Tiết kiệm xăng xe số nghe như chuyện thuộc về chiếc xe, nhưng trên thực tế phần lớn lại nằm ở chân và tay người cầm lái: cùng một chiếc Wave, người chạy được và người chạy hao có thể lệch nhau đáng kể chỉ vì cách đổi số và thói quen phanh ga. Với xe số thuê, có thêm vài yếu tố thuộc về chiếc xe cụ thể — lốp, lọc gió, chế hòa khí — mà người thuê có thể chọn và kiểm tra ngay từ quầy. Bài này đi qua từng nhóm: kỹ thuật lái tiết kiệm, thói quen đường phố, phần kiểm tra xe lúc nhận, và những thứ không nên làm trên xe thuê. Đặc tính chung của xe số nằm ở trang xe số, phần bảo dưỡng xe nói chung nằm ở trang bảo dưỡng xe.
Đổi số đúng lúc là khoản tiết kiệm lớn nhất
Nguyên lý ngắn gọn: máy khỏe nhất và ngốn xăng ít nhất khi chạy ở vòng tua vừa, không ì, không gào. Xe số cho người lái quyền giữ máy ở vùng ấy, và đổi số đúng lúc là cách dùng quyền đó. Ba dấu hiệu để bắt nhịp: máy bị ì, thân xe rung nhẹ — đang bị số cao, cần về số; máy gào, tiếng chói lên — đang bị số thấp, cần lên số; và xe chạy đều êm ở ga ổn — đúng vùng, giữ nguyên. Người chạy xe số chạy tiết kiệm là người nghe máy nhiều hơn nhìn đồng hồ.
Thói quen phá tiết kiệm phổ biến nhất ở Hà Nội là để số thấp lấy tiếng máy cho vui, ví dụ giữ số hai tới sáu mươi cây số. Cách chạy này khiến máy quay rất nhanh trong khi xe không đi tương xứng, và phần xăng đốt ra thành tiếng chứ không thành quãng đường. Ngược lại, lên số sớm quá để máy ì cũng hại cả máy lẫn xăng. Vùng đổi số đúng là nơi máy vẫn kéo nhẹ nhàng, và cảm giác này thuộc về từng xe — thêm một lý do nên thử ga số ở đoạn đầu sau khi nhận xe.
Giữ ga đều giúp xe số chạy tiết kiệm
Xe ngốn xăng nhất ở các cú lấy ga đột ngột, vì lượng xăng nạp vào theo mồi ga, còn quán tính bằng quãng đường. Trên phố Hà Nội, ga đều nghĩa là nhìn xa hơn chiếc xe phía trước: thấy đèn đỏ phía trước ba bốn nhà thì nhả ga sớm, để xe trôi dần tới, thay vì giữ ga phanh ở cuối. Mỗi lần như vậy là một lần không phải xăng hồi lại thành phanh. Nguyên tắc vàng của người chạy xe kinh tế: phanh là tiền đã đốt mà không dùng tới.
Trên đường trường, ga đều còn nghĩa là giữ một tốc độ vừa thay vì vọt rồi hụt. Chạy quanh Hà Nội, từ phố cổ ra quãng đường thẳng, cách chạy tốt nhất là giữ tốc độ ổn ở làn trong, không đua cùng xe khác. Cùng đi tới nơi, phần chênh lệch thời gian tính ra vài phút, còn phần chênh lệch xăng thì thấy ngay sau vài chuyến.
Giảm tải và giảm phi hành thừa
Xe máy hao xăng thêm khi phải kéo tải, và hai nguồn tải dễ chỉnh là đồ đạc và gió. Chở thêm chiếc ba lô buộc lên xe là mọi chuyến đều kéo thêm; gấp gương khi qua đoạn đông không tiết kiệm mấy nhưng giữ xe gọn. Đồ không cần thì để ở chỗ ngủ trọ hoặc gửi quán, đặc biệt với các chuyến trong ngày chỉ cần mang theo nước và đồ nhẹ.
Gió còn là một dạng tải ít ai để ý: chạy liền sau xe buýt hoặc xe tải lớn, luồng gió rối làm xe phải đối lực thêm, còn chạy lệch sau và hơi lệch gió thì đỡ tốn hơn hẳn. Ngày gió mùa Đông Bắc thổi trên các tuyến Long Biên — Ngọc Thụy, chọn giờ ít gió hoặc giữ tốc thấp hơn một nhịp cũng là một dạng tiết kiệm, an toàn kèm theo.
Lúc nhận xe thuê: kiểm tra những gì có thể
Xe thuê có sẵn phần hao xăng của riêng nó, và người thuê chỉ chọn và kiểm tra được ba thứ. Thứ nhất là lốp: lốp non làm xe lì và ngốn hơn, nên nhìn lốp căng, nan lốp còn, và hỏi quán hôm bơm lần cuối. Thứ hai là cảm ga: thử ga nhẹ ở đoạn đầu, xem máy phản ứng mượt hay giật — giật có thể do lọc gió bẩn hoặc bugi mòn, thứ thuộc về phần bảo dưỡng của quán. Thứ ba là mùi và màu khói: khói đen rõ khi lấy ga là dấu hiệu giàn xăng cần chỉnh, đáng báo quán ngay từ đầu thay vì mang về như hỏng của mình.
Một câu hỏi đáng hỏi tại quầy: xe này vừa bảo dưỡng chưa. Xe được thay dầu, vệ sinh lọc gió, chỉnh giàn xăng đúng kỳ thì chạy kinh tế hơn xe cùng loại đã lâu không bảo dưỡng. Phần lớn quán cho thuê bảo dưỡng xe theo chuỗi cố định, và hỏi được câu này cũng nói lên quán có chuỗi đó hay không.
Những thứ không nên làm trên xe thuê
Không tự chỉnh chế hòa khí hay ốc gió trên xe thuê — giàn xăng của xe số phổ thông nhạy, chỉnh tay nghiệp dư thường làm xe hao hơn thay vì tiết kiệm, và mọi chỉnh trên xe thuê đều phải qua quán. Không đổ thêm phụ gia hay chất tiết kiệm xăng không rõ nguồn vào bình của xe thuê. Không rút ống xăng hay can thiệp đường ống để đo đong — mọi thao tác lên hệ nhiên liệu của xe người khác đều là phần rủi ro thuộc về người thuê.
Cách chọn dòng xe theo kiểu đi cũng ảnh hưởng tới xăng: chuyến phố ngắn quanh quẩn thì xe số nhỏ gọn là lựa chọn kinh tế, còn cần tham khảo thêm các dòng thì đọc bài chọn loại xe, tổng quan về các dòng xe cho thuê nằm ở trang xe máy và dòng xe.
Chốt lại
Tiết kiệm xăng với xe số thuê tóm lại ở ba dòng: đổi số nghe máy, ga đều nhìn xa, và lốp căng xe sạch lúc nhận. Phần kỹ thuật người lái chiếm quyết định lớn nhất, phần xe chỉ có chọn và báo, còn mọi chỉnh sửa thuộc về quán. Chạy càng nhiều chuyến, ba thói quen này càng thấy rõ — không cần đo từng lít xăng, chỉ cần so cùng một chiếc xe qua các ngày là thấy ngay.