Hình thoi trắng trên mặt đường, một hoặc hai hình nằm giữa làn ở đoạn phố chưa thấy ngã tư nào, là ký hiệu báo trước: phía trước sắp có vạch cho người đi bộ qua đường. Người đi xe máy thấy nó thì nhả ga, nhìn hai bên vỉa hè và sẵn sàng dừng. Bài giải thích ký hiệu này theo QCVN 41:2024/BGTVT và Luật số 36/2024/QH15, kèm cách xử lý trên phố Hà Nội.
Bài là thông tin tham khảo, không thay cho văn bản pháp luật. Quy định có thể thay đổi, hãy đối chiếu văn bản mới nhất. Bài không nêu mức phạt.
Hình thoi trắng trên mặt đường là vạch 7.6
QCVN 41:2024/BGTVT, ban hành kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT, xếp ký hiệu này vào Phụ lục G, mục G2.6: “Vạch 7.6: Vạch chỉ dẫn sắp đến chỗ có bố trí vạch đi bộ qua đường”. Phần ý nghĩa sử dụng viết:
“Vạch 7.6 sử dụng để báo hiệu sắp đến chỗ có bố trí vạch đi bộ qua đường; đặc biệt đối với các chỗ bố trí vạch đi bộ qua đường ở giữa đoạn đường nối hai nút để cảnh báo người lái xe phải nhường đường cho người đi bộ qua đường.”
Quy cách chỉ có một câu: “Vạch có dạng hình thoi, màu trắng”, kích thước theo hình vẽ minh họa. Phần lời của mục này không ghi hình thoi đặt cách vạch đi bộ bao nhiêu mét, nên đừng đoán lối sang đường còn xa; cứ coi như nó ở ngay đoạn trước mặt.
Đây là báo hiệu thật, không phải hình trang trí. Điều 11 khoản 1 Luật 36/2024 đưa “vạch kẻ đường và các dấu hiệu khác trên mặt đường” vào hệ thống báo hiệu đường bộ. Điều 51 QCVN 41:2024 viết: “Vạch kẻ đường khi sử dụng độc lập thì người tham gia giao thông phải tuân theo ý nghĩa của vạch kẻ đường.”
Vì sao vạch này hay nằm giữa đoạn phố
Ở ngã tư, người lái tự chậm lại vì phải nhìn đèn, nhìn xe rẽ. Giữa hai nút giao thì khác: dòng xe chạy đều, ít ai chờ đợi có người bước xuống lòng đường. Vì vậy mục G2.6 nhấn mạnh trường hợp vạch đi bộ nằm “ở giữa đoạn đường nối hai nút”. Lối sang đường kiểu này thường phục vụ chỗ đông người như cổng trường, bệnh viện, chợ hay điểm dừng xe buýt.
Lối sang đường phía sau hình thoi
Theo mục G2.3, vạch đi bộ qua đường có hai mẫu: các vạch trắng đậm song song (vạch ngựa vằn), hoặc hai vạch trắng liền kẻ ngang đường. Mẫu thứ hai chỉ dùng ở nơi có đèn tín hiệu phân định thời gian cho người đi bộ.
Trước vạch đi bộ cần có vạch dừng xe. Xe dừng trước vạch này khi đèn đỏ, hoặc dừng quan sát nếu có biển R.122. Với lối sang đường giữa phố không đèn, câu đáng nhớ nhất của mục G2.3 là: “Trường hợp không có đèn tín hiệu điều khiển và không sử dụng biển số R.122 – “Dừng xe”, các phương tiện phải dừng lại nhường đường cho người đi bộ qua đường khi có dấu hiệu người đi bộ qua đường trong khu vực kẻ vạch dừng xe.”
Lối sang đường có đèn riêng cho người đi bộ thì xem bài đèn tín hiệu cho người đi bộ sang đường giữa phố.
Xe máy phải làm gì theo Luật 36/2024
Hai quy định gắn trực tiếp với đoạn đường có hình thoi:
- Điều 12 khoản 3 điểm a: người điều khiển phương tiện “phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn” trong trường hợp “Tại nơi có vạch kẻ đường hoặc báo hiệu khác dành cho người đi bộ hoặc tại nơi mà người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật đang qua đường”.
- Điều 14 khoản 6 điểm h và i: không được vượt xe “Ở phần đường dành cho người đi bộ qua đường” và “Khi có người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường”.
Vế đầu của điểm a nói về nơi có vạch dành cho người đi bộ, không kèm điều kiện phải đang có người. Không thấy ai, bạn vẫn phải quan sát và giảm tốc. Trình tự gọn:
- Nhả ga từ hình thoi đầu tiên, tay đặt hờ lên phanh.
- Nhìn hai bên: mép vỉa hè, khe giữa các xe đỗ, dải phân cách giữa đường.
- Không bắt đầu vượt ở đoạn có hình thoi. Cú vượt khởi đầu ở đây thường kết thúc đúng trên phần đường dành cho người đi bộ, nơi điểm h cấm vượt.
- Có người đang qua hoặc sắp bước xuống thì dừng trước vạch dừng nếu có, không để bánh xe nằm trên vạch đi bộ.
- Chỉ đi tiếp khi lối sang đường trước bánh xe đã trống và người đang qua không phải vội hay lùi lại.
Tình huống xe phía trước dừng nhường mà xe máy phía sau định lách lên được phân tích ở bài vì sao không được lách lên khi xe trước dừng nhường người đi bộ.
Khi hình thoi đi cùng biển hoặc đèn
Một số lối sang đường có thêm biển W.224 “Đường người đi bộ cắt ngang”. Phụ lục C của quy chuẩn ghi: “Gặp biển này các xe phải giảm tốc độ, nhường ưu tiên cho người đi bộ và chỉ được chạy xe khi không gây nguy hiểm cho người đi bộ.” Biển dựng bên đường, còn hình thoi nằm ngay trước bánh xe; hai thứ cùng nói một ý. Cách đọc biển này có trong bài biển trẻ em và biển người đi bộ cắt ngang.
Nếu có đèn, tín hiệu đèn đứng trên vạch kẻ đường theo thứ tự ở Điều 11 khoản 2 Luật 36/2024 và Điều 4 QCVN 41:2024. Nhưng đèn xanh không xóa nghĩa vụ nhường: Điều 11 khoản 4 điểm a yêu cầu khi người đi bộ, xe lăn đang đi ở lòng đường thì người điều khiển phương tiện “phải giảm tốc độ hoặc dừng lại nhường đường”.
Hai hiểu lầm hay gặp
- “Đó là vạch giảm tốc.” Vạch giảm tốc độ ở mục G2.9 có màu vàng, được cấu tạo để góp phần làm xe chạy chậm lại. Hình thoi của vạch 7.6 màu trắng, dùng để báo trước lối sang đường.
- “Vắng người thì cứ giữ tốc độ.” Điểm a khoản 3 Điều 12 áp dụng ngay tại nơi có vạch dành cho người đi bộ, có người hay chưa.
Tình huống trên phố Hà Nội
Trục phố dài giờ tan học. Bạn chạy dọc một tuyến phố ở Cầu Giấy hay Long Biên lúc gần trưa, thấy hai hình thoi trắng mà chưa thấy ai sang đường. Hãy nhìn về phía cổng trường và hàng xe đưa đón đỗ sát lề: trẻ em có thể chạy ra từ sau xe đỗ.
Đường nhiều làn, ô tô làn bên chậm lại. Ô tô làn trái phanh trước lối sang đường và che tầm nhìn. Coi đó là dấu hiệu có người đang qua; xe máy ở làn phải cũng dừng, không tranh thủ vọt qua.
Tối hoặc mưa. Sơn trắng có thể mờ hoặc lóa ánh đèn, khi ướt lại trơn. Giảm tốc sớm hơn, tránh phanh gấp khi bánh đang đè lên mảng sơn; Điều 12 khoản 3 điểm m cũng yêu cầu giảm tốc khi trời mưa, mặt đường trơn trượt.
Lưu ý khi đi xe máy thuê
Xe lạ có độ ăn phanh khác xe bạn quen, mà lối sang đường giữa phố đòi hỏi dừng được ngay. Nếu thuê xe ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hãy thử phanh vài lần ở đoạn vắng trước khi vào phố đông. Thấy phanh yếu hay lệch thì dừng ở chỗ an toàn và gọi 0942 467 674 trong giờ 09:00–21:00.
Nguồn tham khảo
- Luật số 36/2024/QH15, văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH: Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, Điều 11, 12, 14.
- QCVN 41:2024/BGTVT kèm Thông tư 51/2024/TT-BGTVT: văn bản trên Cổng Chính phủ, Điều 4, Điều 51, Phụ lục C mục C.24, Phụ lục G mục G2.3, G2.6, G2.9.
Các vạch và biển khác có trong nhóm bài biển báo và vạch kẻ đường thuộc chuyên mục an toàn và pháp lý.