Bạn vừa vặn ga ra khỏi ngõ thì thấy tiếng máy to và gắt hơn hẳn chiếc xe vẫn đi hằng ngày. Hoặc đang dừng đèn đỏ ở ngã tư đông người, một mùi khí thải nồng xộc thẳng lên chân. Rất có thể ống xả xe máy bị thủng, bị rỉ hoặc cổ pô đã lỏng, chứ chưa chắc động cơ có chuyện gì nặng. Bài này giúp bạn nhận ra sớm bằng tai, mũi và mắt, hiểu vì sao không nên cố chạy tiếp khi pô hỏng nặng, và biết phải làm gì nếu đang đi xe thuê. Bài nằm trong mục bảo dưỡng xe máy dành cho người đi xe thuê.
Ống xả, cổ pô, bầu giảm thanh: gọi đúng tên từng phần
Ống xả, hay còn gọi là pô, là đường dẫn khí thải từ động cơ ra phía sau xe. Cổ pô là đoạn ống nối thẳng vào động cơ, thân pô uốn dọc theo gầm xe, còn bầu giảm thanh (người ta quen gọi là bô) là chiếc hộp kim loại giúp tiếng máy êm lại. Nhiều dòng xe có thêm tấm chắn nhiệt bao quanh để chân và ống quần không chạm vào phần nóng.
Biết tên từng phần giúp bạn mô tả rõ khi gọi cửa hàng hoặc ra tiệm sửa xe: “tiếng nổ phát ra từ chỗ nối cổ pô” dễ hiểu hơn “xe nghe lạ lạ”. Vị trí cụ thể tùy dòng xe, bạn có thể xem sách hướng dẫn hoặc hỏi thợ.
Tiếng nổ to, pô xe máy kêu to bất thường: nhận biết bằng tai
Dấu hiệu dễ nhận nhất là tiếng gắt, khô và thô hơn trước, rõ nhất khi vặn ga. Có khi nghe như tiếng xì hơi lẫn trong tiếng máy, có khi là tiếng lụp bụp lúc nhả ga hoặc tiếng kim loại rung lạch cạch gần bánh sau.
Cách phân biệt đơn giản: máy yếu thường khiến xe ì, tiếng đều nhưng kém lực. Còn ống xả có vấn đề thì tiếng tăng đột ngột, vặn ga càng nhiều càng to. Nếu nghi tiếng lạ nằm ở phần máy chứ không phải ở pô, bài về cách nghe tiếng lạ từ động cơ xe ga thuê sẽ giúp bạn phân biệt.
Hãy thử nổ máy ở chỗ thoáng lúc xe còn nguội, đứng nghiêng bên xe chứ đừng đứng sát miệng ống. Lúc nguội kim loại chưa nở ra nên tiếng rò nghe rõ nhất. Khi chạy qua hầm chui hoặc những ngõ hẹp trong phố cổ Hà Nội, tiếng dội lại cũng khiến bạn nhận ra xe mình ồn hơn hẳn những xe xung quanh.
Mùi khí nồng và độ nóng bất thường: nhận biết bằng mũi và chân
Khi ống xả bị thủng ở đoạn gần động cơ, khí thải có thể lọt ra sát chân người lái. Bạn sẽ ngửi thấy mùi hắc, nồng hơn mọi khi, rõ nhất lúc dừng đèn đỏ hoặc nhích xe chậm giữa dòng người. Mùi khét nhẹ của nhựa hay vải gần pô cũng đáng để ý, vì có thể nhiệt đang tỏa ra chỗ không đúng.
Độ nóng bất thường thì cảm nhận qua bắp chân và ống quần. Nếu chân bị hâm nóng hơn mức quen, hoặc tấm ốp nhựa cạnh pô bị ám khói, sạm màu, hãy nghi khí nóng đang thoát sai đường. Đừng dùng tay sờ để kiểm tra, vì pô giữ nóng rất lâu.
Khí thải không phải thứ nên hít lâu. Nếu thấy choáng váng hoặc buồn nôn khi đang chạy, hãy dừng ở nơi thoáng và nghỉ cho tỉnh; thông tin này không thay thế ý kiến nhân viên y tế.
Ống xả xe máy bị thủng, pô bị rỉ, cổ pô lỏng: nhận biết bằng mắt
Sau khi để xe nguội, bạn có thể cúi xuống nhìn bằng mắt thường. Không cần dụng cụ, càng không cần tháo gì.
Vết rỉ và lỗ thủng nhỏ
Pô xe máy bị rỉ để lại những mảng nâu loang, bột rỉ rơi ra khi chạm nhẹ hoặc bề mặt rỗ như vỏ cam. Xe hay chạy qua đoạn đường ngập sau mưa lớn hoặc đỗ lâu ngoài trời dễ bị hơn, vì nước đọng trong bầu pô ăn dần từ trong ra.
Lỗ thủng nhỏ khó thấy hơn. Dấu hiệu thường là một vệt muội đen bám thành quầng quanh một điểm hoặc dọc theo mối hàn, vì chính chỗ đó khí thải phụt ra và để lại vết bẩn.
Cổ pô bị lỏng
Cổ pô xe máy bị lỏng thường tạo tiếng “tạch tạch” theo nhịp máy, nghe rõ hơn lúc vừa nổ máy buổi sáng. Quanh chỗ nối với động cơ có thể có muội đen bám thành vòng. Khi xe nguội, thử lay nhẹ thân pô; nếu nó lắc nhiều hơn bình thường hoặc có tiếng kim loại chạm nhau, hãy nhờ thợ xem.
Nguyên nhân hay gặp là rung lâu ngày làm ốc lỏng, hoặc gioăng đệm ở cổ pô đã xuống cấp. Đoạn đường gồ ghề ven sông Hồng hay những tuyến nhiều ổ gà làm xe rung nhiều hơn, nên xe thuê dài ngày dễ gặp lỗi này. Bạn có thể đọc thêm về kiểm tra vít ốc lỏng lẻo trên xe thuê dài hạn. Việc siết lại, thay gioăng hay hàn vá nên để thợ làm, còn tự quấn băng keo hay bịt lỗ chỉ khiến bạn tưởng đã xong.
Vì sao không nên cố chạy tiếp khi pô hỏng nặng
Pô kêu hơi to và pô hỏng nặng là hai mức khác nhau. Nếu tiếng chỉ to hơn một chút, không có mùi, xe vẫn chạy bình thường, bạn có thể chạy chậm về tiệm gần nhất để kiểm tra. Nhưng nếu tiếng rất to, mùi nồng, pô lung lay hoặc có tiếng kim loại cạo xuống đường, hãy dừng lại, vì:
- Khí nóng phụt ra gần chân có thể gây bỏng, và có thể làm hư thêm dây điện hay ống dẫn đặt sát pô.
- Pô lỏng nặng có thể tuột hoặc rơi giữa đường, nguy hiểm cho bạn và xe chạy phía sau.
- Khí thải lọt lên chỗ ngồi khiến bạn hít phải nhiều hơn khi đang cần tập trung quan sát.
- Động cơ không còn chạy đúng như thiết kế, thường yếu đi và tốn xăng hơn.
- Tiếng ồn làm bạn khó nghe còi xe xung quanh, lại gây phiền cho người dân trong phố.
Một lỗ thủng nhỏ hôm nay có thể rộng ra sau vài chuyến đi, vì khí nóng liên tục thổi qua mép kim loại đã mỏng.
Gặp sự cố giữa đường ở Hà Nội thì làm gì
Giả sử bạn đang chạy một vòng Hồ Tây thì nghe pô nổ to bất thường. Hãy làm theo thứ tự sau.
- Giảm ga, bật xi nhan và tấp vào chỗ an toàn, tránh dừng giữa làn đông xe.
- Tắt máy, dựng xe chắc chắn và để pô nguội, không chạm tay vào.
- Nhìn từ xa xem có bộ phận nào tuột, có khói hay mùi cháy không. Nếu có, hãy đứng xa xe.
- Chụp vài tấm ảnh chỗ nghi ngờ và ghi lại thời điểm bắt đầu nghe tiếng lạ.
- Gọi cửa hàng cho thuê hoặc nhờ thợ gần nhất đến xem, không tự hàn vá hay bịt lỗ.
Nếu bạn đang thuê xe của Nguyễn Tú, hãy gọi 0942 467 674 trước khi tự xử lý. Cách làm này giống tình huống xe thuê bị phanh kêu: báo sớm, nói rõ triệu chứng và đừng tự sửa bộ phận quan trọng.
Lần tới nhận xe, hãy dành một phút nổ máy lúc xe còn nguội, nghe thử tiếng pô và cúi nhìn gầm xe xem có vết muội đen hay vết rỉ không. Muốn đọc tiếp các hướng dẫn khác về xe, hãy xem chuyên mục xe máy của blog.