Ngã tư đèn đỏ là nơi dòng xe dồn dập, và cũng là nơi xe máy chết máy giữa đường hay lộ rõ nhất: đèn xanh, vặn ga, xe lăn được vài mét rồi tắt phụt, còi xe sau đổ lên liền. Với xe máy thuê, sự cố còn thêm phần lúng túng vì người lái không rành chiếc xe. Bài viết đi qua các bước giữ an toàn tại chỗ, các nguyên nhân thường gặp và cách làm việc với chủ xe; tổng quan các sự cố khác của xe máy nằm trong nhóm xử lý sự cố xe.
Khi xe máy chết máy giữa đường: các bước giữ an toàn
Việc đầu tiên không phải là đề lại ngay, mà là tản xe khỏi dòng chảy. Nhả ga hết, tay trái ra hiệu cho xe sau, xuống khỏi xe và đẩy nhanh sang mép đường hoặc sát vỉa hè. Chống ba chân chắc chắn rồi mới lo máy móc. Người lái đứng giữa làn xe chết máy là hình ảnh nguy hiểm hơn cả chính chiếc xe hỏng.
Đứng giữa ngã tư đông, đừng ngại nhờ người: gọi to xin xe sau chậm lại trong lúc đẩy, người đi đường quanh Hà Nội quen với cảnh tượng này và đa phần nhường. Đưa xe xong mới bình tĩnh xem lại: đèn hiển thị còn sáng không, chìa khóa còn ở chỗ không, có tiếng tích tắc khi bật khóa không. Ba dấu đó nói lên máy thiếu xăng, thiếu điện hay chỉ là khóa bị vặn nhầm.
Vì sao xe đang chạy chết máy: các nguyên nhân thường gặp
Nguyên nhân đơn giản nhất là hết xăng, và cũng thường gặp nhất với xe thuê, vì người thuê ít để ý kim xăng lúc nhận. Thứ hai là khóa từ hoặc khóa nguồn bị vặn nhầm giữa chừng, xe đời mới có nút tắt máy trên khóa hoặc trên tay lái, quần áo hoặc ba lô quẹt phải là chuyện có thật. Thứ ba là xe bị ngập xăng: ga to liên tục lúc đề và máy ẩm, bugi ướt, máy lăn vài mét rồi tắt.
Một nguyên nhân nữa hay gặp trên xe số: để xe hết xăng trong bình chính mà chưa biết chuyển vòi. Xe số nhiều đời có hai vòi: vòi thường và vòi dự phòng, xe chết máy đột ngột khi bình chính cạn là lúc cần kéo vòi dự phòng. Trên xe ga, bình gần rỗng mà chạy dốc dài cũng khiến máy hút không đủ, xe lặng rồi tắt. Ai hay để xe cạn bình nên nhớ nhóm dấu này để phân biệt với hỏng thật.
Nhóm nguyên nhân tiếp theo thuộc điện: ắc quy kiệt làm đề yếu hoặc không đề nổi, cầu chì cháy làm đèn tắt và máy chết, hoặc giắc bugi lỏng do rung. Nhóm cuối là cơ khí: nhớt cạn, sò căng xích, hoặc tấm lọc gió bít vì bụi, những nhóm này thường kèm dấu hiệu trước đó vài ngày như máy ì, đề khó, ga kém.
Xử lý từng trường hợp trên xe máy thuê
Nếu đèn báo còn sáng và đề có tiếng nhưng máy không nổ: đề ngắn ba lần, mỗi lần vài giây, nghỉ giữa các lần. Xe có gió thì kéo gió khi máy lạnh. Nếu đề mà đèn mờ dần và đề oặt, là ắc quy yếu, đừng đề tiếp mà hỏi chủ xe hướng xử lý. Nếu đề khỏe nhưng máy không nổ và có mùi xăng nặng, khả năng ngập: chờ vài phút cho bugi ráo rồi đề lại với ga nhả hết.
Trước khi làm gì, hỏi chủ xe vị trí khóa nguồn, vòi xăng dự phòng và cách bật nếu xe có. Nhiều xe thuê có vòi xăng lệch vị trí bình, người lái không biết cứ tưởng hết xăng. Mô tả chính xác triệu chứng qua tin nhắn giúp chủ xe đoán đúng từ xa: đề có tiếng không, đèn có sáng không, máy có mùi xăng không, chết máy từ từ hay đứt ngang.
Nếu thử đề vài vòng mà không ăn, dừng lại, đừng lạm dụng mô tơ đề. Đẩy xe tới chỗ gửi gần hoặc chỗ nghỉ, gọi hỗ trợ, và chụp lại tình trạng xe cùng đồng hồ xăng. Ảnh và tin nhắn trình tự sự cố là phần cần cho hai bên khi bàn bạc sau; các tình huống sự cố khác khi thuê xe cũng được gom trong nhóm hỏi đáp sự cố.
Phòng trước từ lúc nhận xe thuê
Nhận xe là lúc phòng sự cố tốt nhất. Xem kim xăng, hỏi chủ xe quãng xe còn chạy được bao xa, và hỏi vị trí vòi xăng nếu có. Hỏi cách đề: đề điện hay đề chân, máy có gió không, khóa nguồn ở đâu. Chạy thử quanh một vòng trước khi nhận, nghe tiếng máy đều không, thử phanh và đèn. Một vòng thử nhỏ luôn rẻ hơn một sự cố giữa ngã tư.
Trên đường, để ý các dấu hiệu sớm: máy ì hơn, ga đáp chậm, đèn chớp, hoặc tiếng kêu lạ trong máy, đừng chờ tới lúc chết hẳn. Ghé lại ngay khi tiện, vì hỏng nhỏ giữa phố dễ xử hơn hỏng lớn giữa đèn đỏ. Việc bảo trì để tránh các dạng hỏng này nói chung được gom trong bảo dưỡng xe máy.
Giữ bình tĩnh và làm việc với chủ xe
Xe chết máy giữa ngã tư là tình huống thử sự bình tĩnh hơn là thử kỹ năng. Người giữ được bình tĩnh sẽ ra khỏi làn trong mười giây, còn người hoảng sẽ đứng yên giữa dòng. Hãy tập trước trong đầu một kịch bản: xe tắt là ra hiệu, xuống xe, đẩy sang mép, rồi mới xem máy. Kịch bản đã thuộc thì mọi việc còn lại chỉ là thực hiện.
Vài lời cho người đi cùng: đứng chắn phía sau xe chết máy, hướng dòng xe tránh, và đừng vội kéo người lái đứng dậy giữa làn. Sự bình tĩnh lan theo nhóm, một người chủ động là những người khác bớt hoảng.
Với chủ xe, cách làm việc vẫn là báo sớm và mô tả đúng. Sự cố chết máy trên xe thuê thường có hướng xử lý sẵn của từng chủ xe: họ biết xe của họ tật ở đâu, và vài câu hỏi của họ qua tin nhắn thường đủ để xe nổ lại. Ai muốn chuẩn bị sẵn cho các sự cố khác nên xem nhóm xử lý sự cố xe trong tổng quan các dòng xe máy.