Trẻ bị kẹp chân vào nan hoa là tai nạn diễn ra chỉ trong một giây: bé ngồi sau trên chiếc xe số thuê, chân buông thõng hoặc đung đưa, bàn chân lọt vào khe giữa càng sau và bánh xe đang quay. Phụ huynh đưa đón con đi học, đi chơi bằng xe số ở Hà Nội nên biết trước phải làm gì trong vài phút đầu, khi nào cần đưa bé tới cơ sở y tế, cách báo cửa hàng, và quan trọng nhất là cách để chuyện này không lặp lại.
Trẻ bị kẹp chân vào nan hoa: việc đầu tiên là dừng xe đúng cách
Phanh gấp trên đường đông dễ bị xe sau tông, còn quay người khi xe chưa dừng có thể làm đổ xe đè lên chân bé. Hãy làm theo thứ tự:
- Giảm ga và bóp phanh đều tay cho xe chậm hẳn, bật xi nhan, tấp sát lề phải.
- Tắt máy ngay khi xe dừng. Xe số đang vào số mà nhả côn sai, hoặc rồ ga theo quán tính, bánh sau có thể quay thêm một đoạn.
- Giữ xe đứng vững, chống chân chống nếu được, hoặc nhờ người qua đường giữ hộ tay lái. Đừng để xe nghiêng đổ đè lên chân bé.
- Gọi tên bé, nói bé ngồi yên, đừng tự giằng chân ra.
Trên đoạn đông như phố Nguyễn Văn Cừ đầu cầu Chương Dương, hãy nhờ một người đứng sau xe ra hiệu cho dòng xe tránh.
Gỡ chân ra nhẹ nhàng, không giật mạnh
Khi bánh xe đã đứng yên, bàn chân bé thường chỉ bị chèn giữa các sợi nan hoa hoặc giữa nan hoa và càng sau. Giật mạnh chân ra có thể làm rách da sâu hơn, hoặc làm tổn thương thêm phần cổ chân, gót chân vốn đã bị ép.
- Nếu chỉ là giày hoặc dép mắc lại, tháo quai giày, để bé rút chân ra khỏi giày trước, gỡ giày sau.
- Nếu chân vẫn kẹt, một người giữ xe, một người dùng tay xoay bánh sau ngược chiều từng chút để nới khe, vừa xoay vừa đỡ chân bé.
- Nếu không gỡ được, bé đau dữ dội, chân chảy máu nhiều hoặc có hình dạng bất thường, hãy giữ nguyên tư thế, đỡ chân bé, và gọi 115 ngay.
Sơ cứu cơ bản trong lúc chờ hoặc trước khi đi khám
Phần này chỉ là những việc người lớn bình thường có thể làm, không thay thế khám và điều trị của nhân viên y tế.
- Vết trầy, vết rách nông: rửa bằng nước sạch, dùng gạc hoặc khăn sạch che lại. Nếu chảy máu, ép nhẹ và giữ yên một lúc.
- Vết bầm, sưng: chườm lạnh qua một lớp khăn, không áp đá trực tiếp lên da bé.
- Giữ chân bé nằm yên, kê cao một chút nếu bé không đau thêm khi kê.
- Không bôi thuốc lạ, dầu gió, kem đánh răng hay lá cây lên vết thương.
- Không xoa bóp, nắn chỉnh chỗ sưng, kể cả khi bé vẫn cử động được.
- Dỗ bé bình tĩnh; trẻ hoảng sợ hay giãy làm vết thương nặng thêm.
Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo, có thể thay đổi theo tình trạng thực tế của bé. Hướng dẫn chính thức về chăm sóc sức khỏe có thể xem trên trang chủ Bộ Y tế.
Khi nào cần đưa bé tới cơ sở y tế
Chấn thương do nan hoa có đặc điểm dễ đánh giá thấp: da ngoài nhìn chỉ trầy nhẹ, nhưng phần mô bên trong ở gót chân, mắt cá có thể bị ép và chà xát khá sâu. Vì vậy nên cho bé đi khám trong ngày, kể cả khi bé đã nín khóc. Cần gọi 115 hoặc đưa đi ngay khi có một trong các dấu hiệu:
- Chân sưng nhanh, biến dạng, bé không đứng hoặc không cử động cổ chân được.
- Vết rách sâu, hở rộng, hoặc chảy máu ép mãi không cầm.
- Da quanh vùng bị kẹp tím tái, lạnh, bé kêu tê.
- Bé đau tăng dần, khóc không dỗ được, hoặc lơ mơ, mệt bất thường.
Ở Hà Nội, các bệnh viện có khoa nhi như Bệnh viện Nhi Trung ương ở phố La Thành, Đống Đa, hay Bệnh viện Đa khoa Đức Giang ở Long Biên đều tiếp nhận cấp cứu. Khi đã đưa bé đi, đừng chở bé ngồi sau với chân đau trên chính chiếc xe vừa gặp sự cố; gọi taxi, xe công nghệ, hoặc để 115 chuyển bé.
Báo cửa hàng và kiểm tra lại chiếc xe thuê
Sau khi bé đã được chăm sóc, hãy báo cửa hàng cho thuê, vì nan hoa vừa bị kẹp rất có thể đã cong, lỏng hoặc gãy sợi, làm bánh sau đảo khi chạy.
Khi gọi, nói ngắn gọn: xe biển số nào, sự cố ở đâu, bé đang thế nào, xe còn dắt hay chạy chậm được không. Chụp vài tấm ảnh bánh sau, khu vực nan hoa và càng sau trước khi di chuyển xe. Cửa hàng sẽ hướng dẫn mang xe về kiểm tra hoặc sắp xếp đổi xe khác. Cách báo sự cố cho cửa hàng nói chung có trong mục sự cố khi thuê xe.
Cách cho bé ngồi sau để không lặp lại
Phần lớn ca kẹp chân bắt nguồn từ việc chân bé không có chỗ đặt cố định.
Gác chân và giày dép
- Bật gác chân sau trước khi lên xe và kiểm tra bé đặt cả hai chân lên đó. Nếu chân bé ngắn, chưa với tới gác chân, đó là tín hiệu nên tính phương án khác chứ đừng để chân bé lơ lửng.
- Cho bé đi giày kín, có quai hậu. Dép lê, dép tông dễ tuột, bé vô thức thò chân ra tìm dép là lúc dễ bị cuốn nhất.
Vị trí ngồi và cách lái
- Cho bé ngồi giữa hai người lớn khi có thể: người lớn phía sau vừa giữ bé, vừa để ý chân bé.
- Dặn bé không đung đưa chân, không nghiêng người ra ngoài để nhìn.
- Chạy chậm, tránh ổ gà và gờ giảm tốc gắt; những cú xóc mạnh là lúc chân bé dễ trượt khỏi gác chân.
Cân nhắc loại xe khi thuê
Xe số có bánh nan hoa lộ ra hai bên là kiểu dễ xảy ra sự cố này nhất. Khi đặt thuê xe để chở con, hãy nói rõ với tiệm để được tư vấn xe có phần che chắn bánh sau tốt hơn, chẳng hạn xe ga có sàn để chân rộng cho bé. So sánh chi tiết hai lựa chọn có trong bài chở con nhỏ: chọn xe ga hay xe số. Về mũ và cách ngồi khi đưa con đi học hằng ngày, xem thêm chở con đi học bằng xe máy thuê tháng. Điều kiện để trẻ ngồi trên xe máy theo quy định hiện hành có trong bài trẻ em ngồi trên xe máy cần điều kiện gì.
Tóm lại
Chậm lại, tấp lề, tắt máy, gỡ chân nhẹ nhàng, gọi 115 nếu chấn thương rõ, cho bé đi khám trong ngày rồi báo cửa hàng. Lần sau, kiểm tra gác chân, giày kín và chỗ ngồi trước khi nổ máy. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở từ 09:00 đến 21:00, có thể tư vấn chọn xe khi bạn chở con. Các bài khác về thuê xe có ở trang thuê xe máy.