Lần đầu chở người ngồi sau là một bước nhảy thật sự của người mới: xe dư thêm một sức nặng động, dừng có thêm một đầu gối cần giữ thăng bằng, và mọi cú xóc giờ còn nhắc tới một người nữa phía sau. Tập chở người sau xe máy vì thế không nên diễn ra ngay trên đường phố — nó nên diễn ra theo trình tự, từ chỗ vắng tới đường quen, với các tín hiệu rõ giữa hai người. Bài này đi đúng trình tự đó cho người mới sắp lần đầu chở ai đó trên chiếc xe thuê quanh Long Biên.
Tập ở đâu cho lần đầu chở người ngồi sau
Chỗ tập lý tưởng có ba tính chất: mặt phẳng, vắng người, và có đoạn thẳng đủ dài chạy vài chục mét — sân trường cuối tuần, bãi trống ven kênh, hoặc ngõ cụt rộng quanh khu Gia Lâm đều hợp. Tránh tập trong hầm chung cư và bãi chật: chỗ chật làm bạn lo phần va chạm hơn phần tay lái, và người mới học cần đầu trống cho đúng một việc là cảm nhận xe thêm người.
Buổi tập đầu không cần dài: hai mươi phút đủ cho bốn nội dung — lên xuống với người sau, đi thẳng chậm, dừng khởi động lại, và một vòng quay. Làm chậm từng nội dung, sai thì làm lại nội dung đó, không kết tội cả buổi.
Lên xuống và dừng: phần nhiều va chạm nhất
Phần một của buổi tập: quy tắc lên xuống. Người sau lên trước, người lái chống chân chắc hai bên, giữ phanh; người sau lên theo hướng từ bên trái, tay bám vai hoặc tay lái sau. Xuống theo thứ tự ngược: người sau xuống trước, người lái giữ xe thẳng cho tới khi người sau rời hẳn. Dừng đèn đỏ giữa phố dùng đúng quy tắc này: không nên cố nâng hai người cùng một lúc.
Phần hai: dừng và khởi động. Dừng có người sau cần phanh sớm và nhẹ hơn — đạp phanh gấp là người sau xô vào lưng bạn và trọng tâm lệch trước rất nguy hiểm. Tập dừng mười lần tại vạch tự chọn trong bãi, mỗi lần để người sau cảm nhịp phanh. Khởi động ngược lại: ga dứt khoát vừa đủ, không rú làm người sau giật ngửa.
Tín hiệu giữa hai người: nói trước, không đoán
Trên đường thật, gió và tiếng xe nuốt lời nói — hai người cần bộ tín hiệu bằng tay trước khi ra phố: bóp nhẹ vai bên trái là rẽ trái, bên phải là rẽ phải, hai tay bóp là cần dừng hoặc có chuyện. Người sau giữ vai hoặc eo lái, không ôm cổ người lái, và nghiêng theo xe trong cua — nghiêng ngược là cách nhanh nhất làm cả hai đè lệch.
Một thói quen đáng tập luôn trong buổi: người sau biết nhìn đường cùng bạn. Người sau thấy ổ gà, chó chạy hay xe rẽ bên phải thì báo nhẹ — hai mắt luôn hơn một mắt, và đó là lợi thế thật của việc đi hai nếu dùng đúng.
Những khác biệt nhỏ trên tay lái khi xe có thêm người
Xe chở hai người khác xe một người ở ba điểm nhỏ nhưng rõ. Điểm một là vòng quay: bán kính quay đầu rộng thêm, vì người sau nghiêng theo khiến xe muốn thẳng hơn trong cua — tập quay đầu trong bãi rộng hơn mặt đường thật chừng một mét. Điểm hai là ga: xe nặng hơn cần giữ ga đầm hơn, đặc biệt lên dốc nhẹ, thả ga hết trên dốc có người sau là kiểu để xe ì lại rồi hụt ga. Điểm ba là lối đi hẹp: khi luồn lách, người sau không nhìn thấy trước được như bạn, mọi cú né sát đều cần báo trước bằng tín hiệu, và nếu lối quá chật thì dừng cho người sau bước xuống đi bộ vài mét — không ai thi đâu.
Về cua, người sau cần hiểu một nguyên tắc: mắt nhìn hướng xe đi, thân người theo vai lái. Người sau nhìn xuống bánh trước là dễ lo âu, dễ giật mình, và dễ nghiêng ngược. Nếu buồn nôn hoặc sợ, báo sớm để lái chậm lại — giảm tốc độ luôn giúp cả hai chỉnh lại nhịp.
Đồ dùng cho cả hai người trước buổi đầu
Mũ bảo hiểm đủ hai chiếc là điều kiện đầu: mũ vừa từng đầu, quai cài chắc, và mũ dự phòng ở chỗ cho thuê luôn nên hỏi trước khi nhận xe. Người sau mặc giày bó sát, không dép, không váy dài dễ vướng bánh. Đồ đạc bỏ gọn vào một balo duy nhất đeo cho người lái hoặc để cống xe, không treo lủng củng hai bên vì chúng đu đưa vào bánh sau. Mưa vặt thì áo mưa đủ hai người, không dùng ô — ô trên xe máy là thứ không ai giữ được.
Ra đường quen: trình tự hai ba bốn
Sau buổi bãi, trình tự ra đường nên là: đường quen vắng — đường quen có người — giờ phố ít đông. Chặng đầu giữ dưới ba mươi cây số một giờ, né giờ tan tầm quanh khu đông như khu Hồ Gươm, và chọn tuyến quen để đầu bạn rảnh phần đường, tập trung phần người sau. Với xe thuê, kiểm tra cùng chủ xe trước buổi tập: phanh, lốp, gương — chân chống và yên sau cũng cần chắc, vì buổi hôm nay cả hai phần đó làm việc nhiều hơn mọi ngày.
Người mới còn nên đọc lướt phần kỹ năng cơ bản trước khi tập trong mục kỹ năng lái cơ bản; các câu hỏi khác của người mới gộp trong mục hỏi đáp người mới; trang hỏi đáp là mục lục chung. Người thuê xe máy lần đầu nên đọc thêm mục kinh nghiệm trước khi lên đường.
Lần đầu chở người ngồi sau cuối cùng gói trong một câu: tập đủ ở chỗ vắng, nói rõ tín hiệu, và ra đường theo trình tự quen. Làm đúng nhịp đó, người ngồi sau của bạn có mặt trải nghiệm đầu tiên thoải mái — và đó là cách duy nhất để có lần thứ hai.