Tam Đảo là bài kiểm tra thực thụ của kỹ năng xử lý dốc dài quanh Hà Nội, và cũng là phần thưởng khí hậu mát cho người chịu đi xa. Trả lời ngắn gọn: đi được trong ngày nhưng tốt hơn là một đêm, quãng đường từ Hà Nội khoảng tám mươi cây số mỗi chiều, và đoạn dốc lên thị trấn Tam Đảo dài chục cây số liên tục khiến việc chọn xe và phanh đúng cách quan trọng hơn mọi chuyến ngoại thành khác. Ai chỉ nghĩ tới cảnh mây và đồi trà mà quên hai chữ dốc dài sẽ có một ngày rất mệt.
Điểm khác biệt của Tam Đảo so với các tuyến khác
Hầu hết các tuyến quanh Hà Nội có dốc ngắn hoặc dốc thoải. Tam Đảo thì đoạn lên thị trấn là dốc nối tiếp nhau trong thời gian dài, có cua tóc và có đoạn hai làn chật. Điều này tạo ra ba hệ quả thực tế. Một, xe yếu hoặc xe quá tải sẽ đuối và nóng máy. Hai, khi xuống dốc, nếu bạn đè phanh liên tục, má phanh nóng sẽ ăn kém đi, nguy hiểm ở các cua thấp. Ba, thời tiết trên đỉnh chênh lệch rõ với chân núi, có lúc chênh cả mười độ, nên đồ mang theo phải tính cho hai mùa trong một ngày.
Người mới tập chạy dốc nên xem Tam Đảo là bài học nâng cao, không phải chuyến đầu tiên. Nếu bạn chưa từng chạy dốc dài, hãy đi cùng người có kinh nghiệm và chọn ngày khô ráo.
Chọn xe cho cung dốc dài
Với Tam Đảo, xe số khỏe hoặc xe ga máy tốt đều đi được, nhưng cách bạn dùng xe quan trọng hơn loại xe. Khi lên dốc, về số thấp sớm để máy không bị đuối, đừng đợi xe rung mới về số. Khi xuống dốc, dùng phanh động cơ kết hợp phanh nhịp, tránh phanh liên tục. Xe ga khi xuống dốc dài nên về ga nhẹ và phanh bằng tay nhịp nhàng, kiên nhẫn với tốc độ chậm. Kiểm tra phanh trước khi nhận xe là bước bắt buộc của tuyến này: phanh trước ăn sâu, phanh sau không bị kêu rít, tay phanh chắc.
Tình trạng xe cụ thể từng thời điểm, bạn nên liên hệ để xác nhận. Nói với cửa hàng bạn định đi Tam Đảo, họ sẽ chọn xe phù hợp hơn so với khi bạn chỉ nói thuê đi chơi.
Lộ trình và thời gian
Từ Hà Nội, bạn đi theo trục hướng bắc, qua vùng Vĩnh Phúc, tới khu vực chân núi rồi bắt đầu đoạn lên. Chặng trong thành phố và ra ngoại ô nên đi sớm. Đến thị trấn dưới chân núi, dừng ăn và nghỉ trước khi lên, vì đoạn dốc không nên đi lúc bụng đói hay sau khi mới ngồi xe liên tục nhiều tiếng. Tổng thời gian đi từ trung tâm Hà Nội lên tới nơi thường quanh ba tiếng với người đi vừa sức và dừng nghỉ, nhanh hơn nếu đường thoáng, chậm hơn vào cuối tuần khi nhiều xe cùng lên.
Một quy luật hay gặp: sáng sớm trời trên núi trong và mây đẹp, trưa chiều mây mù dày lên và có thể mưa nhỏ. Nếu bạn đi trong ngày, dậy thật sớm để có buổi sáng trên đỉnh. Nếu nghỉ lại một đêm, bạn được cả buổi chiều mát và sáng sớm sương, đổi lại phải mang đồ ngủ và book trước chỗ nghỉ mùa cao điểm.
Đồ mang theo: hai mùa trong một ngày
Chân núi có thể hai mươi sáu độ, đỉnh mười sáu độ kèm gió và ẩm. Bộ đồ chuẩn gồm một lớp trong mỏng thấm mồ hôi cho chặng đi, một áo khoác gió thật sự ấm cho lúc trên đỉnh và buổi tối, quần dài, giày bám, và áo mưa vì mưa trên núi đến nhanh không báo trước. Găng tay mỏng giữ ấm tay lái trên đường xuống, đôi khi là món đồ quyết định việc bạn có cầm lái chắc hay không. Kem chống nắng vẫn cần, nắng núi xuyên qua mây.
Với người nhạy lạnh, thêm mũ len và khăn. Đêm trên núi mùa đông có thể rất lạnh với người chỉ quen khí hậu đồng bằng, nếu đi mùa này hãy mang đủ ấm thay vì hy vọng mua đồ ở trên với giá rẻ.
Đi đôi găng mỏng ngay từ chân núi thay vì chỉ mặc khi lên đỉnh, vì tay lạnh từ chặng dốc đầu tiên sẽ theo bạn suốt đường lên.
Trên đỉnh: đi lại và vui chơi
Tam Đảo là thị trấn nhỏ đi bộ được phần lớn, nhưng nếu bạn muốn tới các điểm xa hơn quanh khu vực, xe máy tiếp tục hữu dụng. Đường trên cao có đoạn dốc ngắn và lát đá quanh các điểm tham quan, đi chậm và tránh phanh gấp vì mặt đá nhiều khi trơn cả khi trời khô. Gửi xe ở các điểm tham quan thường dễ, chọn chỗ có người trông. Thức uống nóng trên đỉnh là phần thưởng thực sự sau chặng dốc, ngồi lâu một chút để người quen lại với độ cao trước khi quyết định xuống.
Nếu săn mây, khung giờ đẹp thường là sáng sớm sau đêm mưa, nhưng mây là thứ không ai bảo đảm, hãy coi nó là phần thưởng chứ đừng coi là mục tiêu chính của chuyến đi.
Xuống dốc an toàn và về Hà Nội
Xuống dốc Tam Đảo là lúc sa sút kỹ năng dễ xảy ra tai nạn nhất. Ba quy tắc: tốc độ thấp hơn bạn nghĩ cần, phanh nhịp nhàng xen kẽ trước sau, và giữ khoảng cách lớn với xe phía trước vì người khác cũng đang vật lộn với dốc như bạn. Nếu thấy mùi khét từ phanh hoặc tay phanh mềm, dừng ở lối tránh cho xe qua lại, để xe nguội vài phút. Đừng bao giờ xuống dốc bằng cách tắt máy để tiết kiệm xăng, mất phanh động cơ trên dốc là lựa chọn nguy hiểm.
Chặng quốc lộ về nên dừng nghỉ một lần. Về tới nội thành lúc tối, đèn sớm và cẩn thận đoạn thiếu đèn ven đô. Trả xe trong ngày: cửa hàng đóng cửa hai mươi mốt giờ, tính khe hở, mùa đông trời tối sớm nên thời gian về sát hơn bạn tưởng.
Tam Đảo theo mùa
Mỗi mùa đổi tính chất của cung dốc. Mùa xuân mát và hay có sương mù buổi sáng, đẹp nhưng cần đèn và đi chậm đoạn mù dày. Mùa hè là mùa cao điểm trốn nóng, cuối tuần xe lên rất đông, chặng dốc có những đoạn xếp hàng nhích nhẹ, kiên nhẫn thay vì vượt tùy tiện. Mùa thu trong và khô, an toàn nhất cho người mới. Mùa đông lạnh rõ rệt, trời tối sớm, và có những đợt đóng băng giá nhẹ ở độ cao, nếu không quen lái trong lạnh buốt thì nên chọn mùa khác. Chọn mùa trước khi hẹn nhóm, vì một người ăn không hợp thời tiết sẽ kéo cả chuyến đi.
Nếu ở lại một đêm
Nghỉ lại khiến chuyến đi dễ chịu hẳn: bạn lên chiều thứ bảy khi đường còn thoáng, ăn tối giữa sương mù, sáng chủ nhật dậy sớm chụp mây rồi về trước dòng xe trưa. Đổi lại, chỗ nghỉ mùa cao điểm cuối tuần nên đặt trước, và đồ mang theo thêm bộ đổi và đồ vệ sinh cá nhân. Xe để qua đêm ở nơi nghỉ nên chọn chỗ có mái che hoặc trong khuôn viên được trông, trời núi ẩm dễ đọng nước lên yên và gương, buổi sáng lên xe nhớ lau khô tay lái và kiểm tra phanh trước khi xuất phát.
Một lưu ý riêng cho xe máy điện: đoạn dốc dài hàng chục cây số tiêu hao pin nhanh hơn đường bằng nhiều, và trạm sạc trên núi không nhiều như trong thành phố. Nếu định đi Tam Đảo bằng xe điện, hãy hỏi kỹ cửa hàng về tầm đi thực tế của xe trên dốc và phương án sạc, tình trạng xe cụ thể bạn nên liên hệ để xác nhận trước khi quyết định.
Tóm lại
Tam Đảo trả công xứng đáng cho người chuẩn bị: xe chắc phanh tốt, đồ ấm đủ, lên số đúng lúc, xuống dốc nhịp nhàng, và lịch trình không tham. Coi chặng dốc là phần chính của chuyến đi, cảnh đẹp chỉ là hệ quả. Tham khảo thêm các tuyến núi và du lịch quanh Hà Nội trong mục du lịch, kỹ năng qua đèo dốc trong mục kinh nghiệm, và khi cần tư vấn xe cho cung dốc, xem liên hệ.