Mã Pí Lèng xe máy là một trong những trải nghiệm được nói nhiều nhất khi nhắc tới đèo Hà Giang: đèo trên trục quốc lộ 4C nối phố Đồng Văn với thị trấn Mèo Vạc, đường vắt qua vách đá, một bên là núi dựng, một bên là thung sâu nhìn xuống dòng Nho Quế. Đèo cao, cua gấp và thời tiết đổi nhanh, nên chạy đèo này bằng xe số đòi hỏi kỹ năng vào số đúng chứ không chỉ là can đảm. Bài này nói các chặng chính của đèo, cách vào số khi lên và khi xuống, xử lý sương mù và gió, cùng những chỗ dừng ven đèo hợp lệ. Khách đọc trước sẽ chạy đèo một cách chắc chắn, và phần ngắm cảnh sẽ còn nguyên sự choáng ngợp.
Chạy đèo Hà Giang bằng Mã Pí Lèng xe máy: các chặng chính
Từ phố Đồng Văn, khách đi theo hướng Mèo Vạc trên quốc lộ 4C; sau các chặng dốc nối tiếp là vùng đèo chính, nơi đường uốn quanh vách và tầm nhìn mở ra thung sâu ven sông Nho Quế. Chặng lên đèo có nhiều dốc dài nối liền cua gấp; đỉnh đèo có đoạn đường hẹp và thường đông người dừng ngắm cảnh, nên khách canh tốc thấp từ xa thay vì phanh gấp sát chỗ đông. Chặng xuống về phía Mèo Vạc là phần dễ hỏng chuyến nhất: dốc dài, bánh xe liên tục, và có khúc cua ngoặt gắt sau các đoạn thẳng tưởng thoáng. Toàn đèo không dài lắm so với các cung lớn, nhưng mật độ cua trên mỗi ki-lô-mét cao, nên khách tính đèo theo số cua chứ đừng tính theo ki-lô-mét.
Trục 4C có xe tải và xe khách địa phương chạy thường xuyên; xe lớn chiếm mép trong ở cua, nên khách xe máy giữ mép phải, không vượt ở cua và luôn giả định có xe ngược chiều bên kia khúc cua mình chưa nhìn thấy.
Vào số khi lên dốc đèo
Nguyên tắc chung khi lên dốc là giữ đà và giữ vòng tua ổn định, đã nói kỹ trong bài đèo dốc trên đường Mộc Châu và cách vào số, và trên Mã Pí Lèng nguyên tắc đó áp dụng chặt hơn. Trước mỗi khúc dốc, khách về số thấp hơn một bậc so với đường bằng cùng tốc độ, giữ đều ga và không đổi số giữa dốc trừ khi thật cần. Để số cao làm máy đuối giữa dốc là lỗi hay gặp nhất ở đây, vì dốc Mã Pí Lèng dài hơn khách hình dung khi nhìn từ dưới. Với các cua giao dốc, tức vừa lên vừa cua, khách đi rộng theo tầm nhìn, không cắt cua, và không bóp phanh giữa cua; cần chậm thì giảm trước cua. Xe chở hai người hoặc chở đồ nặng về thêm một bậc số và chấp nhận chậm, không lấy tốc độ nhóm một mình làm chuẩn.
Vào số khi xuống dốc và giữ phanh
Phần xuống đèo về Mèo Vạc là chỗ kỹ năng xe số ăn tiền. Trước đỉnh dốc, khách giảm tốc và về số hai hoặc số ba tùy độ dốc, rồi để máy hãm giữ xe, chỉ bóp phanh nhát ngắn khi cần chậm thêm. Tuyệt đối không về số mo cho xe trôi: xe tăng tốc dần trên dốc dài, và đến khúc cua ngoặt thì không còn lực hãm của máy. Khách không bóp phanh liên tục, vì má phanh nóng lên giữa dốc dài sẽ ăn kém đúng lúc cần nhất; nếu thấy phanh ăn khác thường, dừng ở đoạn bằng cho máy và phanh nguội rồi kiểm tra. Với khách quen đường bằng, nhịp xuống đèo an toàn là chậm hơn tốc độ mình tưởng vừa, cho tới khi quen mặt đèo.
Sương mù và gió là hai thứ đổi nhanh nhất trên Mã Pí Lèng. Khi gặp sương, khách bật đèn pha gần, chạy theo lề thấy được, không vượt và nếu sương dày quá thì dừng ở chỗ có mái ven đèo chờ dịu; chi tiết xử lý thời tiết xấu và đường ướt gom ở trang thời tiết và đường sá. Gió ngang mạnh ở các đoạn đỉnh thoáng, khách ngồi thấp, giữ tay lái chắc và giảm tốc, vì gió ngang làm xe lệch trong các pha có ổ gà nhỏ. Về đồ mang theo cho ngày chạy đèo, khách nên có găng tay giữ ấm vì tay lái lạnh làm tay cứng chậm, một lớp khăn trùm mặt cho đoạn gió ngược, và nước đựng trong chai dễ mở một tay. Những món nhỏ này không chiếm chỗ nhưng giữ khách tỉnh táo suốt chặng đèo dài.
Chỗ dừng và thói quen ven đèo
Các chỗ ngắm cảnh ven đèo thường đông vào buổi sáng tới đầu chiều; khách muốn ảnh vắng nên canh sớm hơn hoặc muộn hơn khung chính. Khi dừng, khách chỉ đỗ ở các đoạn có lề rộng hoặc chỗ dừng đã mòn sẵn, không đỗ ngay sau khúc cua mù, và bật đèn khẩn nếu đoạn đỗ gần lề đường. Qua lại giữa chỗ đông người, khách chạy chậm như trong phố: người bộ hành, xe đỗ và trẻ em quanh các điểm bán hàng ven đèo đều không đoán được hướng đi. Trước khi xuống xe chụp ảnh, khách kéo phanh, để xe nghiêng chắc và không để xe trên đoạn có độ dốc ngang.
Ngày đi đèo nên xếp thế này: khởi hành từ Đồng Văn sau khi nắng lên, lên đèo giữa sáng, dừng ngắm ở các điểm chính, xuống Mèo Vạc trước giờ trưa muộn, và không để lịch qua đèo vào lúc chạng vạng tối. Sương chiều lên nhanh dưới thung sâu và nhiệt độ xuống theo, nên sớm hơn một giờ về Mèo Vạc luôn là một quyết định đúng. Khách cần thuê xe số chắc cho các đèo Hà Giang liên hệ Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674; gọi trước để hỏi xe phù hợp đường đèo cao. Các bài về vùng gom ở trang Hà Giang và trang chủ đề cung đường & hành trình.