Làm cha lần đầu thay đổi gần như mọi thứ, và việc đi xe máy cũng nằm trong số đó, theo một cách mà chưa ai báo trước cho người cha mới: bạn sẽ chạy chậm lại, nhìn đường khác đi, và trở nên cẩn thận với những thứ từng coi là chuyện nhỏ. Trả lời ngắn gọn: thay đổi lớn nhất không phải ở thiết bị hay kỹ thuật, mà ở trạng thái tinh thần cầm lái, một người biết phía sau yên xe hoặc ở nhà đang có một đứa trẻ trông chờ, tự động bỏ mọi thói quen liều lĩnh cũ. Phần còn lại của bài viết nói về những thay đổi cụ thể, từ mũ bảo hiểm cho trẻ tới cách sắp xếp giờ đi, và một vài điều mà các ông bố mới hay tâm sự với nhau.
Thứ thay đổi đầu tiên: tốc độ và khoảng cách
Người cha mới thường tự nhận ra mình chạy chậm lại chỉ sau vài tuần có con, không ai bắt buộc. Tốc độ trung bình giảm bởi giờ đây mỗi lần phanh gấp, mỗi khe hở luồn xe, đều được não tính theo đơn vị rủi ro mới. Khoảng cách với xe phía trước tự động dài thêm, vì giờ đây phanh gấp không chỉ là chuyện té xước của mình. Cách vào cua rộng hơn, đèn vàng trước đây là tín hiệu tăng tốc nay là tín hiệu dừng hẳn.
Vài người kể chuyện dí dỏm về sự thay đổi này: cùng một con đường đi làm, trước khi có con chạy hai mươi lăm phút, sau khi có con chạy ba mươi lăm phút mà không hề thấy chậm, chỉ thấy vừa. Cái giá ba mươi phút mỗi ngày đổi lấy sự bình an là món hời mà nhìn lại chẳng ông bố nào tiếc.
Chở bé trên xe máy: những nguyên tắc thật
Ở độ tuổi trẻ chưa đủ ngồi vững, tuyệt đối không chở trên xe máy, điểm này không thương lượng. Trẻ bắt đầu chở được khi ngồi chắc, bám được, và có mũ bảo hiểm đúng kích cỡ, chiếc mũ của trẻ phải là loại chuyên dụng cho trẻ em, nhẹ và ôm đầu, không phải mũ người lớn thắt chặt dây. Mũ thiếu nhi bán rộng rãi ở các cửa hàng xe, chọn chiếc trẻ chịu đội, vì mũ mà trẻ giật bỏ giữa đường còn nguy hiểm hơn không đội.
Vị trí ngồi sau với trẻ nhỏ cần có thêm điểm bám: bậc chân sau hoặc vòng tay nắm vào eo người lái, và người lái điều chỉnh cách lái theo hành khách nhỏ: khởi động ga nhẹ, phanh sớm, tránh mọi ổ gà lớn bằng cách đổi làn sớm. Với những chặng hơn vài cây số, cân nhắc phương tiện bốn bánh hoặc đi cùng người lớn thứ hai ngồi sau ôm trẻ. Luật của nhiều gia đình trẻ ở Hà Nội: trẻ dưới một tuổi nhất định không lên xe máy, và chặng xa thì thuê ô tô, đơn giản và rõ ràng.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: áo khoác của trẻ khi chở tối. Người lớn chạy xe có gió làm mát, trẻ ngồi sau gục ngủ dễ bị lạnh sườn và cổ, chiếc áo choàng nhẹ quấn quanh hoặc áo gió cài kín cổ là thứ mà mọi ông bố mới học được sau lần đầu con sổ mũi hôm sau.
Sắp xếp lại giờ đi và tuyến đi
Có con nhỏ thay đổi bản đồ di chuyển của cả gia đình. Chuyến đi làm giờ có thêm biến số: vợ chồng luân phiên ở nhà khi con ốm, và người cầm lái mỗi sáng cần biết tối hôm qua ai thức dậy mấy lần, vì mất ngủ là thứ nguy hiểm nhất trên đường, nguy hiểm hơn mưa và đường trơn. Nhiều ông bố chia sẻ mẹo thực tế: nếu đêm trước con quấy nhiều, sáng hôm sau đi làm sớm hơn ba mươi phút, chạy chậm hơn thường lệ, và uống cà phê xong mới cầm lái thay vì mang ly cà phê lên xe.
Tuyến đi đổi theo các điểm mới trong đời: phòng tiêm chủng, cửa hàng đồ trẻ em, và nhà bà ngoại. Những tuyến này nhanh chóng quen thuộc hơn cả tuyến đi làm, và người cha mới hay nhận ra mình thuộc lòng giờ vắng của phòng khám và chỗ để xe thuận tiện nhất, kiểu kiến thức mà chưa bao giờ nghĩ mình sẽ có.
Những thiết bị nhỏ đáng đầu tư
Ngoài mũ bảo hiểm trẻ em, vài thứ nhỏ làm đời sống đi lại với con dễ hơn hẳn. Tấm che mưa gắn phía trước người ngồi sau, che bụi và gió cho trẻ vào mùa lạnh. Ghế nhún kiểu cũ gắn sau cho trẻ đã ngồi vững, với điều kiện kiểm tra độ chắc của giá gắn định kỳ. Một túi đồ nhỏ sẵn dưới cốp: tã, khăn ướt, một bộ đồ dự phòng, và một món đồ chơi nhỏ, bộ đồ này cứu rất nhiều buổi đi chợ hoặc tiêm chủng kéo dài. Khóa cổ xe tốt, vì với trẻ, chìa khóa là món đồ chơi hấp dẫn nhất nhà.
Người cha mới còn học được nghệ thuật xếp cốp: xe ga giờ chứa xe đẩy gấp, túi tã, và đồ đi chợ theo một thứ tự khoa học riêng, và tự hào một cách buồn cười về khả năng ấy, kiểu niềm vui nhỏ của giai đoạn đời này.
Vài điều các ông bố mới tâm sự
Thứ nhất, sự kiên nhẫn trên đường tăng lên một cách kỳ lạ: từng là người bấm còi inh ỏi giờ thấy mình dừng nhường một cách thanh thản, có lẽ vì được tập kiên nhẫn mỗi tối với đứa trẻ khóc, thì xe cộ trên đường chẳng là gì. Thứ hai, nỗi sợ chuyển từ mình sang con: trước đây ngã xe nghĩ tới xước xe, giờ nghĩ tới về nhà thế nào với con đang chờ, và chính nỗi sợ lành mạnh ấy làm người lái trưởng thành nhanh nhất. Thứ ba, ai cũng có một khoảnh khắc nhớ mãi lần đầu chở con đi thật xa, một vòng quanh hồ chiều chủ nhật, con ngủ gục sau lưng, và ông bố chạy chậm hơn mọi xe trên đường mà thấy hạnh phúc nhất từ trước tới nay.
Và một lời thật lòng được nhắc đi nhắc lại trong những cuộc trò chuyện giữa các ông bố: giai đoạn này của con có hạn, mấy năm nữa con hết chịu ngồi sau lưng bố, nên những buổi chở con quanh phố, dù chỉ là đi mua sữa, hãy chạy chậm và nhớ lấy, vì đó là quãng thời gian mà sau này cả hai bên đều muốn quay lại mà không được.
Kiểm tra lại chiếc xe cho hành khách nhỏ
Có con nhỏ ngồi sau là lúc chiếc xe được nhìn lại lần kỹ nhất từ khi mua. Phanh được chăm chăm: nhiều ông bố lần đầu thay má phanh sớm hơn lịch, không phải vì má mòn mà vì muốn hành trình phanh ngắn nhất có thể. Lốp hai bánh thay bằng loại có độ bám tốt hơn khi tới kỳ, và áp suất giữ đúng chuẩn, lốp non làm xe đầm nên kém ổn và ngã chậm hơn. Bậc chân sau và tay nắm sau siết lại, vì những điểm ấy giờ là chỗ bám của một con người nhỏ.
Đèn xe được nâng cấp nếu cũ: chở trẻ, nhiều chuyến kết thúc lúc chạng vạng tối, đèn sáng không chỉ để thấy đường mà để xe khác thấy mình sớm hơn. Gương chiếu hậu chỉnh lại tầm nhìn để nhìn được cả người ngồi sau với một liếc mắt, thói quen kiểm tra con qua gương mỗi phút trên đường đi xa là bản năng hình thành nhanh bất ngờ.
Khi con lớn dần
Giai đoạn con ngồi sau gối của mẹ rồi sau lưng bố rồi tự bám tay cầm, rồi một ngày đòi tự đi bộ tới trường, mỗi bước lớn của con là một lần vai trò của chiếc xe thay đổi. Những ông bố có con vào lớp một hay kể về buổi đầu dậy sớm tập cho con đi bộ đoạn trường, chạy xe chậm theo sau canh chừng, vừa tự hào vừa trống trải. Chiếc xe máy của gia đình vì thế mà đi qua nhiều vai trò: xe chở bé, xe chở đồ, xe tập cho con đi bộ theo, và mỗi vai trò kết thúc cũng đáng nhớ như một cột mốc.
Và rồi có ngày con sau lưng cao hơn mình tưởng, ngồi sau chỉ còn cúi đầu vào điện thoại, và người bố chạy chậm như cũ, vẫn giữ nguyên thói quen cẩn thận có từ ngày con mới ra đời. Sự cẩn thận ấy, hóa ra, là thứ duy nhất của giai đoạn làm cha lần đầu ở lại vĩnh viễn trên tay lái.
Tóm lại
Làm cha lần đầu khiến người lái chậm lại, xa xe trước hơn, và bỏ mọi thói quen liều. Trẻ chưa ngồi vững không chở, mũ trẻ em chuyên dụng là bắt buộc, chặng xa dùng ô tô, và đừng lái sau đêm thiếu ngủ vì con quấy. Sắp xếp lại giờ đi, đầu tư mũ, tấm che gió, túi đồ dự phòng, và tận hưởng giai đoạn con thích ngồi sau lưng bố, vì nó ngắn hơn tưởng tượng. Tham khảo thêm về chở trẻ em an toàn trên xe máy trong mục kinh nghiệm, và những giai đoạn đời ở Hà Nội trong mục chia sẻ.