Bạn cắm sạc từ tối ở phòng trọ, sáng ra đèn trên củ sạc đã chuyển xanh nhưng đồng hồ xe vẫn thiếu một hai vạch. Hoặc ngược lại, sạc xe máy điện mãi không đầy, đèn vẫn đỏ sau cả buổi dù trước đây chỉ cần ít hơn thế. Đây là hai thắc mắc rất hay gặp ở người thuê xe điện tự sạc tại chỗ ở. Phần lớn trường hợp có lời giải thích bình thường, nhưng một số dấu hiệu cho thấy pin hoặc bộ sạc có vấn đề và cần báo chủ xe ngay. Bài này giúp bạn phân biệt hai loại đó, không đi vào chuyện xe hoàn toàn không nhận sạc.
Vì sao sạc xe máy điện mãi không đầy
Một cục pin xe điện gồm nhiều cell nhỏ ghép lại. Khi gần đầy, bộ quản lý pin phải làm việc chậm và cẩn thận hơn, nên giai đoạn cuối luôn lâu hơn giai đoạn đầu. Ngoài điều đó, các nguyên nhân thường gặp là:
Pin đang cân bằng cell
Các cell trong pin không bao giờ đầy đều tuyệt đối. Ở cuối chu kỳ, nhiều mẫu xe sạc thật chậm để kéo các cell yếu lên bằng các cell khác. Giai đoạn này có thể kéo dài, đèn vẫn đỏ dù đồng hồ gần đầy. Nếu lần sau xe sạc lại bình thường, đây không phải lỗi.
Pin đã chai theo thời gian
Pin dùng lâu sẽ giữ điện kém đi. Dấu hiệu là sạc lâu hơn trước, hoặc đầy nhanh nhưng tụt cũng nhanh. Với xe thuê dài ngày, bạn có thể so sánh với những ngày đầu nhận xe. Bài pin xe điện chai sau kỳ thuê dài liệt kê các dấu hiệu cụ thể hơn.
Bộ sạc lỗi hoặc không đúng loại
Củ sạc hỏng, dây sạc gập gãy hoặc dùng nhầm củ sạc của xe khác là lý do rất hay gặp. Bộ sạc không tương thích có thể sạc chậm, ngắt sớm hoặc không đưa pin lên mức tối đa. Chỉ dùng đúng bộ sạc đi kèm xe. Nếu đã quen sạc ở trạm, đọc thêm bài sạc nhanh hay sạc thường cho xe máy điện thuê để biết khi nào loại sạc ảnh hưởng tới pin.
Nhiệt độ quá nóng hoặc quá lạnh
Pin không thích nhiệt độ cực đoan. Những trưa hè Hà Nội, xe vừa chạy từ Cầu Giấy về Gia Lâm dưới nắng gắt rồi cắm sạc ngay, bộ quản lý pin có thể giảm dòng sạc để bảo vệ. Ngược lại, những đêm gió mùa lạnh, xe để ở sân nhà ở Đông Anh cũng sạc chậm hơn. Để xe nghỉ cho nguội, sạc ở chỗ thoáng mát, có mái che. Bài xe máy điện thuê khi trời quá nóng nói rõ thêm.
Đèn sạc báo xanh mà đồng hồ pin chưa đầy
Đây là trường hợp gây khó hiểu nhất. Đèn trên củ sạc và đồng hồ trên xe đo theo hai cách khác nhau, nên đôi khi không khớp. Các nguyên nhân chung, tùy mẫu xe:
- Đồng hồ cần hiệu chỉnh. Đồng hồ ước tính mức pin dựa trên các lần sạc xả trước. Nếu xe thường được sạc dở dang, con số hiển thị lệch dần. Một chu kỳ dùng gần cạn rồi sạc đầy liền mạch, theo hướng dẫn của chủ xe, thường giúp đồng hồ hiển thị đúng lại.
- Củ sạc ngắt sớm. Một số củ sạc chuyển xanh khi dòng giảm xuống thấp, trong khi pin vẫn đang cân bằng. Để thêm một lúc sau khi đèn xanh có thể giúp đồng hồ nhích lên, nếu chủ xe cho phép.
- Pin chai. Pin yếu chạm ngưỡng điện áp đầy sớm hơn, củ sạc báo xong, nhưng lượng điện thực chứa được ít hơn.
- Bộ sạc không đúng. Củ sạc khác loại có thể dừng ở ngưỡng thấp hơn mức pin cần.
Ý nghĩa các biểu tượng và vạch pin trên đồng hồ được giải thích trong bài đèn báo lỗi và biểu tượng trên đồng hồ xe máy điện.
Phân biệt hiện tượng bình thường và dấu hiệu bất thường
Cách đơn giản là quan sát vài lần sạc liên tiếp, ghi lại giờ cắm, giờ đèn chuyển xanh và mức pin trên đồng hồ. Nhiều người dùng điện thoại chụp ảnh đồng hồ mỗi lần cắm và rút để có bằng chứng khi trao đổi.
Có thể coi là bình thường khi:
- Giai đoạn cuối chậm hơn đầu, nhưng thời gian sạc tổng không thay đổi nhiều so với các ngày trước.
- Thỉnh thoảng thiếu một vạch, lần sau lại đầy.
- Sạc chậm vào trưa nắng hoặc đêm rất lạnh, khi thời tiết dịu lại thì bình thường.
Nên lưu ý và hỏi chủ xe khi:
- Thời gian sạc dài ra rõ rệt và kéo dài nhiều ngày.
- Đồng hồ luôn thiếu cùng một mức dù đã sạc liền mạch.
- Quãng đường chạy được giảm hẳn so với lúc mới nhận.
Khi nào phải báo chủ xe ngay
Có những dấu hiệu không nên chờ quan sát thêm. Hãy rút sạc, để xe ở chỗ thoáng, tránh xa đồ dễ cháy và gọi ngay chủ xe theo số 0942467674 khi thấy:
- Pin hoặc hộp pin phồng, nắp hộp pin bị đẩy cong, khe hở lệch.
- Pin, củ sạc hoặc cổ sạc nóng bất thường, nóng tới mức không đặt tay được lâu.
- Mùi lạ như mùi khét, mùi nhựa cháy, hoặc có tiếng lách tách.
- Sạc không vào: đèn không lên, hoặc cắm cả buổi mà mức pin không đổi.
- Dây sạc nứt vỏ, phích cắm cháy sém, ổ điện có tia lửa.
Nếu xe hoàn toàn không nhận sạc, các bước kiểm tra ổ điện và dây được nói trong bài xe điện không nhận sạc: các bước kiểm tra ban đầu.
Những điều không nên tự làm
Người thuê đôi khi muốn tự xử lý cho nhanh, nhưng với pin xe điện, tự làm dễ biến lỗi nhỏ thành nguy hiểm:
- Không tự tháo pin, mở hộp pin hay nối dây lại. Pin có điện áp cao, việc này cần người có chuyên môn.
- Không mượn củ sạc của xe khác chỉ vì phích cắm vừa.
- Không sạc trong phòng ngủ kín, sát rèm, đệm hay để qua đêm khi pin đã có dấu hiệu lạ.
- Không cố chạy tiếp khi pin phồng hoặc nóng chỉ để về tới nhà.
Nhắn cho chủ xe ảnh đồng hồ, ảnh củ sạc lúc đèn xanh và mô tả số giờ đã sạc. Thông tin rõ giúp cửa hàng quyết định đổi bộ sạc, kiểm tra pin hay đổi xe. Với xe thuê, đây là trách nhiệm bảo dưỡng của bên cho thuê, bạn chỉ cần báo sớm và trung thực.
Tóm lại
Sạc lâu ở cuối chu kỳ hay đồng hồ lệch một vạch thường là chuyện bình thường, xuất phát từ cân bằng cell, nhiệt độ hoặc đồng hồ cần hiệu chỉnh. Thời gian sạc tăng kéo dài, quãng đường giảm rõ là lúc hỏi chủ xe. Còn pin phồng, nóng, mùi lạ hay sạc không vào thì dừng sạc và báo ngay. Xem thêm các bài trong chuyên mục xe máy điện và trang xe máy cho thuê.