Xe đạp điện chở giỏ rau sáng sớm là hình ảnh quen ở các chợ đầu mối quanh Hà Nội: đèn đường còn vàng, chợ đã đông, và những chiếc xe đạp điện chở hai giỏ rau đầy ắp lách qua dòng người. Chở rau nghe nhẹ mà thực ra có kỹ năng riêng, vì rau chiếm chỗ to nhưng nặng ít, giỏ trước che tầm nhìn, và đường chợ sáng sớm nhiều người lảng vảng giữa đường. Bài này viết theo đúng trình tự một buổi sáng đi chợ để mọi thứ gọn gàng.
Chuẩn bị xe đạp điện chở giỏ rau trước khi rời nhà
Việc đầu tiên là kiểm tra hai giỏ trước và sau: đế giỏ còn nguyên tấm lót không, dây buộc còn cả cặp không, và quai giỏ sau có ăn ghim chặt vào giá không. Rau củ nặng dồn về đáy giỏ thì ổn, nhưng nếu dự định mua bó rau cần, hành lá cồng kềnh thì buộc chặt xuống mép giỏ bằng dây thun, đừng để bó rau dựng lỏng lẻo vì một cú xóc ở hố nhỏ là bó bay ra đường.
Trọng lượng phân bố là thứ quyết định cảm giác lái cả chuyến: đồ nặng như cà rốt, khoai, bí đặt hết xuống dưới đáy giỏ sau, rau mềm để lên trên, còn giỏ trước chỉ để những gói nhẹ như gói hương hay ít gừng tỏi. Giỏ trước đã đầy ắp lại cao là tự che tầm nhìn quan trọng nhất khi lách qua chợ đông, nên quy tắc mộc mạc là giỏ trước chỉ chất đến ngang mép, cao hơn nữa là tự rước rủi ro.
Trước khi xuất phát còn hai việc nhỏ: bấm lốp xem căng chưa, vì lốp mềm chở nặng sẽ mép vành ở những đoạn đường chợ gồ ghề, và lau gương hay đèn xe nếu có sương đêm đọng, vì sáng sớm ngược sáng đèn đường thì một lớp mờ cũng giảm tầm nhìn rõ. Xe đạp điện có trợ lực lên dốc nhỏ, nhưng phanh của nó vẫn do đôi tay người bóp, nên cứ để mọi thứ sẵn sàng trước khi ra khỏi ngõ.
Trên đường đi chợ và lách qua chợ đông
Giờ cao điểm sáng sớm quanh các khu chợ như chợ đầu mối vùng Long Biên, Gia Lâm, dòng người đi bộ và xe buýt nhỏ dạo lượn không theo làn, nên đi chậm và bấm chuông sớm là hai vũ khí chính. Xe đạp điện không tiếng động như xe máy, người đi bộ không nghe ta tới, vì vậy đừng bấm chuông khi đã sát nút người ta nữa, bấm sớm từ năm bảy mét cho người ta có thời gian tránh.
Khi dừng vào sạp, chọn chỗ đỗ xe khéo léo: sát mép sạp, giỏ phía trong, và không che lối đi của người khuân hàng. Nhiều người quen đỗ ngay miệng lối vào vì tiện lấy hàng, nhưng đó là chỗ tắc nhất của chợ, và một lần va nhẹ vào giỏ rau người khác là hỏng cả buổi công sức chợ sớm của họ. Đậu trong, đi bộ ra ngoài vài bước lấy hàng, thế là vừa lịch sự vừa đỡ hỏng đồ của mình.
Mua thêm từng sạp một thì biết cách chất: gói nặng bỏ trước, gói nhẹ bỏ sau lên trên, và mỗi lần chất thêm lại nhấn thử xem giỏ đã đè chặt giỏ dưới chưa. Nếu dự định mua một khối lớn, nên hỏi người bán lấy vài cọng dây nhựa dẻo để buộc chéo qua giỏ, vì lô hàng trên đường về sẽ xóc liên tục qua đoạn đường gồ ghề quanh chợ, và mọi thứ buộc hờ đều có một kết cục duy nhất là rơi.
Đường về nhà và giở hàng đúng cách
Một chi tiết của chợ sáng sớm mà dân đi chợ lâu năm thuộc nằm lòng: các gánh và xe kéo nhỏ thường lấn ra giữa lòng đường quanh bảy giờ, nên nếu mua xong ra về muộn hơn thế, nên đi chậm hơn đi lúc bảy giờ. Nhìn xa trước mặt đường khoảng vài chục mét, chú ý những gánh hàng cao vì họ thường khó thấy xe phía sau, và cứ bấm chuông sớm ở mọi giao cắt nhỏ, dù ngõ trông có vẻ vắng.
Chặng về thường nặng hơn chặng đi, và đó là lúc giữ khoảng phanh dài gấp đôi: xe đạp điện chở nặng tăng tốc chậm nhưng giảm tốc còn chậm hơn, nên mỗi pha dừng trước ngõ hay trước cổng xóm đều cần vài mét thêm so với thói quen đi xe không. Nhìn trước mặt đường khoảng vài chục mét thay vì vài mét như lúc đi rảnh, và phanh sớm dịu thay vì muộn gấp.
Về tới nhà, giở hàng theo thứ tự ngược lúc chất: gói mềm nhẹ ra trước để lộ lớp nặng dưới đáy, và đừng nhấc nguyên giỏ đầy một cú vì quai giỏ chịu tải đột ngột dễ bong ghim. Xả xong giỏ, hất lá rụng và nước đọng trong giỏ, rồi để xe nơi thoáng, lau nhanh lớp sương còn đọng trên yên và tay lái. Mười phút này giữ cho giỏ không ôi và khung xe không gỉ qua mùa ẩm, và buổi chợ sau xe vẫn sạch như hôm đầu nhận.
Ngoài ra, ai thường mua cá hay thịt tươi nên chuẩn bị sẵn một hộp nhựa nhỏ có nắp để lót đáy giỏ: nước từ túi cá nhỏ nhưng là thứ làm giỏ và mép hông xe bám mùi lâu nhất, và hộp lót giữ cho khung sạch suốt cả mùa. Chi phí một hộp như vậy rất nhỏ so với niềm vui mỗi sáng mở giỏ thấy xe sạch sẽ.
Người thuê xe đạp điện để đi chợ thường xuyên cũng nên nhắc chủ xe về chế độ dùng: xe chuyên chở nhẹ chỉ tính cho người và ít đồ, còn chở rau nặng mỗi ngày thì chủ xe có thể chọn dòng có giá giỏ sau chắc hơn. Ai muốn xem thêm về dòng xe đạp điện nói chung có thể đọc xe đạp điện, kinh nghiệm buộc và chở đồ nằm ở chở đồ và hành lý, và các dòng xe đang cho thuê nằm ở mục xe máy.