Hai người bạn thuê một chiếc xe máy đi quanh Hà Nội, người lái mang đủ giấy tờ, còn người ngồi sau để ví ở khách sạn. Câu hỏi hay gặp: người ngồi sau mang căn cước có bắt buộc không, và nếu xe bị dừng kiểm tra thì sao? Bài này tóm tắt giấy tờ người lái phải mang, vì sao luật giao thông không đặt nghĩa vụ giấy tờ cho người ngồi sau, khi nào vẫn phải xuất trình căn cước, và lưu ý riêng cho khách nước ngoài.
Giấy tờ người lái xe máy phải mang
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, Điều 56 khoản 1, yêu cầu người lái xe mang theo:
- Chứng nhận đăng ký xe, hoặc bản sao có chứng thực kèm giấy xác nhận của ngân hàng khi xe đang thế chấp.
- Giấy phép lái xe phù hợp loại xe.
- Chứng nhận kiểm định, với loại xe phải kiểm định theo quy định.
- Chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của chủ xe.
Thẻ căn cước không có trong danh sách này. Khoản 3 cho phép xuất trình qua tài khoản định danh điện tử nếu giấy tờ đã được tích hợp. Thông tư 73/2024/TT-BCA, Điều 8, quy định kiểm tra thông tin trên VNeID có giá trị như kiểm tra trực tiếp giấy tờ. Theo Điều 14, khi dừng xe, cán bộ thông báo lý do và yêu cầu người điều khiển phương tiện xuất trình giấy tờ. Chi tiết từng loại có ở bài giấy tờ bắt buộc mang theo khi lái xe máy.
Nếu người lái quên giấy phép lái xe, đăng ký xe hay chứng nhận kiểm định ở nhà, Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Điều 48 khoản 3, cho phép xuất trình trước thời hạn hẹn trong biên bản để không bị xử phạt lỗi không mang theo, với người không kinh doanh vận tải.
Người ngồi sau mang căn cước: luật giao thông không bắt buộc
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Điều 2, coi cả người điều khiển và người được chở là người tham gia giao thông. Nhưng nghĩa vụ mang giấy tờ ở Điều 56 chỉ đặt cho người lái. Nghĩa vụ của người ngồi sau ở Điều 33 là về hành vi: đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn và cài quai đúng quy cách; không mang vác vật cồng kềnh, không dùng ô, không bám, kéo, đẩy xe khác, không đứng trên yên hay ngồi trên tay lái.
Chúng tôi không tìm thấy quy định nào trong luật, Nghị định 168 hay Thông tư 73 buộc người ngồi sau mang giấy tờ. Trước đây, Thông tư 32/2023/TT-BCA cho phép cảnh sát giao thông kiểm tra giấy tờ tùy thân của người trên phương tiện. Thông tư này đã bị Thông tư 73/2024 thay thế từ 01/01/2025, và Điều 8 của thông tư mới không còn cụm từ đó. Các bài viết còn dẫn Thông tư 32 là đã cũ.
Khi nào vẫn phải xuất trình căn cước
Nghĩa vụ chung nằm ở Luật Căn cước 2023, Điều 5 khoản 3: công dân xuất trình thẻ căn cước, căn cước điện tử, giấy chứng nhận căn cước hoặc cung cấp số định danh cá nhân khi người có thẩm quyền yêu cầu theo quy định của pháp luật.
Cảnh sát giao thông có nhiệm vụ kiểm tra, kiểm soát người và phương tiện (Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Điều 65). Điều 66 cho phép dừng xe khi phát hiện vi phạm, theo kế hoạch tuần tra, để bảo đảm an ninh, trật tự và phòng chống tội phạm, hoặc khi có tố giác. Vì vậy, khi người ngồi sau vi phạm, khi có dấu hiệu liên quan an ninh, tội phạm, hay cần xác định nhân chứng, cán bộ có thể yêu cầu người ngồi sau cho biết nhân thân. Đây là cách hiểu từ các văn bản, không phải hướng dẫn chính thức.
Nghị định 282/2025/NĐ-CP, thay Nghị định 144/2021/NĐ-CP từ 15/12/2025, Điều 11, xử phạt hành vi không xuất trình thẻ căn cước, căn cước điện tử khi có yêu cầu kiểm tra của người có thẩm quyền. Lỗi là không xuất trình, không phải không mang thẻ cứng. Căn cước điện tử trên VNeID mức 2 được tính là xuất trình hợp lệ. Thêm về chuyện này có ở bài lái xe máy không mang theo thẻ căn cước.
Từ 01/7/2026, Luật 118/2025/QH15 bổ sung Luật Căn cước: khi đã xuất trình căn cước điện tử, cơ quan có thẩm quyền không được yêu cầu xuất trình thêm giấy tờ hay thông tin đã tích hợp trong đó. Công dân từ đủ 14 tuổi phải làm thẻ căn cước; dưới 14 tuổi làm theo nhu cầu, xem bài chở con dưới 14 tuổi đi chơi xa bằng xe máy.
Khách nước ngoài ngồi sau xe máy
Với người nước ngoài thì khác. Nghị định 282/2025, Điều 21, xử phạt người nước ngoài đi lại trên lãnh thổ Việt Nam mà không mang theo hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế, cũng như không xuất trình khi được yêu cầu. Chúng tôi chưa xác minh được tài khoản định danh điện tử của người nước ngoài có thay được hộ chiếu khi đi đường hay không, nên khách nước ngoài ngồi sau xe máy nên mang hộ chiếu theo người.
Điều người ngồi sau thực sự có thể bị phạt
Nghị định 168/2024/NĐ-CP xử phạt chính người ngồi sau khi không đội mũ bảo hiểm hoặc không cài quai đúng quy cách, khi bám, kéo, đẩy xe khác, mang vác vật cồng kềnh, đứng trên yên, và khi dùng ô (Điều 12). Người lái cũng bị phạt vì chở người không đội mũ, trừ khi chở người bệnh đi cấp cứu, trẻ em dưới 6 tuổi hoặc áp giải người vi phạm (Điều 7). Theo Điều 33 của luật, xe máy chỉ được chở một người, tối đa hai người khi chở trẻ em dưới 12 tuổi, người bệnh đi cấp cứu, người già yếu hoặc người khuyết tật, hoặc áp giải người vi phạm.
Chuẩn bị gì khi đi xe máy thuê cùng bạn
- Người lái: giấy phép lái xe hoặc VNeID đã tích hợp, cùng đăng ký xe và bảo hiểm cửa hàng giao kèm xe, như bài giấy tờ xe thuê cần có mặt khi bị kiểm tra.
- Người ngồi sau: thẻ căn cước hoặc VNeID mức 2 trên điện thoại; khách nước ngoài mang hộ chiếu.
- Cả hai: mũ bảo hiểm đạt chuẩn, cài quai chắc.
Ghi chú về nguồn
Thông tin pháp lý theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (Điều 2, 33, 56, 65, 66; văn bản hợp nhất năm 2026), Luật Căn cước 2023 sửa đổi bởi Luật 118/2025/QH15, Nghị định 168/2024/NĐ-CP, Nghị định 282/2025/NĐ-CP và Thông tư 73/2024/TT-BCA. Quy định có thể thay đổi. Bài không thay cho tư vấn pháp lý.
Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674. Trên bảng giá, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt.
Các bài khác về giấy tờ khi đi xe máy có ở mục giấy tờ, còn quy định chung ở chuyên mục an toàn và pháp lý.