Không mưa mà mặt đường vẫn ướt, tường nhà chảy nước, sàn nhà trơn như mới lau: đó là những ngày nồm đặc trưng của Hà Nội mỗi độ cuối đông sang xuân. Trời âm, hơi nước ngưng khắp nơi, và việc đi xe máy ngày nồm trở nên khó lường hơn hẳn ngày khô ráo, dù nhìn ra đường chẳng có giọt mưa nào rơi. Bài viết tóm lại những việc cần làm trước khi lên xe, trong lúc chạy và lúc ra về để ngày nồm bớt nguy hiểm cho người đi xe máy.
Mùa nồm mặt đường trơn: vì sao ngày nồm dễ ngã
Nồm xảy ra khi độ ẩm trong không khí lên gần bão hòa trong khi đất, tường và mặt đường vẫn còn lạnh sau đợt rét. Hơi nước ngưng thành một lớp nước mỏng phủ lên mặt nhựa, mỏng đến mức mắt thường gần như không nhận ra, nhưng đủ để bánh xe mất bám. Lớp bụi cùng vết dầu mỡ tích sẵn từ những ngày khô gặp nước này lại kết dính thành màng trơn, y như mặt đường sau một cơn mưa nhỏ, chỉ khác là trời không mưa để ai kịp cảnh giác.
Nghịch lý của ngày nồm nằm đúng ở chỗ đó: mưa to thì cả dòng xe đều thận trọng, còn nồm âm ỉ kéo dài cả ngày thì nhiều người vẫn đi như thường lệ. Trong khi đó, các điểm trơn nhất vẫn là những chỗ quen thuộc: vạch sơn trước vạch đèn đỏ, nắp cống, miệng hố ga, bản lề cầu vượt, quãng lá cây mục ven đường. Sáng sớm và buổi tối là hai khung giờ mặt đường ẩm đọng nhiều nhất, trùng đúng lúc nhiều người lên đường đi làm và tan ca. Các nguyên tắc chung khi chạy xe trong thời tiết xấu vẫn áp dụng được, nhưng kiểu nồm có thêm vài điểm riêng dưới đây.
Chuẩn bị xe trước khi đi xe máy ngày nồm
Xe để qua đêm ngoài trời trong mùa nồm thường ướt sương từ yên tới gương. Trước khi lên xe, hãy lau yên, lau gương và kính mũ bảo hiểm, vì lớp nước đọng này vừa gây khó chịu vừa che tầm nhìn. Kính mũ là chỗ mờ hơi nước nhanh nhất vào buổi sáng: xịt dung dịch chống mờ hoặc thoa lớp xà phòng loãng rồi lau khô sẽ đỡ hẳn.
Kiểm tra lốp và phanh trước những chuỗi ngày nồm là việc đáng làm. Lốp còn gai tốt mới thoát được lớp nước mỏng trên mặt đường; lốp mòn thì ngày nồm chính là lúc bánh trượt nhanh nhất, trước cả khi người lái kịp nhận ra. Má phanh ẩm sau một đêm để ngoài có thể ăn chậm nhịp đầu tiên, nên bóp thử nhẹ ngay khi vừa lăn xe. Máy cũng có thể nổ chậm hơn ngày khô do hơi ẩm: mở ga nhẹ, để máy nổ ổn một lúc rồi mới khởi hành. Ai cần ôn lại các hạng mục định kỳ có thể xem thêm phần bảo dưỡng xe máy.
Cách chạy xe trên mặt đường đọng sương ẩm
Nguyên tắc số một là giữ tay ga đều và đi chậm hơn ngày thường một nhịp. Mặt đường ẩm khiến quãng phanh dài ra, nên khoảng cách với xe trước cần nới rộng hơn thường lệ; khoảng cách chính là thời gian để bạn xử lý khi xe trước bóp phanh gấp.
Khi cần giảm tốc, ghìm phanh sau trước, phanh trước chỉ chạm nhẹ sau khi đã cảm nhận bánh sau còn bám. Tuyệt đối không bóp phanh ngay khi bánh đang đi trên vạch sơn, nắp cống hay bản lề cầu vượt: những điểm này vào ngày nồm trơn gần như đóng băng. Qua đoạn lá cây ẩm mục ven đường, giữ lái thẳng và ga đều, không nghiêng xe gấp. Cầu vượt bằng thép là đoạn cần chậm nhất: bản thép đọng sương trơn hơn mặt nhựa nhiều, lên dốc giữ đều ga, xuống dốc ghìm sẵn phanh sau. Cách quan sát và giữ khoảng cách trong dòng xe dày được nói kỹ hơn trong phần tình huống giao thông.
Về đèn và tầm nhìn: bật đèn cả ngày âm u để xe khác thấy mình từ xa, và nhìn xa trước vài chục mét để né chỗ trơn từ sớm, thay vì phát hiện khi bánh đã ở trên nó. Nếu đi trong thành phố buổi sáng sớm, mặc định toàn bộ mặt đường phía trước là trơn cho tới khi quan sát thấy rõ là khô.
Đi ca đêm và giữ đồ trong cốp khi trời nồm
Sương nồm dày nhất từ nửa đêm tới rạng sáng, nên người chạy ca đêm là nhóm chịu mặt đường ẩm nhiều nhất. Kính mũ bảo hiểm mờ đọng rất nhanh do chênh lệch nhiệt giữa hơi thở với không khí lạnh; nếu đoạn đường vắng, hé visor một khe nhỏ cho gió cuốn bớt hơi nước là cách đơn giản mà hiệu quả. Về đến nhà, không gấp mũ ngay vào hộp mà để nơi thoáng cho khô, tránh vài đêm sau kính ố mốc.
Cốp xe trong mùa nồm cũng ẩm theo xe. Giấy tờ, hồ sơ và đồ vải nên bọc túi nilon trước khi cho vào cốp; điện thoại, sạc dự phòng càng cần bọc kín, vì hơi ẩm ngấm qua các khe rất nhanh. Về đến nơi, mở nắp cốp cho khô tự nhiên, giày ẩm nên phơi nơi thoáng nếu không muốn vài ngày sau mốc hỏng. Những lưu ý về gửi xe qua đêm và giữ xe an toàn được tổng hợp trong mục gửi xe và giữ xe.
Thuê xe đi trong những ngày nồm
Người thuê xe nên nhận xe vào ban ngày, khi mặt đường đã khô bớt sương, và tranh thủ chạy thử một vòng ngắn ở cửa hàng. Bóp nhẹ nhịp phanh để chắc hai phanh ăn đều trên mặt ẩm, nhìn lốp trước khi nhận xe, và hỏi han bất cứ điều gì còn lăn tăn. Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, phường Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 hằng ngày, có các dòng xe số gọn nhẹ hợp với đường ẩm; thủ tục và đặt cọc được xác nhận trực tiếp khi nhận xe.
Tóm lại, nồm chỉ nguy hiểm khi người đi chủ quan. Đi chậm hơn một nhịp, phanh dịu hơn ngày khô, và mặc định mặt đường sáng sớm là trơn cho tới khi nhìn thấy khô: giữ được ba thói quen này thì những ngày nồm cũng chỉ như mọi ngày thường lệ khác. Cùng chủ đề, xem thêm các hướng dẫn tổng hợp ở mục kỹ năng lái xe.