Ít ai nghĩ ngay cạnh các khu phố đông đúc của Hà Nội vẫn còn những tuyến đường đê thoáng gió, ruộng đồng xanh mướt và làng nghề hàng trăm năm tuổi. Khu vực Long Biên và Gia Lâm, nơi cửa hàng tọa lạc, chính là cửa ngõ của những trải nghiệm đó. Bài viết này gợi ý cách khám phá ven sông Hồng và Gia Lâm bằng xe máy: tuyến đê, điểm đến, thời điểm và những lưu ý thực tế.
Khu vực Long Biên và Gia Lâm có gì đặc biệt
Long Biên và Gia Lâm nằm ở bờ đông sông Hồng, nơi thành phố chuyển dần từ phố xá sang đồng ruộng. Đây là khu vực có lịch sử lâu đời: cầu Long Biên hơn một trăm năm tuổi là chứng nhân của thành phố, và các làng nghề quanh Gia Lâm tồn tại qua nhiều thế hệ.
Đặc điểm thú vị cho người đi xe máy là sự chuyển tiếp rõ rệt: chạy từ khu phố Bồ Đề, qua các khu dân cư, lên đường đê, chỉ sau vài cây số bạn đã ở giữa không gian mở với gió sông và mùi đồng. Ít thành phố nào có quãng chuyển tiếp ngắn như vậy giữa đô thị và nông thôn.
Khu này cũng là nơi tập trung nhiều sinh viên và dân văn phòng chọn ở vì giá thuê rẻ hơn nội đô, tạo nên đời sống phố phường sôi động với các quán ăn đường phố, chợ đầu mối và khu dân cư mới mọc lên ven các trục đường lớn.
Đường đê ven sông Hồng
Đường đê là trục chạy dọc theo bờ sông, vừa là công trình phòng chống lũ vừa là tuyến đi lại của dân ven đê. Phía Long Biên và Gia Lâm, các đoạn đê cho xe máy chạy thoải mái, mặt đường rộng, hai bên là dải cây và nhà dân ven chân đê.
Trải nghiệm chạy đê đẹp nhất là khung giờ sáng sớm hoặc chiều muộn: gió sông thổi mát, ánh sáng thấp trải dài trên mặt đường, dân địa phương đi lại bằng xe máy chở hàng hóa tạo nên nhịp sống đặc trưng. Cuối tuần, nhiều nhóm bạn trẻ chạy xe dọc đê để ngắm hoàng hôn phía sông.
Lưu ý quan trọng: đường đê là tuyến giao thông thực tế của dân, không phải đường dành riêng cho du lịch. Xe tải nhỏ, xe chở hàng và người đi bộ đều dùng chung. Giữ tốc độ vừa phải, bấm còi nhẹ khi vượt, và luôn quan sát các ngõ dân chợt ra vào đường đê. Không chạy xe trên phần mái đê cỏ, đó là phần công trình chống lũ cần được bảo vệ.
Làng gốm Bát Tràng và các điểm phía Gia Lâm
Bát Tràng là làng gốm cổ nổi tiếng thuộc huyện Gia Lâm, cách cửa hàng khoảng mười cây số về phía đông nam. Đây là điểm đến kinh điển cho một buổi sáng: làng vẫn duy trì các lò gốm hoạt động, chợ gốm với đủ loại sản phẩm từ bát đĩa đến đồ trang trí, và các xưởng cho khách tự nặn gốm.
Đường đi: từ Nguyễn Văn Cừ theo trục đường quốc lộ 5 hoặc các tuyến nội bộ qua Gia Lâm, hỏi đường tới Bát Tràng. Đoạn cuối vào làng đường hẹp, đông xe chở hàng vào các ngày chợ, nên đi chậm. Gửi xe trong làng dễ dàng, các xưởng thường có chỗ để xe riêng cho khách.
Ngoài Bát Tràng, khu Gia Lâm còn các không gian xanh với ruộng lúa theo mùa, hồ cá và các khu vườn theo mùa hoa hoặc trái cây tùy thời điểm trong năm. Không cần mục tiêu cụ thể, kiểu khám phá hay nhất khu này là chạy theo bản đồ dọc các tuyến đường liên thôn, dừng ở những góc đồng đẹp.
Lịch trình nửa ngày gợi ý
Buổi sáng: xuất phát từ cửa hàng sớm, chạy lên đê sông Hồng hướng nam, dừng ngắm cảnh sông và cầu Long Biên từ xa, sau đó chạy tiếp về phía các khu đồng thuộc Gia Lâm. Trưa về hướng Bát Tràng, ăn trưa tại các quán quanh làng, tham quan chợ gốm và một xưởng nặn gốm.
Buổi chiều: quay lại theo hướng thành phố, nếu còn thời gian ghé khu vực chân cầu Nhật Tân bên bờ Long Biên ngắm hoàng hôn trên sông. Kết thúc bằng một vòng qua cầu Long Biên ngắm thành phố lên đèn từ mặt cầu gỗ, một góc nhìn hiếm nơi nào có.
Toàn bộ quãng đường của lịch trình này khoảng hai mươi đến ba mươi cây số, hoàn toàn trong tầm với của bất kỳ loại xe nào. Với xe ga, lưu ý đổ xăng dự phòng nếu định kéo dài hành trình; với xe số, đường đê là môi trường lý tưởng của dòng xe này. Các tuyến khám phá khác quanh Hà Nội được gợi ý trong chuyên mục du lịch.
Thời điểm đẹp và thời tiết
Mùa thu từ tháng Chín đến tháng Mười Một là thời điểm đẹp nhất trong năm cho khu vực này: trời trong, gió nhẹ, ruộng đồng vào mùa thu hoạch. Mùa xuân cũng đẹp với thời tiết mát, cây xanh mới, nhưng hay có mưa phùn, cần áo mưa gọn.
Mùa hè nên đi sớm trước 09:00 hoặc sau 16:00, tránh nắng gắt giữa trưa, đặc biệt nếu định dạo Bát Tràng vì khu chợ kín gió. Mùa đông gió đê lạnh, áo gió và găng tay là hai món cần thiết; sương mù sáng sớm trên sông đẹp nhưng làm giảm tầm nhìn, bật đèn xe khi cần.
Một lưu ý nhỏ về trang bị: dù đường đê thoáng, mùa khô bụi đường nhiều, khăn che mặt và kính chắn gió là hai món đáng có. Mang theo nước uống vì một số đoạn đường đê và liên thôn không có hàng quán liền kề.
Về thời điểm trong tuần: các ngày thường yên tĩnh, các xưởng gốm làm việc bình thường, chợ làng họp theo phiên. Cuối tuần đông khách hơn, nhiều hoạt động hơn, nhưng các tuyến đường vào làng cũng kẹt hơn. Chọn ngày thường nếu bạn thích không gian thảnh thơi.
Gửi xe, nghỉ chân và ăn uống
Gửi xe quanh khu vực này đơn giản hơn nội đô: hầu hết điểm tham quan như Bát Tràng có bãi gửi tại chỗ với phí vài nghìn đồng. Dọc đường đê, nếu chỉ dừng chụp ảnh, để xe sát lề ở nơi không cản trở giao thông, tắt máy và khóa xe cẩn thận.
Ăn uống: khu vực Bồ Đề và phố Nguyễn Văn Cừ gần cửa hàng có nhiều quán ăn sáng quen thuộc của dân địa phương; quanh Bát Tràng có các quán cơm bình dân. Mang theo nước vì một số đoạn đường đê và liên thôn không có hàng quán liền kề.
Nghỉ chân dọc tuyến: các quán cà phê xuất hiện dọc chân đê Long Biên những năm gần đây, nhìn ra sông hoặc đồng, là điểm dừng hợp lý giữa hành trình. Cuối tuần các quán này đông, đi sớm nếu muốn chỗ ngồi đẹp.
Lưu ý an toàn khi chạy đường đê và đường liên thôn
Đường đê và đường liên thôn có đặc thù riêng: xe nông nghiệp, người đi bộ, gia súc và trẻ em có thể xuất hiện đột ngột. Giảm tốc qua các thôn, bấm còi nhẹ trước các giao cắt khuất, và không chạy nhanh trên đoạn đê đang đông dân đi chợ.
Mặt đường một số đoạn liên thôn hẹp và có ổ gà, bánh xe nhỏ dễ mất ổn định. Nếu thuê xe ga, chú ý các đoạn ngập sau mưa vì ống gió thấp. Nếu có tiếng kêu bất thường từ xe trong chuyến đi, dừng kiểm tra và báo cửa hàng thay vì cố chạy tiếp; cách xử lý đã được nêu trong các bài kinh nghiệm thuê xe tại trang giới thiệu của blog.
Cuối cùng, nhớ giờ hoạt động của cửa hàng từ 09:00 đến 21:00 nếu định trả xe cuối ngày. Các tuyến về từ Gia Lâm về Bồ Đề khá thoáng vào buổi tối, nhưng hãy tính dư thời gian để không phải vội.
Tóm lại
Ven sông Hồng và Gia Lâm là lựa chọn khám phá gần, rẻ và lạ so với hình dung thông thường về Hà Nội: đường đê thoáng, đồng ruộng theo mùa, làng gốm cổ và chợ phiên. Xuất phát ngay từ cửa hàng ở Long Biên, một buổi sáng hoặc nửa ngày là đủ cho một vòng tuyến đáng nhớ. Chuẩn bị áo mưa, giữ vé gửi xe, đi chậm qua thôn xóm, và tận hưởng phần yên bình hiếm hoi còn lại của thành phố.