Tay ga bị kẹt không nhả là tình huống ít gặp nhưng ai gặp rồi đều nhớ. Bạn vặn ga lên dốc cầu, buông tay mà tay ga không chịu quay về, máy vẫn gầm đều. Cách tắt máy và dừng xe an toàn chỉ mất vài giây và nên thuộc trước khi lên xe. Phần ít người nói tới hơn là vì sao tay ga lại kẹt, và kiểm tra thế nào sau khi xe đã đứng yên. Bài này đi theo đúng thứ tự đó.
Tay ga không về khi đang chạy: bóp phanh, tắt máy, dừng xe
Phần này chỉ nhắc ngắn, vì lúc này quan trọng nhất là bình tĩnh và giữ hướng xe.
- Nhìn xa, giữ thẳng tay lái. Vặn ngược tay ga một lần, nếu nó không nhúc nhích thì đừng cố giật thêm.
- Bóp phanh đều tay, cả trước lẫn sau, để xe chậm dần thay vì bóp gấp.
- Tắt máy bằng công tắc tắt máy ở cụm tay lái, hoặc xoay chìa về vị trí tắt. Chỉ xoay tới vị trí tắt, không xoay tiếp tới vị trí khóa cổ.
Nhiều xe ga có công tắc tắt máy, thường nằm ở cụm công tắc bên tay phải, nhưng cũng có xe không có. Hãy tự tìm vị trí này khi xe đang đứng yên, đừng đợi đến lúc cần mới mò. Trên phố đông, đừng tấp gấp sang lề: bật xi nhan phải, giảm tốc, rồi mới tìm chỗ rộng để dừng.
Vì sao tay ga không tự về
Tay ga là tay nắm xoay, kéo một sợi dây ga nối tới động cơ. Khi buông tay, lò xo kéo mọi thứ về vị trí đầu. Thứ gì cản dây, cản tay nắm hay cản lò xo đều có thể làm kẹt. Có bốn thủ phạm hay gặp.
Dây ga khô, rít hoặc gập
Dây ga là sợi cáp luồn trong ống bọc. Lâu ngày thiếu bôi trơn, bám bụi hoặc bị gập khi bẻ lái nhiều, nó sẽ rít và nặng dần. Dấu hiệu báo trước là tay ga về chậm, về không hết, hoặc sượng ở một vị trí nhất định.
Cụm tay ga dính bụi và nước
Đầu tay lái là nơi bụi, cát và nước dễ chui vào nhất. Đi qua đoạn đường thi công rồi đỗ ngoài trời, hoặc xịt nước mạnh vào cụm tay lái khi rửa xe, đều có thể để lại cặn khiến tay nắm xoay sượng. Mùa nồm ở Hà Nội, hơi ẩm bám khắp nơi nên chuyện này cũng không hiếm.
Cao su tay nắm bị xô hoặc chạm vào ốp
Cao su tay nắm lỏng có thể bị xô vào trong, cọ vào cùm phanh hoặc ốp nhựa gần đó. Xe từng đổ nhẹ ở bãi giữ xe, làm ốp nứt hay đầu tay lái lệch, cũng gây chạm. Nhìn kỹ sẽ thấy khe hở bất thường.
Đồ treo và phụ kiện ở tay lái
Đây là nguyên nhân bạn tự gỡ được ngay, và cũng hay gặp nhất ở người mới đi. Túi treo dây dài, góc áo mưa, ống bọc tay chống lạnh, giá đỡ điện thoại hay tay cản gắn thêm đều có thể lọt vào khe tay ga. Chiếc găng quá dày, ngón găng bung chỉ cũng làm kẹt.
Còn lò xo hồi yếu hoặc chi tiết bên trong gần động cơ bị bẩn thì ít gặp hơn nhưng khó tự xử lý. Những phần đó cần thợ mở ra xem, bạn đừng tự tháo.
Cách kiểm tra an toàn sau khi đã dừng xe và tắt máy
Chiều tối trên một đoạn phố gần hồ, chiếc xe vừa tắt máy bên lề. Người lái thấy tay ga vẫn hơi nặng, bèn nổ máy lại rồi vặn thử cho yên tâm. Xe vọt lên đúng lúc có người đi bộ bước xuống đường. Đó là điều cần tránh. Hãy kiểm tra khi máy đã tắt hẳn, theo từng bước.
- Chọn chỗ dừng. Tấp vào lề rộng hoặc bãi đỗ, xa dòng xe và người đi bộ. Dựng chân chống chắc chắn trên nền phẳng.
- Tắt hẳn máy. Xoay chìa về vị trí tắt, chưa vội khởi động lại. Không đưa tay vào cụm ga khi máy còn nổ.
- Xoay thử bằng tay không. Vặn ga ra một chút rồi buông. Nó có về dứt khoát không? Cảm giác nặng, rít hay chạm vật cứng là thông tin quý để báo cho thợ.
- Xoay tay lái hết trái, hết phải. Nếu cảm giác tay ga đổi theo hướng bẻ lái, nhiều khả năng dây ga đang bị căng hoặc gập.
- Nhìn bằng mắt. Tìm túi treo, áo mưa, găng tay, phụ kiện đang chạm vào tay nắm. Xem khe giữa cao su tay nắm với cùm phanh hoặc ốp, tìm vết nứt, bùn đất.
- Gỡ thứ lỏng, không tháo thứ chắc. Gỡ túi, áo mưa, phụ kiện kẹp thêm. Đừng tự tháo ốp hay xịt dầu mỡ vào cụm ga, vì chất bôi trơn dễ dính ra tay nắm làm trơn tay.
Sau đó xoay thử ga vài lần lúc máy vẫn tắt. Nếu tay ga về dứt khoát và nguyên nhân rõ ràng, chẳng hạn góc áo mưa lọt vào, bạn có thể khởi động và đi tiếp thật chậm, thử lại trước khi vào đường đông. Nếu vẫn nặng, về chậm hoặc chưa rõ nguyên nhân thì nên dừng chuyến đi tại đó.
Khi nào nên dừng xe và báo cửa hàng thay vì tự xử lý
Gỡ đồ vướng là việc nhỏ. Các trường hợp sau nên gọi cửa hàng, hoặc thợ sửa xe uy tín gần nhất nếu bạn đã đi xa:
- Tay ga vẫn nặng hoặc về chậm sau khi đã gỡ hết đồ vướng.
- Bạn nghi dây ga rít, gập hoặc căng khi bẻ lái.
- Có vết nứt, ốp lệch hoặc tay lái lệch sau một lần xe đổ.
- Tay ga kẹt lần thứ hai trong cùng chuyến đi.
- Bạn không biết nguyên nhân, và thế là đủ lý do để không chạy tiếp.
Khi gọi, hãy nói rõ loại xe, biển số, bạn đang ở đâu, tay ga kẹt lúc đang chạy hay lúc vừa dừng, và những gì bạn đã kiểm tra. Nếu thuê xe tại Nguyễn Tú, bạn gọi 0942 467 674 trong giờ hoạt động 09:00–21:00; cách xử lý xe trục trặc giữa đường nên hỏi và xác nhận với Nguyễn Tú trước khi đặt xe.
Kẹt ga xe ga và những triệu chứng nhìn giống
Không phải xe ga có chuyện nào cũng là kẹt tay ga. Ngược hẳn là cảnh nổ máy nhưng vặn ga mà xe không chịu đi, thường nghiêng về dấu hiệu hỏng bộ truyền động và cách xử lý khác hẳn.
Một tình huống nữa: bạn đã dùng công tắc tắt máy để dừng xe, giờ bấm đề không thấy phản ứng. Nhiều khi chỉ vì công tắc vẫn ở vị trí tắt. Hãy lướt lại những công tắc an toàn hay bị quên trước khi nghĩ xe hỏng nặng, nhưng chỉ khởi động lại khi tay ga đã kiểm tra xong và về dứt khoát.
Thói quen nửa phút trước khi lên xe
Trước khi lăn bánh, bạn chỉ cần bốn việc nhỏ:
- Vặn tay ga ra rồi buông, xem nó có về ngay không.
- Xoay tay lái hết cỡ hai bên, để ý cảm giác tay ga.
- Chạm thử công tắc tắt máy, biết xe mình có hay không.
- Bỏ túi treo dây dài, gói áo mưa gọn, chọn găng vừa tay.
Trước chuyến đi xa, hãy đưa các bước này vào danh sách chuẩn bị chung, như bài về giữ máy và nghỉ đúng nhịp trên chặng dài. Khi nhận xe, thử tay ga ngay tại chỗ; thấy nặng hoặc về chậm thì nói luôn với người giao xe trước khi đi. Muốn đọc thêm, bạn có thể xem chuyên mục xe tay ga hoặc quay về mục xe máy để chọn chủ đề cho chuyến đi sắp tới.