Câu hỏi quen thuộc của mọi người lên kế hoạch đi xe máy là: một ngày nên chạy bao nhiêu cây số thì vừa sức vừa vui. Câu trả lời trung thực là không có một con số cố định cho tất cả mọi người. Cùng một quãng đường một trăm tám mươi cây số, người chạy xe thường xuyên thấy thoải mái, người mới biết lái hoặc chỉ đi phố có thể thấy là quá sức. Bài viết này phân tích từng yếu tố quyết định quãng đường hợp lý, giúp bạn tự tính ra con số của riêng mình thay vì chạy theo một chỉ tiêu chung chung.
Bốn yếu tố quyết định quãng đường trong ngày
Thể lực và kinh nghiệm lái
Yếu tố quan trọng nhất luôn là con người, không phải chiếc xe. Người có thói quen chạy xe hằng ngày, tư thế ngồi đúng và biết phân bổ lực ở vai gáy, sẽ chịu được chặng dài hơn nhiều so với người chỉ lái xe cuối tuần. Kinh nghiệm cũng giúp bạn tiết kiệm sức: biết nhìn xa để nhả ga sớm, biết chọn làn để tránh phanh gấp, biết né ổ gà mà không cần đánh lái mạnh. Tất cả những kỹ năng nhỏ đó cộng lại, giúp mức tiêu hao sức lực trên mỗi cây số chênh nhau rõ rệt giữa người mới và người cũ.
Nếu bạn thuộc nhóm ít chạy xe, hãy khởi đầu với các chuyến trong khoảng năm mươi đến tám mươi cây số một ngày. Nhóm chạy thường xuyên có thể nghĩ đến khoảng một trăm đến một trăm năm mươi. Trên mức đó, hãy chia sẻ lái nếu đi nhóm nhiều người có bằng, hoặc chấp nhận giảm quãng đường để đổi lấy an toàn.
Thời gian thực tế có trong ngày
Con số trên giấy thường đánh lừa ta. Một trăm cây số trên quốc lộ thông thoáng có thể mất khoảng hai tiếng rưỡi đến ba tiếng chạy thuần. Nhưng chuyến đi vui chưa bao giờ chỉ là chạy: dừng ăn sáng, chụp ảnh, dạo quanh điểm đến, ăn trưa, nghỉ giải lao. Cộng hết lại, một ngày cho phép khoảng ba tiếng rưỡi đến bốn tiếng đồng hồ chạy xe thực tế là mức hợp lý cho đa số người.
Nói cách khác, quãng đường hợp lý trong ngày thường nằm trong khoảng một trăm đến một trăm ba mươi cây số cho chuyến kết hợp tham quan, và có thể lên khoảng hai trăm nếu ngày đó mục tiêu chính là di chuyển. Chạy nhiều hơn vẫn làm được, nhưng bạn sẽ về đến nơi trong trạng thái kiệt sức và mất hứng cho ngày hôm sau nếu đi nhiều ngày.
Tốc độ trung bình thực tế
Để ước lượng thời gian, đừng dùng tốc độ tối đa mà xe đạt được, hãy dùng tốc độ trung bình bạn thực sự duy trì. Trong nội thành Hà Nội, tốc độ trung bình của xe máy thường chỉ mười lăm đến hai mươi cây số một giờ vào giờ cao điểm, ba mươi cây số một giờ ngoài giờ cao điểm. Trên quốc lộ thông thoáng, xe máy thường duy trì khoảng bốn mươi đến năm mươi cây số một giờ tính cả các đoạn qua thị trấn đông. Đường đèo hoặc đường xấu thì thấp hơn nữa.
Lấy ví dụ: chuyến đi Ba Vì một chiều khoảng sáu mươi cây số, phần lớn là quốc lộ, bạn nên tính khoảng một tiếng rưỡi đến hai tiếng mỗi chiều chứ không phải một tiếng như khi nhìn con số tốc độ tối đa.
Loại xe và điều kiện đường
Xe số phổ thông như Wave bền bỉ và nhẹ tay trên đường trường, giữ được tốc độ ổn định ở dải bốn mươi đến năm mươi cây số một giờ mà máy không gắt. Xe ga cỡ nhỏ như Vision hay Click thoải mái trong phố và vẫn chạy tốt đường trường, chỉ là tư thế ngồi và cách giữ ga khác một chút, nên một số người thấy mỏi lưng sớm hơn trên chặng dài. Bạn có thể tham khảo thêm các bài kinh nghiệm thực tế của chúng tôi trong mục kinh nghiệm.
Điều kiện đường cũng thay đổi mọi tính toán. Cùng một trăm cây số, đường bằng phẳng thoáng đãng và đường đèo nhiều khúc cua là hai chuyện hoàn toàn khác. Mưa, sương, đường đang thi công đều buộc bạn giảm tốc và kéo dài thời gian. Khi lập kế hoạch, hãy xem trước tuyến bằng bản đồ, để ý đoạn nào qua thị trấn, đoạn nào đèo, rồi cộng thêm một khoảng dự phòng khoảng hai mươi phần trăm thời gian.
Phân bổ quãng đường trong ngày
Một nguyên tắc thực tế đã được nhiều người đi đường trường kiểm chứng: buổi sáng là khoảng thời gian quý nhất của chuyến đi. Trời mát, người khỏe, tinh thần phấn khởi. Hãy tận dụng buổi sáng cho đoạn đường dài nhất hoặc khó nhất của hành trình. Buổi trưa, khi nắng gắt, nên dừng ăn và nghỉ tránh nắng thay vì cố chạy. Buổi chiều dành cho quãng đường ngắn hơn và nên kết thúc trước khi trời tối, vì chạy xe ban đêm với đèn xe máy là một trải nghiệm hoàn toàn khác và rủi ro hơn hẳn ban ngày.
Phân bổ gợi ý cho một ngày một trăm hai mươi cây số sẽ trông như sau: sáng chạy bảy mươi cây số với một lần nghỉ ngắn, trưa dừng dài một tiếng ở điểm đến chính, chiều chạy năm mươi cây số về hoặc sang điểm ngủ lại, kết thúc trước khoảng năm giờ chiều. So với kế hoạch chạy liên tục rồi về trong đêm, cách chia này vừa an toàn hơn vừa cho bạn nhiều thời gian tận hưởng điểm đến hơn.
Dấu hiệu bạn nên giảm quãng đường đã định
Kế hoạch là kế hoạch, nhưng trên đường có những tín hiệu báo hiệu bạn cần cắt bớt chặng:
- Thời tiết xấu đi: mưa lớn, gió mạnh hoặc sương dày trên đèo.
- Một người trong nhóm thấy mệt bất thường hoặc không giữ được tốc độ an toàn.
- Xe có dấu hiệu bất thường như tiếng kêu lạ, lốp non nhanh, phanh yếu.
- Tuyến bị tắc hoặc thi công khiến thời gian thực tế lệch xa kế hoạch.
Trong các tình huống đó, việc rút ngắn lộ trình không phải là thất bại của chuyến đi. Bỏ một điểm phụ để giữ an toàn cho phần còn lại luôn là khoản trao đổi đáng giá.
Khung quãng đường tham khảo theo mục đích chuyến đi
Để dễ hình dung, bạn có thể tham khảo các khung sau cho chuyến khởi đầu từ Hà Nội:
- Chuyến tham quan ven đô trong bán kính Bát Tràng, Cổ Loa, hồ Đồng Mô: khoảng năm mươi đến tám mươi cây số cả ngày, phù hợp người mới hoặc đi kèm người lớn tuổi.
- Chuyến một ngày xa hơn như Ba Vì, Hòa Bình, Tam Đảo: khoảng một trăm hai mươi đến một trăm sáu mươi cây số hai chiều, phù hợp người chạy xe thường xuyên.
- Chuyến dã ngoại kết hợp ngủ lại một đêm: mỗi ngày chỉ cần tám mươi đến một trăm cây số, vì bạn có hai ngày và không cần vội.
Các khung này chỉ mang tính tham khảo. Hãy đặt thể lực của chính bạn và nhịp đi của nhóm lên trước mọi con số trong bất kỳ bài viết nào.
Quãng đường và việc thuê xe
Nếu đi bằng xe thuê, quãng đường dự kiến còn ảnh hưởng tới loại xe bạn nên chọn và cách tính giá thuê. Chuyến ngắn trong ngày, hầu như dòng xe nào trong danh mục của cửa hàng cũng đáp ứng được. Chuyến dài hoặc đi nhiều ngày, nên trao đổi trực tiếp với cửa hàng để chọn dòng xe phù hợp và hỏi rõ điều khoản khi dùng xe chạy đường dài. Bạn có thể xem trước các dòng xe và mức giá tại trang bảng giá thuê xe máy, hoặc tham khảo trình tự thuê từ đầu đến cuối trong bài kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội của chúng tôi.
Một lưu ý nhỏ: khi trả xe thuê, mức xăng cần về lại mức ban đầu, vì vậy hãy cộng lượng xăng cho cả chặng về vào ước tính của bạn, tránh đổ dư hoặc thiếu ở phút cuối.
Tóm lại
Quãng đường hợp lý trong ngày là con số do thể lực, thời gian, điều kiện đường và mục đích chuyến đi quyết định, không phải một chỉ tiêu chung. Với đa số người, khoảng một trăm đến một trăm ba mươi cây số một ngày kết hợp tham quan là mức cân bằng tốt giữa di chuyển và tận hưởng. Hãy để buổi sáng gánh đoạn khó, nghỉ giữa trưa, kết thúc trước tối, và sẵn sàng cắt chặng khi có tín hiệu xấu. Chuyến đi tốt là chuyến đi bạn về nhà còn sức kể lại, chứ không phải chuyến đi có con số đẹp trên đồng hồ cây số.