Sáng lái ô tô đi làm, tối chạy xe máy ra phố ăn tối: ở Hà Nội nhiều người sống đúng nhịp đó và có cả hạng xe máy lẫn hạng ô tô. Khi lỡ vi phạm lúc đang đi xe máy, câu hỏi hay gặp là có hai bằng lái trừ điểm bằng nào, hay điểm bị trừ chung cho cả hai. Bài này tách phần luật ghi thẳng khỏi phần mình chưa đối chiếu được nguyên văn.
Hai bằng lái trừ điểm bằng nào: luật gắn điểm với từng giấy phép
Văn bản nền là Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, đọc theo văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH đã gồm sửa đổi của Luật số 118/2025/QH15.
Khoản 1 Điều 58 mở đầu bằng câu: “Điểm của giấy phép lái xe được dùng để quản lý việc chấp hành pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ của người lái xe trên hệ thống cơ sở dữ liệu về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, bao gồm 12 điểm.”
Khoản 3 Điều 58 nói về hậu quả khi hết điểm: người có giấy phép “không được điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ theo giấy phép lái xe đó”.
Luật nói về điểm “của giấy phép lái xe” và dùng cụm “giấy phép lái xe đó”, gợi ý điểm được theo dõi theo từng giấy phép chứ không phải một quỹ điểm chung của người lái. Tuy vậy, luật không có câu nào viết thẳng “đi xe máy thì trừ vào bằng xe máy”.
Trừ điểm bằng xe máy hay ô tô: phần do nghị định quy định
Khoản 6 Điều 58 giao Chính phủ quy định chi tiết khoản 1, cùng trình tự, thủ tục, thẩm quyền trừ điểm và phục hồi điểm. Văn bản Chính phủ ban hành cho việc này là Nghị định 168/2024/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính, trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe.
Nhiều trang phổ biến pháp luật và báo chí tóm tắt nguyên tắc trong nghị định như sau: với giấy phép đã tích hợp cả hạng không thời hạn và hạng có thời hạn, người vi phạm khi điều khiển mô tô thì bị trừ điểm ở phần không thời hạn, còn khi lái ô tô thì bị trừ ở phần có thời hạn. Nói gọn là trừ theo loại xe đang lái lúc vi phạm.
Mình chưa đối chiếu được nguyên văn câu chữ đó nên không trích. Hãy coi đây là cách hiểu phổ biến và tra lại điều khoản về nguyên tắc trừ điểm trong nghị định, cùng văn bản sửa đổi nếu có, trước khi áp dụng cho trường hợp của mình.
Bài cố ý không nêu số điểm từng lỗi hay mức phạt.
Vì sao hay nghe cụm “trừ điểm bằng không thời hạn”
Cụm từ này xuất phát từ khoản 5 Điều 57 về thời hạn giấy phép:
- Hạng A1, A, B1: không thời hạn.
- Hạng B và C1: thời hạn 10 năm kể từ ngày cấp.
- Các hạng ô tô lớn hơn: thời hạn 5 năm.
Theo khoản 1 Điều 57, hạng A1 và A dành cho mô tô hai bánh, B1 cho mô tô ba bánh, còn từ hạng B trở lên là các loại ô tô. Vì thế với người dân, “bằng không thời hạn” gần như đồng nghĩa với phần xe máy, còn “bằng có thời hạn” là phần ô tô.
Lưu ý: bằng ô tô hạng B hay B2 cũ không thay cho bằng xe máy, xem bài có bằng ô tô hạng B hoặc B2 cũ có được đi xe máy không.
Hai thẻ riêng hay một thẻ đã tích hợp
Khi bạn đang giữ hai thẻ riêng
Mỗi thẻ là một giấy phép riêng. Khi nhận thông báo trừ điểm, hãy xem thông báo ghi số giấy phép nào.
Khi hai hạng đã nằm chung một thẻ
Đây là trường hợp các bản tóm tắt nghị định nhắc tới. Việc gộp hai thẻ khi đổi có bài riêng: có cả bằng A1 và bằng ô tô riêng: đề nghị tích hợp khi đổi.
Đổi, cấp lại có làm mới điểm không
Không. Khoản 4 Điều 58 ghi: “Giấy phép lái xe sau khi đổi, cấp lại, nâng hạng được giữ nguyên số điểm của giấy phép lái xe trước khi đổi, cấp lại, nâng hạng.” Nếu bạn gộp hai thẻ, nên hỏi nơi tiếp nhận điểm của từng phần được ghi nhận thế nào.
Ví dụ ở Hà Nội và cách tự kiểm tra
Chị Hà ở Cầu Giấy có thẻ xe máy hạng A1 cấp năm 2015 và thẻ ô tô cấp sau. Ngày thường chị lái ô tô theo đường Kim Mã vào Hoàn Kiếm; cuối tuần chị đi xe máy sang Long Biên qua cầu Chương Dương. Giả sử chị vi phạm lúc đang đi xe máy trên cầu.
Những việc chị nên làm:
- Ghi nhớ loại xe đang lái và giấy phép đã xuất trình khi bị lập biên bản.
- Đọc kỹ quyết định xử phạt và thông báo trừ điểm. Khoản 1 Điều 58 ghi dữ liệu điểm trừ được cập nhật ngay sau khi quyết định xử phạt có hiệu lực thi hành và “thông báo cho người bị trừ điểm giấy phép lái xe biết”.
- Đối chiếu số giấy phép bị trừ với thẻ của mình. Thấy chưa đúng loại xe đã lái thì hỏi lại ngay cơ quan đã ra quyết định.
- Theo dõi điểm còn lại; cách xem có trong bài bằng lái bị trừ điểm có còn thuê được xe máy không.
Nếu một giấy phép bị trừ hết điểm, khoản 3 Điều 58 yêu cầu chờ ít nhất 6 tháng rồi qua kiểm tra kiến thức pháp luật mới được phục hồi đủ 12 điểm. Bạn có được lái loại xe khác bằng giấy phép còn lại hay không là câu nên hỏi trực tiếp Cảnh sát giao thông. Đọc thêm: bị trừ hết điểm bao lâu được kiểm tra lại.
Khi thuê xe máy ở Long Biên
Khoản 1 Điều 56 yêu cầu người lái có giấy phép “đang còn điểm, còn hiệu lực phù hợp với loại xe đang điều khiển”. Khi thuê xe máy, phần cần xem là hạng xe máy của bạn, không phải hạng ô tô.
Cửa hàng Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, chỉ cho thuê xe và không làm dịch vụ giấy tờ. Nếu bằng xe máy đang bị trừ điểm hoặc đang chờ đổi, hãy gọi 0942467674 hỏi trước giấy tờ cần mang.
Nguồn tham khảo và lưu ý
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: Điều 56, Điều 57, Điều 58.
- Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH, đã gồm sửa đổi của Luật số 118/2025/QH15.
- Nghị định 168/2024/NĐ-CP: phần nguyên tắc trừ điểm theo loại xe điều khiển ở bài này lấy từ các bản tóm tắt phổ biến, chưa đối chiếu nguyên văn; hãy tra toàn văn trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi; hãy xác nhận với cơ quan có thẩm quyền xử phạt hoặc cơ quan cấp giấy phép lái xe.
Tóm lại
Luật gắn 12 điểm với từng giấy phép lái xe. Còn quy tắc trừ theo loại xe đang lái được phổ biến rộng rãi là nằm ở Nghị định 168/2024, nhưng hãy đọc nguyên văn và đối chiếu thông báo trừ điểm của chính mình. Bài liên quan có ở mục giấy phép lái xe và chuyên mục an toàn và pháp lý.