Quãng Hà Nội đến Kỳ Sơn và Hòa Bình thượng nguồn là một trong những cung núi dài nhất dành cho khách xe máy ở phía nam miền Bắc: khách chạy trục quốc lộ 1A vào Nghệ An, rẽ tại khu Diễn Châu lên quốc lộ 7, rồi băng qua miền tây Nghệ An lên huyện biên giới Kỳ Sơn sát cửa khẩu Nậm Cắn. Riêng phần quốc lộ 7 đã dài chừng hai trăm hai mươi ki-lô-mét từ Diễn Châu tới Nậm Cắn, cộng thêm phần trục 1A từ Hà Nội vào, nên cung này phải chia hai đến ba ngày. Bài này nói hướng đi chính, cách chia chặng và lưu ý đường đèo dốc.
Chạy xe máy từ Hà Nội đến Kỳ Sơn và Hòa Bình thượng nguồn: hướng đi chính
Hướng đi chuẩn gồm hai phần rõ rệt. Phần một chạy trên trục lớn: khách rời Hà Nội theo quốc lộ 1A qua Hà Nam, Ninh Bình, Thanh Hóa, vào Nghệ An, tới khu vực Diễn Châu phía bắc thành phố Vinh. Phần hai là đường núi: từ Diễn Châu, khách rẽ vào quốc lộ 7, đi theo trục này lên miền tây Nghệ An qua vùng các huyện miền núi, tới huyện Kỳ Sơn ở sát biên giới, nơi có cửa khẩu Nậm Cắn thông thương sang nước bạn Lào.
Địa hình hai phần rất khác nhau: trục 1A đông xe nhưng đường bằng; quốc lộ 7 vắng xe hơn nhưng liên tục đèo dốc, cua gắt và có thể gặp đoạn đang sửa. Khi rẽ từ trục lớn vào đường núi, khách đổi hẳn cách chạy: giảm tốc độ trung bình, chủ động đổ xăng hơn, và tuyệt đối không chạy sau khi trời tối.
Vùng Kỳ Sơn và dải thượng nguồn miền núi phía tây là khu thưa dân nhất trên cung: thôn bản cách nhau xa, quán xá thưa, nên khách phải tự chủ đồ dự phòng từ nước uống đến bộ vá lốp. Cung này hợp với khách đã có nhiều chuyến núi, không hợp với chuyến đầu tiên đi xa.
Do phần đường núi chiếm quá nửa cung, tốc độ trung bình thực tế của cả chuyến thấp hơn nhiều so với các tuyến biển cùng ki-lô-mét; khách xếp lịch theo đó, đừng lấy nhịp trục 1A mà chia giờ cho quốc lộ 7. Cách tính an toàn là để dư một buổi: tới sớm hơn kế hoạch luôn tốt hơn tới khi trời đã tối.
Chặng một: trục 1A từ Hà Nội vào Diễn Châu
Ngày đầu khách dồn cho trục lớn: khởi hành sớm, ăn sáng quanh Phú Lý hoặc Ninh Bình, qua Thanh Hóa rồi vào Nghệ An, tới khu Diễn Châu hoặc thành phố Vinh thì nghỉ. Chặng này quen thuộc với khách hay đi miền Trung, dài và nhiều xe tải, nhưng đường sá dễ; khách giữ làn phải, dừng đúng nhịp là tới nơi an toàn.
Nghỉ đêm đầu nên chọn quanh thành phố Vinh hoặc khu Diễn Châu: gần điểm rẽ vào quốc lộ 7, có đủ dịch vụ sửa xe và xăng, và khách kịp ngủ sớm để hôm sau lên đường núi với tay lái tỉnh táo. Nhớ kiểm tra lại xe tối hôm đó thay vì sáng mới lo: trên trục quốc lộ 7, một trục trặc nhỏ cũng tốn cả buổi.
Nhịp ngày một hợp lý là: dừng ăn sáng sau chừng một tiếng rưỡi chạy, dừng ăn trưa khi qua Thanh Hóa, và một dừng giải lao ngắn trước khi tới Diễn Châu. Như vậy khách tới nơi nghỉ trước năm giờ chiều, còn thời gian sửa chữa nhỏ nếu xe có trục trặc, và ngủ sớm đủ sức cho ngày đường núi.
Chặng hai: quốc lộ 7 lên miền tây Nghệ An
Ngày hai là phần khó: khách rẽ vào quốc lộ 7, bắt đầu dải đường núi dài chừng hai trăm hai mươi ki-lô-mét tới cửa khẩu Nậm Cắn. Đoạn đầu còn thoải, càng lên sâu đường càng đèo dốc và cua gắt. Khách chạy với nhịp chậm, về số thấp trước các khúc cua xuống, và tận dụng các đoạn bằng để nghỉ tay lái. Dọc trục có các thị trấn huyện; khách gắn việc đổ xăng và giải lao tại đó thay vì ép một mạch tới đích.
Trên trục quốc lộ 7, khách không đo tiến độ bằng ki-lô-mét mà bằng các thị trấn đã qua: mỗi thị trấn là một mốc kiểm tra xăng, nước và tay lái. Các đoạn qua bản làng có người và vật nuôi đi lại ven đường, khách bấm còi sớm và đi chậm; đoạn qua rừng và đèo thì tập trung nhìn đường, hạn chế dừng giữa lưng đèo.
Nếu thấy một ngày không hết trục, khách nghỉ đêm tại một thị trấn giữa quốc lộ 7 rồi sáng hôm sau chạy nửa còn lại. Phương án ba ngày thoải hơn: ngày hai chạy nửa trục với thời gian dừng chụp ảnh, ngày ba lên khu biên giới khi trời còn sáng, tránh đoạn dốc dài vào khung chiều muộn.
Đường biên giới, thời tiết và an toàn
Miền tây Nghệ An mùa mưa hay sạt lở và sương mù sớm; khách đi mùa khô yên tâm hơn. Gặp mưa giữa đường núi thì dừng hẳn ở bản hoặc thị trấn, không cố chạy đoạn dốc ướt. Trước mỗi chuyến, khách kiểm tra phanh và lốp kỹ hơn bình thường: dải dốc dài lấy phanh nhiều, lốp mòn dễ trượt trên khúc cua rêu phong.
Về phần giấy tờ, khách mang theo giấy phép lái xe và đăng ký xe của chủ cho thuê, cùng số điện thoại chủ xe để liên hệ nếu cần. Cửa khẩu là khu vực biên giới có quy định riêng, khách không tự ý lái vào khu vực cửa khẩu khi không có việc, chỉ dừng ở các điểm được phép trên trục chính.
Cung này nằm trong trang tổng hợp cung đường các tỉnh phía Bắc cùng nhiều tuyến núi khác để so độ khó; khách chưa quen có thể luyện trước với cung ngắn như chuyến đi Tam Đảo bằng xe máy rồi mới thử trục biên giới.
Khách cần thuê xe máy cho cung này liên hệ Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674; gọi trước để chọn xe số phù hợp đường núi, cùng tham khảo trang cho thuê xe máy và trang chủ đề cung đường & hành trình trước khi chốt lịch.