôn, khi ấy làm Tổng đốc Hà Ninh. Ông tự bỏ tiền riêng đúc một pho tượng A Di Đà và dựng thêm hành lang, tiền đường, hậu đường. Có nơi ghi năm 1884, không khớp với niên hiệu Thiệu Trị trên bia.

Tây Hồ 360 cho biết chùa còn khoảng ba mươi tấm bia đá, một quả chuông đúc năm Cảnh Hưng thứ 3 (1743) còn khắc tên Long Ân tự, và một tấm bia khắc hình ni sư mà nhiều người cho là công chúa Ngọc Tú. Chùa được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia năm 1991.

Bài này không xác minh được vị trí đặt từng tấm bia trong khuôn viên. Khi đến, hãy hỏi người trong chùa xin được xem. Không chạm tay lên mặt chữ, không tự ý dập bia hay tì đồ lên, chụp ảnh thì tắt đèn flash.

Đi xe máy vào ngõ 12 Đặng Thai Mai

Từ phía Long Biên, qua sông bằng cầu Chương Dương hoặc làn xe máy trên cầu Long Biên, chạy theo đường đê Yên Phụ, Nghi Tàm, rồi rẽ về phía hồ qua Xuân Diệu để vào Đặng Thai Mai.

Phố này đang đổi khác nhanh. Theo báo Hànộimới tháng 8/2026, dự án mở rộng giai đoạn 1 với mặt cắt ngang khoảng 90 m đang ở phần hoàn thiện; cổng thông tin phường Tây Hồ đưa tin tuyến kéo dài nối ra Âu Cơ được khởi công ngày 30/3/2026. Vì vậy đầu ngõ 12, chỗ quay đầu và vạch kẻ có thể khác hẳn ảnh cũ trên bản đồ. Hãy đi theo biển báo, vạch sơn mới và không quay đầu ở chỗ chưa có điểm mở.

Rời phố lớn vào ngõ làng là đổi hẳn nhịp. Về số thấp, đi sát bên phải, nhường người đi bộ và xe ngược chiều ở chỗ thắt. Cách đọc số ngõ, ngách và nhận ra ngõ cụt quanh khu này có ở bài tìm nhà trong ngõ ngách Quảng An, Từ Hoa, Đặng Thai Mai.

Để xe ở đâu và cư xử khi vào chùa

Bài này không tìm được nguồn đáng tin nói chùa có chỗ để xe cho khách hay không. Thứ tự nên làm:

  1. Đến cổng, hỏi người trong chùa có cho dựng xe trong sân không.
  2. Nếu không, gửi ở điểm trông giữ có người trông ngoài phố, nhận vé rồi đi bộ vào.
  3. Phải dừng tạm trong ngõ thì dựng sát một bên, chừa lối; cách dựng có ở bài ngõ nhỏ chỉ vừa một xe.
  4. Không dựng dưới cổng tam quan hay trước cửa nhà dân.

Giờ mở cổng chưa có nguồn đáng tin, nên hỏi tại chỗ. Ngày rằm, mùng một thường đông người đi lễ.

Vào chùa, mặc kín vai và gối, nói nhỏ, tắt chuông điện thoại. Theo Tây Hồ 360, vườn tháp là nơi an táng nhiều vị hòa thượng, trong đó có hòa thượng Phạm Ngọc Đạt, hiệu Bình Lượng; nhà Tổ và vườn tháp chỉ nên vào khi được chỉ dẫn. Dẫn bạn nước ngoài đi cùng thì đọc trước phần trang phục, lễ nghi trong bài đi chùa Trấn Quốc và Phủ Tây Hồ với bạn nước ngoài.

Ghép với Phủ Tây Hồ và chợ hoa Quảng Bá

Phủ Tây Hồ ở số 52 Đặng Thai Mai, cùng trục phố với ngõ vào chùa. Một buổi sáng có thể đi chùa trước khi khách đến đông, rồi chạy sang Phủ. Đình Quảng Bá cũng nằm trong thôn, nếu muốn xem thêm một di tích của làng.

Chợ hoa đêm thì họp phía đường Âu Cơ và đông nhất về khuya, không hợp để ghép liền với buổi đi chùa. Muốn xem chợ, hãy dành một buổi tối riêng theo gợi ý ở bài chợ hoa đêm Quảng Bá bằng xe máy. Các điểm khác quanh hồ được gom ở mục Hồ Tây và lân cận.

Thuê xe từ Long Biên để đi chùa ven hồ

Nếu cần xe cho buổi đi chùa, Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa 09:00–21:00 và không giao xe ngoài khung giờ này. Honda Wave thuê ngày 150.000 đồng. Honda Vision thuê ngày 200.000 đồng, gọn để len ngõ làng. Tiền cọc và giấy tờ cần mang được xác nhận trực tiếp trước khi nhận xe qua số 0942 467 674; bảng giá đầy đủ ở trang bảng giá thuê xe. Thêm lộ trình khác có ở trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.

Bạn cần thuê xe máy?

Liên hệ Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú để biết tình trạng xe và điều kiện cho kỳ thuê của bạn. Các khoản như tiền đặt cọc hoặc phát sinh cần xác nhận trực tiếp trước khi đặt.