Sạc dự phòng phồng trong cốp xe là chuyện nhiều người thuê xe ga chỉ nghĩ tới khi đã ngửi thấy mùi khét. Bạn gửi xe ở một bãi ngoài trời ven đường Thanh Niên hay trước một quán cà phê ở Long Biên, nắng trưa tháng sáu chiếu thẳng vào yên suốt hai tiếng. Quay lại, yên xe nóng rẫy, có mùi nhựa cháy, thậm chí một làn khói mỏng thoát ra từ khe yên. Bài này đi từng bước: làm gì trong vài phút đầu, khi nào gọi 114, khi nào mới được lấy cục pin ra, và vì sao phải báo cửa hàng dù cốp trông vẫn bình thường.
Vì sao cốp xe ga dưới nắng là chỗ dễ làm hỏng pin
Cốp xe tay ga như Vision hay Air Blade là một hộp nhựa kín nằm dưới yên, phía trên cụm động cơ. Hơi nóng từ máy dồn lên đáy cốp, mặt yên tối màu hấp nắng từ phía trên, không khí bên trong gần như không lưu thông.
Sạc dự phòng phần lớn dùng pin lithium, loại không ưa nhiệt cao kéo dài: vỏ có thể phồng, pin nóng dần, và với cục pin cũ, từng rơi hoặc hàng trôi nổi, nguy cơ bốc khói lớn hơn hẳn. Cục sạc đang cắm dây vào điện thoại trong cốp lại càng dễ nóng thêm.
Dấu hiệu sạc dự phòng phồng trong cốp xe cần dừng lại ngay
Có những dấu hiệu bạn nhận ra trước cả khi mở cốp:
- Mùi lạ: mùi nhựa khét, mùi hóa chất ngọt hắc, khác hẳn mùi xăng hay mùi máy nóng thông thường.
- Khói: một làn khói trắng hoặc xám thoát ra quanh mép yên, khe bản lề hay chỗ khóa yên.
- Yên phồng hoặc kênh: yên không đóng khít như lúc trước, có thể do vật bên trong phồng lên.
Yên chỉ nóng mà không mùi, không khói thường là do nắng. Có một trong các dấu hiệu trên thì coi đó là sự cố pin. Nếu mùi giống xăng nhiều hơn mùi nhựa, xem thêm bài xe thuê có mùi xăng nồng hoặc ướt quanh bình xăng, vì cách xử lý khác.
Năm bước xử lý khi pin dự phòng bốc khói trong cốp xe máy
Bước 1: Dừng xe và tắt máy. Nếu đang chạy, tấp vào lề ở chỗ thoáng, xa cây xăng, xa hàng xe đỗ san sát. Tắt máy, rút chìa hoặc tắt Smartkey. Đừng cố chạy thêm vài trăm mét về nhà hay về bãi quen.
Bước 2: Rời xa xe và cảnh báo người xung quanh. Bước ra xa vài thân xe, đứng ngược hướng gió so với khói. Nếu đang ở bãi gửi đông như quanh hồ Hoàn Kiếm hay chợ Long Biên, báo ngay người trông giữ để họ dẹp khoảng trống quanh xe.
Bước 3: Chỉ mở cốp khi thật sự an toàn. Nếu khói dày, có lửa hoặc tiếng nổ lách tách, không mở cốp. Nếu chỉ có mùi và khói rất mỏng, bạn có thể mở yên để hơi nóng thoát ra: đứng lệch sang một bên, dùng nút mở yên hoặc chìa khóa, nâng yên rồi lùi ra ngay. Với xe Smartkey, nút mở yên nằm trên thân xe, nghĩa là bạn vẫn phải đứng sát xe, nên càng phải cân nhắc. Không cúi mặt nhìn vào cốp.
Bước 4: Không cầm cục pin nóng bằng tay trần. Pin đang phồng hay bốc khói có thể rất nóng và bùng lên bất ngờ. Đừng bốc ra ném xuống đất, đừng bóp thử. Để yên nó trong cốp và giữ khoảng cách.
Bước 5: Có lửa thì gọi 114. Khi thấy lửa hoặc khói bốc mạnh không giảm, gọi 114 và làm theo hướng dẫn của lực lượng phòng cháy chữa cháy. Đám cháy pin lithium khác đám cháy giấy hay vải: dội vội một ca nước hay một chai nước ngọt từ khoảng cách gần có thể không dập được mà còn làm bạn đứng quá sát. Đừng tự xoay xở theo kiểu đó; giữ khoảng cách và chờ hướng dẫn.
Những hướng dẫn an toàn ở đây là thông tin tham khảo, có thể thay đổi theo khuyến cáo mới. Bạn có thể đọc thêm nội dung tuyên truyền phòng cháy trên trang chủ Bộ Công an (bocongan.gov.vn).
Khi nào mới lấy cục sạc ra khỏi cốp
Chỉ khi không còn khói, không còn mùi khét mạnh, và cục pin đã nguội hẳn khi bạn chạm thử bằng mu bàn tay đeo găng hoặc qua lớp vải dày. Chờ lâu một chút cũng không sao; vội vàng mới là rủi ro.
Khi lấy ra:
- Dùng găng tay, khăn dày hoặc túi vải để nhấc, không bóp mạnh vào phần phồng.
- Đặt cục pin trên nền đất, nền gạch hoặc bê tông, xa xe, xa người, xa đồ dễ cháy như giấy, thùng các tông.
- Không cắm sạc lại, không thử bật xem còn dùng được không. Một cục pin đã phồng thì nên coi như bỏ.
- Chụp ảnh cục pin, ảnh trong lòng cốp và ảnh tổng thể chiếc xe trước khi rời đi.
Báo cửa hàng và kiểm tra cốp xe sau sự cố
Dù cốp trông vẫn ổn, hãy báo cửa hàng. Nhiệt từ cục pin bốc khói có thể làm biến dạng lòng cốp, chảy nhựa ở mép hay hỏng dây điện quanh khu vực yên mà mắt thường khó thấy ngay.
Gọi 0942467674 trong giờ cửa hàng mở 09:00–21:00, hoặc nhắn tin kèm ảnh nếu xảy ra ngoài giờ. Nội dung nên có:
- Thời gian, địa điểm, xe đã đỗ dưới nắng bao lâu.
- Ảnh cục pin, ảnh lòng cốp, ảnh mép yên và khóa yên.
- Xe còn nổ máy bình thường không, có mùi lạ khi chạy lại không.
Cửa hàng sẽ hướng dẫn bạn chạy tiếp, mang xe qua 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên để kiểm tra, hay chờ thêm. Chuyện chi phí sửa nếu có, hai bên trao đổi và thống nhất trực tiếp, không nên tự đoán.
Phòng tránh: không để sạc dự phòng trong cốp xe nóng
Cách chắc nhất là không để sạc dự phòng trong cốp xe nóng, nhất là những ngày hè Hà Nội nắng gắt.
- Mang theo người: bỏ sạc dự phòng vào túi xách hoặc balo khi xuống xe, giống như bạn mang điện thoại.
- Không cắm sạc trong cốp: đừng để điện thoại nối với cục sạc rồi đóng yên lại.
- Chọn chỗ đỗ có bóng râm: dưới tán cây, mái che bãi xe, hoặc bãi gửi trong hầm khi có thể.
- Kiểm tra cục pin trước chuyến đi: vỏ hơi phồng, nứt hay nóng bất thường khi sạc thì thay luôn.
Nếu cần treo điện thoại dẫn đường trên ghi đông giữa trưa, bài điện thoại dẫn đường gắn xe máy dưới nắng có thêm mẹo giữ máy khỏi quá nóng. Còn lúc nhận xe, mở cốp xem lòng cốp có sạch, có vết cháy xém cũ không theo gợi ý ở bài kiểm tra cốp xe ga trước khi nhận xe thuê.
Tóm lại
Mùi khét hay làn khói từ cốp là lúc dừng xe, tắt máy, đứng xa và chỉ gọi 114 khi có lửa. Không cầm pin nóng bằng tay trần, chỉ lấy ra khi đã nguội, đặt xa xe và người, rồi báo cửa hàng để kiểm tra cốp. Những tình huống khác được gom ở mục sự cố khi thuê xe, còn kinh nghiệm chung nằm trong chuyên mục thuê xe.