Làng cổ Đường Lâm bằng xe máy là chuyến đi ngắn gọn mà chất đầy chất cũ: chỉ cách trung tâm Hà Nội chặng đường về phía tây, làng cổ với nhà mái ngói, tường đá ong và các ngõ gạch thuộc vùng Sơn Tây vẫn giữ được nếp làng xưa. Người đi xe máy cuối tuần chọn Đường Lâm vì quãng ngắn vừa đủ cho một buổi, đường về quen thuộc, và vào làng thì đi bộ là chính — xe chỉ cần một chỗ gửi yên tâm. Bài này đi theo thứ tự: cung đường Đường Lâm từ Hà Nội, mốc dừng ven tuyến, rồi cách gửi xe và dạo làng.
Cung đường Đường Lâm: hướng đi về Sơn Tây
Hướng đi chuẩn từ Hà Nội là theo trục lớn phía tây: chạy lên hướng Đại lộ Thăng Long hoặc theo quốc lộ về Hà Đông rồi nối các trục hướng Sơn Tây. Tuyến đại lộ thẳng và thoáng, hợp cho người muốn giữ nhịp đều; tuyến quốc lộ qua phố hơn, ngắn hơn một chút, và tiện cho ai muốn ăn sáng ven tuyến từ phía nam Hà Nội. Cả hai đều về cùng vùng, nên chọn theo điểm xuất phát của mình.
Quãng đi không xa — nửa buổi sáng là tới, nên nhiều người ghép Đường Lâm vào một lịch trình lớn hơn: sáng làng cổ, trưa ăn ở khu thị trấn gần đó, chiều về. Cách ghép kiểu này giúp chuyến đi trọn một ngày mà không phải chạy vội bất kỳ chặng nào.
Về giờ giấc: sáng sớm đường vắng và làng còn ít khách, là lúc dạo ngõ đẹp nhất; trưa nắng gắt trên các khoảng gạch lộ thiên; chiều muộn là lúc đoàn xe về nội ô dày trên trục lớn. Khung lý tưởng cho xe máy vẫn là xuất phát sớm, tới làng vào lúc làng vừa thức, và rời làng trước giờ trưa nắng.
Mốc dừng ven tuyến: ăn sáng và nghỉ ngắn
Trục phía tây quen thuộc với các hàng ăn sáng ven đường: từ các quán đầu tuyến ở khu Hà Đông đến các quán sát khu thị trấn Sơn Tây. Chọn quán có sân để xe rộng và có người trông — nhiều quán ven tuyến vùng này để xe ngay mép đường, nên dừng nơi có lề rộng và dòng xe quan sát được là điều kiện tối thiểu.
Ăn sáng ven tuyến kiểu vùng Sơn Tây có đặc trưng riêng: bún, phở, xôi và các món theo phiên chợ sớm. Ăn vừa đủ no nửa — vào làng cổ còn có các hàng chè, hàng bánh và quán nước rải theo các ngõ, để bụng còn chỗ cho những thứ đó là khôn hơn.
Ai đi nhóm nên hẹn nhau tại mốc dừng thay vì trên đường: các quán ven tuyến đầu tuyến là điểm gặp quen thuộc, tập trung đủ xe rồi đi tiếp một mạch tới làng. Cách này tránh cảnh người đợi giữa đường, người chạy vọt lên trước — lỗi phổ biến của các nhóm đi ngắn mà đông.
Gửi xe khi vào làng cổ
Vào Đường Lâm, xe máy gửi ở các bãi ven làng theo quản lý của khu làng: bãi gửi có người trông, hỏi giá trước khi gửi, và nhận lại giấy gửi nếu có. Cuối tuần khách đông, bãi gửi có khi chật — đi sớm không chỉ vì đường vắng mà còn vì dễ có chỗ gửi xe trong bóng râm.
Đồ đạc nên mang theo người khi xuống xe: máy ảnh, điện thoại, ví — làng cổ nhiều ngõ nhỏ, dòng người qua lại, và đồ để trên xe lâu trong bãi không nên là đồ đắt giá. Mũ và nước mang theo vì dạo làng chủ yếu đi bộ dưới nắng, các đoạn ngõ có bóng cây nhưng khoảng giữa làng lộ thiên.
Người mang xe máy loại lớn hoặc đi chở trẻ nên hỏi trước chủ bãi về chỗ để xe rộng: các bãi ven làng thường dày xe giờ cao điểm cuối tuần, và một góc rộng giúp việc ra vào không phải kê kéo hàng loạt xe khác.
Dạo làng cổ: ngõ đá ong và các điểm dừng
Làng cổ Đường Lâm đẹp nhất ở các ngõ: tường đá ong màu nâu đỏ, mái ngói phủ rêu, và các cổng làng cũ còn nguyên. Đi chậm, để ý các ngõ rẽ — nhiều ngõ đẹp nhất lại là ngõ nhỏ không có biển chỉ dẫn, và người bản địa vẫn sống quanh các ngôi nhà cổ, nên giữ phép lịch sự khi chụp ảnh: hỏi trước khi chụp cận người, không bước hẳn vào sân nhà.
Các điểm dừng quen thuộc trong làng gồm đình làng và các nhà cổ được gìn giữ — tùy dịp mà mở cửa cho khách vào xem. Người thích kiến trúc nên chậm lại ở các khóm cửa, vì phần chạm khắc gỗ trên các nhà cổ là chi tiết ít nơi còn thấy nguyên vẹn quanh Hà Nội.
Ăn uống trong làng theo kiểu quán nhỏ và hàng rong: chè, bánh, nước. Trưa có thể ăn tại các quán gần khu vực trung tâm làng hoặc quay ra khu thị trấn gần đó ăn món theo mùa. Người muốn ở lâu có thể chờ khung chiều — làng trở về nếp yên tĩnh sau dòng khách ban ngày, và ánh nắng xiên trên tường đá ong là lúc nhiều người chụp được tấm ảnh ưng ý nhất.
Lưu ý nhỏ trước khi đi
Chuyến Đường Lâm là chuyến ngắn nhưng vẫn là đường trường nhỏ: kiểm tra đèn, phanh, lốp và xăng trước khi đi, và giữ tốc độ ở các đoạn qua phố ven tuyến. Người thuê xe lần đầu đi ngoài thành nên thử trước vài khúc trong phố cho quen tay ga và phanh của xe.
Các kinh nghiệm chạy xe đường trường chung xem thêm ở mục kinh nghiệm, các tuyến chạy cuối tuần gom trong chuyên mục cung đường cuối tuần, còn trang cung đường là mục lục chung của mọi tuyến từ Hà Nội.