Mũ bảo hiểm xe đạp điện là câu hỏi nghe nhỏ nhưng trả vội thì dễ đi sai: nhiều người cứ thấy hai bánh có máy là nghĩ bắt buộc đội mũ, lại có người đi xe máy điện nhanh mà tưởng mình đang đi xe đạp điện rồi phóng không mũ. Bài này trả lời theo quy định hiện hành, nói rõ vì sao vẫn nên đội mũ dù chưa bắt buộc, và những câu nên hỏi quán khi nhận xe đạp điện thuê ở Hà Nội. Tổng quan dòng xe nằm ở trang xe đạp điện, các quy định áp dụng khi lái xe hai bánh nằm ở trang quy định giao thông.
Mũ bảo hiểm xe đạp điện theo quy định hiện hành
Quy định hiện hành bắt buộc đội mũ bảo hiểm với người điều khiển và người ngồi trên xe mô tô, xe gắn máy. Xe đạp điện loại thiết kế chậm, thường dưới ngưỡng hai mươi lăm ki lô mét một giờ, được xếp vào nhóm xe thô sơ có gắn động cơ, và nhóm này chưa thuộc diện bắt buộc đội mũ bảo hiểm. Đây là điểm khác với xe máy điện, dòng thiết kế nhanh hơn và đã thuộc diện xe gắn máy nên người ngồi lên bắt buộc phải đội mũ.
Cần nói thẳng một điều: quy định có thể thay đổi, và từng thời điểm báo chí cũng hay nhắc các đề xuất siết lại an toàn cho nhóm xe thô sơ có gắn động cơ. Trước một chuyến đi dài hoặc một kỳ thuê dài, một phút kiểm tra lại thông tin mới không bao giờ là thừa. Ai muốn chắc chắn nhất thì cứ đội mũ, vì đội mũ không bao giờ trái quy định.
Vì sao vẫn nên đội mũ khi đi xe đạp điện
Chưa bắt buộc không nghĩa là chưa có rủi ro. Ngã xe ở tốc độ chậm vẫn đủ để đầu va vào gờ đường, miệng cống, cột biển hay hàng rào ven hẻm, và chấn thương đầu không phân biệt xe nào gây ra. Quanh chợ đông, trong hẻm có người đi bộ bật ra bất ngờ, trên đường ẩm sau mưa, những tình huống ấy lại đúng môi trường mà xe đạp điện hay đi qua mỗi ngày.
Mũ bảo hiểm cho xe đạp điện cũng không phải vật cồng kềnh: mũ dạng nửa đầu, nhẹ, có quai, mang theo bằng một móc nhỏ trên yên. Đi quãng chợ mua đồ, đội vào lúc lên xe, tháo khi vào chợ, thói quen đó hình thành nhanh và sau vài ngày thành tự động. Với người cho con ngồi sau ghép chợ trường, mũ cho cả hai lại càng đáng duy trì, vì trẻ nhỏ té là phần đầu đụng đất trước.
Một lợi ích nhỏ nữa ít ai nhắc: buổi sớm đi chợ, gió mùa về hay nắng đầu ngày cũng rọi da mặt và làm mắt nhíu lại; vành mũ đỡ một phần nắng, quai mũ giữ tóc không rối khi chạy quãng xa hơn dự kiến. Ai từng đội mũ đi quãng dài rồi chuyển sang không đội đều nhận ra ngay phần khác biệt lúc về tới nhà.
Nhận xe đạp điện thuê: hỏi quán về mũ thế nào
Câu đầu tiên nên hỏi: xe này là xe đạp điện hay xe máy điện. Ngưỡng thiết kế chậm quyết định cả việc có bắt buộc mũ, cả việc có cần giấy phép lái xe, nên hỏi rõ để biết mình đang cầm loại nào; loại nhanh xếp vào xe gắn máy thì giấy tờ theo hướng dẫn tại trang giấy phép lái xe.
Câu thứ hai: quán có mũ kèm xe không. Nhiều quán cho mũ kèm khi thuê xe đạp điện, mũ thường dạng nhẹ có quai chỉnh; nếu quán không có, mang mũ riêng của mình theo cũng tiện. Câu thứ ba: mũ còn chắc không, quai còn khóa được không, vì mũ giòn, quai lỏng thì đội cũng mất tác dụng khi cần. Cuối cùng, nếu quán có yêu cầu riêng về đội mũ trong điều khoản thuê thì nên theo, vì đó là phần quyền của quán chứ không phải quy định suông.
Một câu đáng hỏi thêm khi có trẻ đi cùng: quán có mũ size nhỏ không. Mũ người lớn đội lên đầu trẻ chỉ che được nửa vành, quai đóng lại lỏng nên càng chạy gió càng bay; nếu không có size nhỏ, tự chuẩn bị mũ trẻ em ở nhà trước chuyến đi là phần chuẩn bị đáng giá nhất của cả buổi.
Phân biệt hai dòng xe điện khi đứng trước quán
Nhiều người gọi chung mọi xe hai bánh có pin là xe điện, nhưng quán xe phân biệt rất rõ. Xe đạp điện có bàn đạp hỗ trợ, thiết kế chậm, gọn, hợp quãng chợ, trường học, hẻm nhỏ. Xe máy điện dáng như xe ga, nhanh hơn, nặng hơn, hợp quãng xa và đường lớn, và đi kèm hai nghĩa vụ: đội mũ bắt buộc và giấy phép lái xe tương ứng.
Cách phân biệt nhanh khi nhận xe: xe đạp điện vẫn còn cần đạp, máy điện chỉ phụ trợ hoặc đẩy nhẹ; xe máy điện thì ga là chính, bàn đạp hoặc không có hoặc chỉ để kê chân. Một vòng chạy thử quanh phố trước khi chốt thuê cũng đáng làm: lúc đó cảm nhận được gió, độ chậm của xe và tự trả lời được việc mình có muốn có mũ trên đầu hay không. Nếu lịch của bạn chủ yếu là chợ, trường, hẻm nhỏ thì chọn dòng đạp điện cho gọn; nếu định chạy xa hơn thói quen chợ, hỏi quán đổi sang dòng máy điện và chuẩn bị mũ từ lúc đó.
Chốt lại
Chưa bắt buộc, nhưng nên đội: đó là phần trả lời ngắn nhất cho câu hỏi mũ bảo hiểm xe đạp điện. Ba câu đáng nhớ: hỏi rõ loại xe trước khi nhận, mũ kèm xe thì kiểm tra quai, và quy định có thể thay đổi nên cứ đội cho chắc. Chi tiết các dòng xe cho từng kiểu đi lại nằm ở trang xe máy.