Làng cổ Hùng Lô ở Việt Trì bằng xe máy: đình gỗ, nhà cổ và cách ghép với chuyến Đền Hùng cuối tuần

Làng cổ Hùng Lô cách Đền Hùng chừng 10 km: đình gỗ hơn 300 năm, nhà cổ còn người ở, chỗ để xe, phép lịch sự khi vào nhà và lịch ghép một ngày từ Hà Nội.

Viếng Đền Hùng xong mới gần trưa, có nên rẽ thêm vào làng cổ Hùng Lô không? Nếu cả nhóm còn sức và thích đình làng, câu trả lời là nên: làng nằm ven sông Lô, theo VOV chỉ cách Đền Hùng khoảng 10 km, và có một ngôi đình gỗ gắn trực tiếp với lễ Giỗ Tổ. Bài này viết cho gia đình, nhóm bạn thuê xe từ Hà Nội đi Phú Thọ cuối tuần: xem gì ở Hùng Lô, để xe ở đâu, cư xử ra sao trong nhà cổ còn người ở, và xếp lịch để không phải về Hà Nội lúc trời tối.

Làng cổ Hùng Lô ở đâu sau khi đổi địa giới

Làng cổ Hùng Lô, dân gian gọi là Kẻ Xốm hay làng Xốm, nằm ở phía bắc khu vực Việt Trì, sát bờ sông Lô. Trước ngày 1/7/2025 đây là xã Hùng Lô, thành phố Việt Trì. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính, cấp huyện không còn, và các bài báo năm 2026 ghi làng thuộc phường Vân Phú, tỉnh Phú Thọ. Khi tìm đường, gõ “đình Hùng Lô” trên bản đồ sẽ ra đúng điểm hơn gõ tên phường.

Theo bài của Báo Phú Thọ đăng lại trên trang của Cục Du lịch Quốc gia, làng xưa có tên Khả Lãm Trang, sau đổi thành làng An Lão, đến sau Cách mạng Tháng Tám mới mang tên Hùng Lô. Tương truyền vua Hùng cùng công chúa từng dừng chân nghỉ ở đây và khen đất trù phú; dân làng lập miếu thờ vua để nhớ ơn, về sau dựng đình quay hướng về núi Nghĩa Lĩnh, nơi có Đền Hùng.

Đình Hùng Lô: đình gỗ quay về núi Nghĩa Lĩnh

Báo Phú Thọ viết đình bắt đầu được xây từ thời vua Lê Hy Tông; Cổng thông tin du lịch Phú Thọ và VOV ghi niên đại hơn 300 năm, và VOV cho biết năm 1990 đình được công nhận di tích quốc gia. Chúng tôi không tìm thấy năm khởi dựng chính xác trong nguồn chính thống, nên hãy coi “hơn 300 năm” là mốc tham khảo; muốn biết kỹ hơn, hỏi người trông đình là nhanh nhất.

Khi vào đình, mấy thứ đáng dừng lại nhìn:

  • Tòa Đại đình làm theo lối ba gian hai chái, gian nào cũng có ban thờ; nhà tiền tế năm gian hai chái. Khung gỗ là các loại gỗ quý như đinh, lim, sến, táu.
  • Lầu chuông, lầu trống, nhà thờ Phật và bệ thờ Thần Nông hai bên; sân có non bộ, cây đa, cây si.
  • Đồ thờ: theo các nguồn trên, đình còn giữ 43 câu đối cổ và năm cỗ kiệu sơn son thiếp vàng, cùng biển thưởng năm Mậu Ngọ 1918 ghi “Kỷ niệm Hùng Vương đệ nhất hội”.

Mối liên hệ với Đền Hùng nằm ở lễ hội. Hằng năm làng mở hội từ mùng 9 đến mùng 10 tháng Ba âm lịch, trùng dịp Giỗ Tổ; đoàn rước kiệu của làng, theo báo chí có trên hai trăm nam trung, đi từ đình lên Đền Hùng rồi rước về đình mới làm lễ tế. Tháng 4/2022, làng nhận giấy chứng nhận đưa lễ hội đình Hùng Lô vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, theo trang của Cục Di sản văn hóa. Đình cũng là nơi biểu diễn hát Xoan, loại hình đã được UNESCO ghi danh.

Nhà cổ trong ngõ: xin phép trước khi bước vào

Ngoài đình, Hùng Lô còn nhiều nhà gỗ cổ. Báo Phú Thọ năm 2023 ghi xã khi đó còn khoảng 50 ngôi nhà gỗ từ trăm năm tuổi trở lên. Phần lớn là nhà đang có người ở chứ không phải bảo tàng, nên cách xem cũng khác:

  1. Đứng ngoài cổng chào hỏi, xin phép chủ nhà rồi mới bước vào sân. Nhà nào khép cổng thì chỉ ngắm từ ngõ.
  2. Hỏi trước khi chụp ảnh người, bàn thờ và đồ đạc trong nhà; không ngồi lên sập, phản, không tựa xe hay tựa lưng vào cột gỗ cũ.
  3. Đi nhóm nhỏ, nói khẽ; trẻ nhỏ cần người lớn nắm tay vì sân gạch, bậc thềm nhà cổ thường cao.
  4. Được mời nước thì ngồi một lúc rồi cảm ơn; không tự mở cửa buồng hay trèo lên gác.

Hùng Lô được công nhận điểm du lịch văn hóa cộng đồng năm 2022; các bài giới thiệu nhắc tới nghe hát Xoan, gói bánh chưng cho đoàn khách, nên đi tự túc hãy hỏi trước, đừng mặc định là có. Làng còn nghề bánh chưng, bánh giầy, mì gạo; gặp nhà đang làm, đứng ngoài xem và hỏi mua nếu họ bán lẻ.

Để xe ở đâu và đi bộ trong ngõ thế nào

Ngõ trong làng hẹp, quanh co giữa tường gạch và cổng nhà; chạy xe len vào từng ngõ vừa phiền người dân vừa dễ lạc. Hãy lấy khu đình làm điểm mốc:

  • Chạy tới khu đình, hỏi người trông coi hoặc người dân gần đó chỗ được dựng xe. Đừng mặc định được dắt xe vào sân đình, nhất là ngày có lễ.
  • Có điểm trông xe thu vé thì gửi ở đó và giữ vé. Không có thì dựng xe nơi không chắn cổng nhà ai, khóa cổ, khóa bánh, không để đồ trên yên.
  • Từ đó đi bộ một vòng: đình trước, rồi vài ngõ có nhà cổ, rồi quay lại chỗ xe. Nên dành một đến hai tiếng cho vòng này, tùy nhóm có trẻ nhỏ hay người lớn tuổi.

Trưa hè trong ngõ ít bóng, nhớ mang nước và mũ; trời mưa thì sân gạch trơn, đi chậm.

Ghép Hùng Lô với chuyến Đền Hùng cuối tuần

Từ Hà Nội lên Việt Trì bằng xe máy, bạn theo quốc lộ 2 qua Phúc Yên, Vĩnh Yên. Không đi cao tốc Nội Bài – Lào Cai: Điều 25 khoản 3 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 không cho mô tô, xe gắn máy đi trên đường cao tốc. Diễn biến từng chặng có trong bài Hà Nội đi Đền Hùng bằng xe máy, còn cách chia sức cho chuyến đi về trong ngày nằm ở bài thuê xe máy một ngày đi Đền Hùng và nghỉ giữa chặng.

Một lịch mẫu cho ngày thứ Bảy, xuất phát từ Long Biên:

  1. Rời Hà Nội khi trời vừa sáng, qua cầu Thăng Long hoặc cầu Nhật Tân sang Đông Anh, nghỉ một lần quanh Vĩnh Yên.
  2. Tới Đền Hùng trong buổi sáng, leo bậc đá viếng đền khi trời còn mát.
  3. Ăn trưa ở Việt Trì, nghỉ ít nhất nửa tiếng cho người lái.
  4. Đầu giờ chiều chạy sang Hùng Lô, để xe rồi đi bộ quanh đình và ngõ.
  5. Rời làng giữa buổi chiều để về tới Hà Nội trước khi trời tối.

Đền Hùng đi trước vì leo núi cần sức buổi sáng, còn đi bộ quanh đình nhẹ hơn. Ngủ lại một đêm ở Việt Trì thì đảo thứ tự: sáng sớm vào Hùng Lô khi ngõ còn yên, rồi lên Đền Hùng.

Dịp Giỗ Tổ mùng 10 tháng Ba âm lịch thì khác: đoàn rước của làng đi bộ lên Đền Hùng, khu đình đông người. Muốn xem rước kiệu, gửi xe xa và nhường đường cho đoàn; chỉ muốn ngắm kiến trúc thì chọn cuối tuần ngoài mùa hội. Băn khoăn tự lái hay đi xe khách dịp này, xem bài Giỗ Tổ đi Đền Hùng: tự lái xe máy thuê hay đi xe khách.

Chuẩn bị xe thuê cho chuyến Phú Thọ

Đây là chuyến xa khỏi Hà Nội, nên khi đặt xe hãy nói rõ bạn đi Phú Thọ và xác nhận với cửa hàng trước khi đi xa. Honda Wave thuê ngày 150.000 đồng. Honda Air Blade thuê ngày 200.000 đồng. Honda Vision thuê ngày 200.000 đồng. Tiền cọc và giấy tờ cần mang được xác nhận trực tiếp trước khi ký.

Cửa hàng Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở 09:00–21:00 và không giao xe ngoài giờ, nên muốn rời Hà Nội lúc sáng sớm thì nhận xe từ chiều hôm trước. Các mức khác có ở trang bảng giá, cần hỏi trước thì gọi 0942 467 674. Các chuyến khác nằm trong mục cung đường cuối tuần và trang cung đường.

Bạn cần thuê xe máy?

Liên hệ Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú để biết tình trạng xe và điều kiện cho kỳ thuê của bạn. Các khoản như tiền đặt cọc hoặc phát sinh cần xác nhận trực tiếp trước khi đặt.