Bạn nhả ga để tránh chiếc xe buýt đang dừng sát lề, chưa kịp chạm phanh thì tiếng còi phía sau đã réo lên. Ra hiệu tay khi đi xe máy và nhá phanh nhẹ là hai cách rẻ nhất để người đi sau hiểu ý bạn kịp lúc, nhất là ở phố Hà Nội, nơi xe nối đuôi nhau sát rạt.
Vì sao xe phía sau hay áp sát đúng lúc bạn giảm tốc
Khi chỉ nhả ga, xe tự chậm lại nhưng đèn phanh không sáng, vì bạn chưa hề bóp phanh. Với người đi sau, tín hiệu duy nhất là khoảng cách hai xe đang thu hẹp dần. Họ phải tự suy ra rằng bạn đang chậm, và việc suy đoán ấy thường trễ hơn nhịp xe của bạn một chút.
Giữa phố đông còn nhiều thứ nuốt mất tín hiệu nhỏ của xe máy: đèn xi nhan bé xíu bị nắng trưa làm nhòe, xe buýt che kín tầm nhìn, dòng xe tan tầm khiến mắt người lái phải chia cho quá nhiều thứ. Giảm tốc mà không báo là để người khác tự đoán, và cái giá của đoán sai thường rơi vào người đứng phía trước.
Nhá phanh nhẹ để xe sau nhìn thấy đèn đỏ
Nhá phanh là chạm phanh rất nhẹ, vừa đủ để đèn phanh sáng rồi nhả ra, xe gần như chưa chậm thêm. Nó là lời nhắc sớm: “tôi sắp chậm lại, hãy chú ý”. Cách làm gồm ba bước:
- Nhả ga trước, giữ hai tay vững trên tay lái.
- Chạm phanh sau một đến hai nhịp ngắn. Với xe tay ga, phanh sau là tay bóp bên trái. Với xe số như Honda Wave, đó là bàn đạp ở chân phải.
- Nếu xe sau vẫn tiến sát, nhá thêm một lượt rồi mới giảm tốc thật bằng cả hai phanh, bóp dần chứ không giật.
Phanh sau thường êm hơn, ít làm đầu xe chúi xuống nên hợp với động tác báo hiệu. Nhá càng sớm càng hiệu quả, tức là ngay khi bạn thấy phía trước có thứ buộc mình chậm lại: xe buýt sắp đón khách, ô tô đỗ sát lề khiến bạn phải lách ra, hay ngã ba nhỏ trong khu phố cổ nơi người đi bộ hay bước ra bất ngờ. Mặt đường ướt hoặc có cát thì nhá nhẹ hơn nữa để bánh không bị trượt.
Ra hiệu tay khi đi xe máy: ba động tác nên thuộc
Chỉ cần ba động tác rõ ràng, giữ đủ lâu để người sau kịp nhìn:
- Báo giảm tốc hoặc sắp dừng: duỗi cánh tay trái xuống thấp, lòng bàn tay mở hướng về phía sau, hạ nhẹ lên xuống vài lần. Dùng tay trái vì tay phải đang giữ ga.
- Xin rẽ trái: duỗi thẳng cánh tay trái ra ngang, lòng bàn tay mở.
- Xin rẽ phải: duỗi thẳng cánh tay phải ra ngang.
Động tác thứ ba khó hơn cả, vì tay phải đang giữ ga và phanh trước. Hãy nhả ga trước, chỉ làm khi xe đã đủ chậm và đường thoáng. Thấy mình không vững thì bật xi nhan phải và bỏ qua hiệu tay. Tay phải duỗi dứt khoát, không co rụt hay vẫy qua loa, vì một tín hiệu mơ hồ còn tệ hơn không có.
Hiệu lệnh bằng tay cũng thuộc quy tắc giao thông chung. Quy định có thể thay đổi, nên khi cần đối chiếu chi tiết hãy kiểm tra văn bản mới nhất.
Khi xi nhan khó thấy, ra hiệu xin rẽ bằng tay làm thay phần còn thiếu
Có những lúc đèn xi nhan không đủ dùng: nắng gắt chiếu thẳng vào đuôi xe giữa trưa, một bên đèn bị cháy hoặc mờ, con ngõ chỉ có ánh đèn đường vàng nhạt, hay bạn bị che sau một xe lớn. Hiệu tay lúc này là tín hiệu bổ sung đáng giá. Nguyên tắc cần nhớ: hiệu tay đi kèm xi nhan chứ không thay xi nhan khi nó vẫn dùng được. Chỉ khi xi nhan hỏng hẳn, hiệu tay mới thành tín hiệu chính, và bạn nên chạy chậm hơn, sớm nhờ thợ kiểm tra.
Ví dụ: bạn cần rẽ vào một ngõ nhỏ ở khu phố cổ, phía sau hai ba xe máy bám sát, đèn xi nhan của bạn chìm giữa ánh biển hiệu hai bên. Hãy ra hiệu từ sớm, nhích dần về phía bên rẽ, giảm tốc rồi mới bẻ lái vào ngõ. Người sau có cả hiệu tay lẫn đèn phanh để đọc.
Chọn cách nào cho từng tình huống
Không phải lúc nào cũng cần dùng cả hai cách. Dưới đây là ba tình huống quen thuộc.
Dòng xe đông, người sau bám sát
Nhá phanh phát huy tác dụng nhất ở đây, vì đèn đỏ nhấp nháy hút mắt người sau nhanh hơn một cánh tay đưa ra. Nhá phanh trước, nếu còn phải rẽ hoặc dừng hẳn thì thêm hiệu tay. Xe sau vẫn chưa chịu lùi thì đừng nhá liên tục, hãy giảm tốc đều và sẵn sàng nhường họ vượt.
Dừng đột ngột vì người đi bộ hoặc cửa xe mở
Khi có người băng qua giữa phố hay cánh cửa ô tô đỗ sát lề bỗng bật ra, ưu tiên là phanh đủ để dừng, đèn phanh sẽ tự báo cho người sau. Chỉ khi tình huống cho phép mới hạ thêm tay trái xuống. Cổng trường giờ tan học là nơi hay gặp cảnh này, bạn có thể đọc thêm cách qua khu vực trường học lúc tan học để giảm tốc từ xa thay vì phanh gấp sát cổng.
Xuống dốc hoặc đoạn đường trơn
Ở những đoạn này bạn cần cả hai tay để giữ xe, nên hiệu tay không phải ưu tiên. Hãy dùng nhịp phanh nhẹ để vừa kiểm soát tốc độ vừa báo cho người sau. Cách chia nhịp phanh được nói kỹ trong bài xuống dốc dài bằng xe máy.
Những lỗi nên tránh khi báo hiệu
Hiệu tay và nhá phanh cũng có thể phản tác dụng nếu dùng sai:
- Buông cả hai tay khỏi tay lái. Hãy giữ một tay trên lái, nhất là khi mặt đường gồ ghề.
- Ra hiệu quá sát lúc rẽ. Tín hiệu đến cùng lúc với hành động thì người sau không còn thời gian xử lý.
- Nhá phanh liên tục. Người sau sẽ tưởng bạn sắp dừng hẳn, hoặc quen đến mức bỏ qua.
- Hai tín hiệu mâu thuẫn. Xi nhan trái nhấp nháy mà tay lại chỉ phải thì không ai biết tin vào đâu.
Một lỗi âm thầm hơn là quên kiểm tra đèn phanh, khi đó nhá phanh thành vô nghĩa. Nếu thuê xe tại Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, bạn nên bóp thử cả hai tay phanh khi nhận xe để xem đèn sau có sáng không, và báo ngay nếu thấy bất thường.
Chưa tự tin giữ thăng bằng khi buông một tay ở tốc độ thấp thì hãy luyện bài chạy chậm mà không loạng choạng trước rồi hẵng thêm hiệu tay.
Luyện thành phản xạ trước khi vào phố
Giữa đường bạn không có thời gian nghĩ xem phải đưa tay nào, nên hãy tập ở một đoạn đường vắng, thoáng vào buổi sáng sớm. Đi chậm, nhả ga, nhá phanh sau hai nhịp, rồi đưa tay trái xuống. Lặp vài lượt đến khi xe không còn lắc, sau đó thử rẽ trái có hiệu tay, cuối cùng mới tới rẽ phải ở tốc độ thấp. Có bạn đi cùng thì nhờ họ chạy phía sau và kể lại họ nhìn thấy gì.
Chuyến đi tới, hãy nhá phanh sớm hơn thường lệ ở lần giảm tốc đầu tiên và xem khoảng cách phía sau đổi ra sao. Muốn đọc tiếp các bài về quan sát và giữ khoảng cách, bạn ghé chuyên mục kỹ năng lái cơ bản, hoặc xem toàn bộ hướng dẫn trong mục kỹ năng.