Lên Hà Nội vài ngày để khám bệnh, dự đám cưới hay lo giấy tờ, nhiều người đứng trước câu hỏi mượn xe máy hay thuê xe. Anh họ ở Cầu Giấy bảo “cứ lấy xe anh mà đi”, cô bạn cũ ở Long Biên nhắn “nhà có xe thừa đấy”. Lời mời rất thật lòng, nhưng chiếc xe mượn không hề miễn phí: nó kéo theo xăng, hao mòn, gửi xe, và nhất là trách nhiệm khi có chuyện. Bài này liệt kê từng khoản để bạn tự cân, rồi đặt cạnh khoản tiền thuê ghi rõ trên bảng giá, để chọn cách hợp lý mà vẫn giữ được tình cảm.
Mượn xe máy hay thuê xe: thứ gì thật sự “không mất tiền”
Khi mượn, bạn không trả tiền thuê, nhưng chủ xe vẫn gánh những chi phí mà bình thường họ ít để ý: xe chạy thêm thì mòn thêm, có thể phải đi xe buýt hay xe ôm công nghệ trong mấy ngày cho mượn, và họ là người đứng tên nếu xe dính vi phạm. Người cho mượn hiếm khi nói ra những điều này. Phần của bạn là tự nghĩ trước và chủ động bù cho đủ.
Khi thuê, mọi thứ nằm trên giấy: tiền thuê theo bảng giá, điều kiện nhận trả xe, trách nhiệm khi hư hỏng ghi trong hợp đồng. Không ai phải ngại khi nhắc nhau.
Những khoản nên tính khi mượn xe người quen
Xăng
Quy tắc đơn giản nhất: nhận xe ở mức xăng nào, trả lại ít nhất mức đó, tốt hơn là đổ đầy. Chụp ảnh đồng hồ xăng lúc nhận để khỏi phải nhớ. Nếu chạy nhiều, chẳng hạn đi lại giữa nội thành và Đông Anh mỗi ngày, hãy đổ đầy trước khi trả dù kim chỉ còn hơn nửa.
Hao mòn và bảo dưỡng
Lốp, má phanh, dầu máy, xích (với xe số) đều mòn theo quãng đường. Vài ngày chạy trong phố thì không đáng kể, nhưng nếu bạn chạy liên tục hoặc đi xa ra ngoại thành, cách sòng phẳng là góp tiền thay dầu lần tới, hoặc đưa xe đi rửa trước khi trả. Nếu xe có dấu hiệu bất thường như phanh kêu hay khó nổ máy, báo ngay cho chủ xe thay vì tự ý sửa.
Gửi xe
Đi khám ở các bệnh viện lớn, vào phố cổ Hoàn Kiếm hay ghé các trung tâm thương mại đều phải gửi xe, có hôm vài lần. Khoản này là của bạn, đừng để thẻ gửi xe tháng hay tiền lẻ trong cốp của chủ xe gánh hộ. Giữ lại vé gửi xe để không bị lẫn khi lấy xe.
Rủi ro hư hỏng, va chạm, mất xe
Đây là khoản dễ làm mất lòng nhất. Xe trầy một vệt, gãy ốp, vỡ gương, hay tệ hơn là va chạm có người bị thương, thì ai trả? Nếu không nói trước, cả hai bên đều khó mở lời. Trước khi nhận xe, hãy nói thẳng: “Nếu em làm hỏng gì, em chịu sửa ở chỗ anh vẫn sửa”. Với rủi ro mất xe, hãy hỏi chủ xe về khóa phụ, chỗ để xe qua đêm, và tránh để xe ngoài đường không người trông.
Giấy tờ xe và bằng lái
Bạn cần mang theo giấy tờ của xe theo quy định hiện hành và bằng lái hạng phù hợp của chính mình. Xe đứng tên chính người cho mượn là trường hợp đơn giản nhất. Nếu xe còn đứng tên người khác, ví dụ mua lại chưa sang tên, hãy hỏi rõ trước, vì khi bị kiểm tra bạn phải giải thích được vì sao mình đang đi chiếc xe đó. Mượn xe không có giấy tờ, dù chỉ đi vài con phố, là rủi ro không đáng.
Bảo hiểm bắt buộc
Xe máy tham gia giao thông phải có bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự còn hiệu lực. Hỏi chủ xe giấy chứng nhận bảo hiểm còn hạn không và để ở đâu. Loại bảo hiểm này bồi thường cho bên thứ ba theo quy định, không chi trả hư hỏng của chính chiếc xe bạn đang mượn. Muốn hiểu rõ phạm vi, đọc bài bảo hiểm trách nhiệm dân sự xe máy là gì.
Khoản không ra tiền: chủ xe thiếu xe và cái ngại
Nhà người quen có một chiếc xe mà đưa bạn mượn thì ai đó trong nhà phải xoay xở. Chị dâu không có xe đi chợ Long Biên buổi sáng, cháu phải nhờ bạn chở đi học. Họ sẽ không than, nhưng bạn nên hỏi thẳng giờ nào nhà cần xe để trả đúng lúc. Nếu lịch của bạn kín từ sáng đến tối, đó là dấu hiệu nên tự thuê.
Tự thuê xe: khoản tiền rõ ràng theo bảng giá
Thuê xe thì tiền thuê được niêm yết trước. Mức đang áp dụng tại cửa hàng Nguyễn Tú:
- Honda Wave: ngày 150.000 đồng.
- Honda Click / Yamaha Mio: ngày 150.000 đồng; tuần 600.000–700.000 đồng.
- Honda Vision: ngày 200.000 đồng; tuần 800.000–1.000.000 đồng.
- Honda Air Blade: ngày 200.000 đồng; tuần 800.000 đồng.
- Xe máy điện, xe đạp điện: liên hệ để xác nhận giá.
Ở vài ngày thì bạn lấy giá ngày nhân số ngày dùng xe, hoặc hỏi gói tuần nếu gần một tuần. Thuê xe vẫn có xăng và gửi xe như khi mượn, nhưng phần hư hỏng, đặt cọc và giấy tờ được thỏa thuận rõ từ đầu; mức cọc xác nhận trực tiếp với cửa hàng. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở 09:00–21:00. Nếu cần giao xe tới chỗ ở, thời gian và chi phí phải xác nhận trước, và chỉ trong giờ hoạt động. Xem đầy đủ tại trang giá thuê xe máy.
Chọn cách nào: vài tình huống thường gặp
- Lên thăm họ hàng hai ba ngày, đi lại ít, nhà có xe nhàn rỗi: mượn là hợp lý, miễn làm đủ các việc ở trên.
- Đưa người nhà đi khám, ngày nào cũng ra vào bệnh viện từ sáng sớm: nhà người quen thường cũng cần xe giờ đó, tự thuê sẽ thoải mái hơn.
- Đi cùng hai, ba người, mỗi người một lịch: tham khảo bài nhóm ba bốn người ở Hà Nội vài ngày.
- Ở lâu hơn, tính chuyện mang xe nhà lên: đọc bài mang xe máy từ quê lên Hà Nội hay thuê tại chỗ.
Nếu vẫn mượn: làm sao cho sòng phẳng
- Chụp ảnh xe bốn phía và đồng hồ xăng lúc nhận.
- Hỏi giấy tờ xe, giấy bảo hiểm, chìa khóa phụ.
- Nói trước ai chịu nếu hỏng, va chạm hay bị phạt.
- Hỏi giờ nhà cần xe, trả sớm hơn hẹn.
- Trả xe sạch, đầy xăng, kèm lời cảm ơn và chút quà quê nếu có.
Kết luận
Mượn xe người quen không xấu, chỉ cần tính đủ những khoản ẩn để không ai thiệt. Khi lịch dày hoặc nhà người quen cũng cần xe, một khoản thuê rõ ràng thường nhẹ lòng hơn. Xem thêm các hướng dẫn trong mục thuê xe máy ở Hà Nội và bảng giá thuê xe máy.