Gặp xe ngược chiều trong ngõ là tình huống khiến nhiều người hơi lúng túng, nhất là người mới chạy xe máy trong các ngõ phố Hà Nội. Ngõ nhỏ chỉ vừa hai xe, hai đầu lại cùng có người đỗ xe trước cửa, và xe ngược chiều đang tiến lại. Xử lý đúng cách thì chỉ mất vài chục giây, xử lý sai thì dễ va, dễ cãi nhau, thậm chí làm hỏng xe thuê. Bài viết này tóm tắt các bước xử lý và thói quen giúp bạn tránh xe ngược chiều trong ngõ ngay từ đầu.
Xử lý khi gặp xe ngược chiều trong ngõ
Bước đầu tiên là giảm tốc và dừng hẳn ở chỗ thoáng nhất gần bạn, kể cả chỗ thoáng chỉ đủ nhích xe sát tường. Đứng yên cho đầu óc định lại hình dung không gian: xe mình rộng bao nhiêu, xe kia rộng thế nào, hai bên ngõ có điểm nào nới ra. Phán đoán khi đang lăn bánh là nguồn gốc của phần lớn va quẹt trong ngõ.
Bước hai là nhường theo nguyên tắc bên dễ nhường. Ai gần cửa ngõ hoặc chỗ rộng hơn thì nhường trước, người còn lại chạy trước. Nếu hai xe cùng dừng ở giữa ngõ hẹp chăng khác, người có lề sau rộng và ít xe đỗ hai bên thường lùi dễ hơn. Thường thì chỉ một bên cần lùi mười mấy mét là giải quyết xong.
Bước ba, khi phải lùi, hãy lùi chậm với chân đặt xuống sẵn sàng chống, xoay đầu nhìn thẳng ra sau thay vì chỉ dựa gương. Với xe số, về số không rồi nhích côn từ từ; với xe ga, xoay ga thật nhẹ. Lưu ý khi lùi tránh bám sát vỉa hè vì mép ngõ thường có cột điện, dây phơi hoặc gờ bậc dễ làm xe ngã.
Nhường thế nào cho khéo và an toàn
Khi nhường, kéo xe sát sát vào bên trống, dựng thẳng xe giảm bề ngang. Nếu có bậc thềm thấp hoặc lối đất ven ngõ, có thể nhích bánh trước lên để phần thân xe rời khỏi lối đi, nhưng đừng cố nếu bậc cao hoặc ướt trơn. Giữ xe cân bằng, chân chống vững, và nếu ngõ có đồ đỗ hai bên thì chú ý gương xe có thể vướng vào.
Giao tiếp nhẹ nhàng giúp mọi việc nhanh: gật đầu mời đối phương đi trước, giơ tay chỉ chỗ rộng của mình, hoặc nháy đèn cảm ơn khi họ nhường mình. Cái giá của một cử chỉ lịch sự là không, nhưng nó đổi lấy sự phối hợp thay vì tranh giành từng mét ngõ. Ngược lại, gò bó ép xe qua khe quá hẹp chỉ để nhanh vài giây là món hời giả: một vết xước trên xe thuê tốn nhiều hơn mấy chục giây chờ đợi.
Nếu ngõ quá hẹp cho hai xe máy, không có chỗ lùi, hoặc xe đối diện là xe to hơn hẳn như xe ôm chở hàng, cách xử lý an toàn là người xuống xe, dắt bộ qua đoạn hẹp. Dắt xe vài chục mét không mất mặt, nhưng giữ nguyên xe và tiết kiệm thời gian của cả hai.
Phòng tránh tình huống từ đầu
Khả năng xử lý tốt nhất là không rơi vào tình huống. Trước khi vào ngõ, liếc nhanh đầu ngõ: nếu thấy đèn xe hoặc tiếng máy từ phía xa, chờ vài giây cho xe kia ra trước rồi mới vào. Ngõ nhỏ thường chỉ thông một chiều tại một thời điểm, ai vào trước chiếm thế, ai vào sau nhường, và đó là luật bất thành văn mà dân phố nào cũng theo.
Thứ hai, quan sát biển báo trước ngõ. Nhiều ngõ có cấm ngược chiều hoặc cấm xe theo giờ, vào những ngõ này thì nghĩa là bạn đi đúng hướng, xe ngược chiều là xe sai, nhưng đừng vì thế mà giữ đường đến cùng. Vừa đi vừa quan sát vẫn hơn: xe sai chỉ cần một nhát đánh lái bất ngờ là rủi ro về phần bạn.
Thứ ba, khi vào ngõ, đừng bấm còi inh ỏi để xin đường, nhất là khung giờ nghỉ trưa. Tiếng còi trong ngõ chật vang, khó chịu cho cả hai bên, và không giải quyết được chỗ hẹp. Chạy chậm, để người và xe phía trước tự nhận ra và có thời gian nhường, vừa hiệu quả vừa văn minh.
Kỹ năng lùi xe trong không gian hẹp
Lùi xe trong ngõ là kỹ năng đáng tập riêng. Bãi tập đơn giản nhất là con ngõ vắng gần nhà: tập lùi theo đường thẳng, rồi lùi theo đường cong nhẹ, mỗi lần vài chục mét. Với xe số, điều khiển côn nhẹ nhàng giữ tốc độ chậm đều; với xe ga, cảm giác ga của bạn quyết định độ mượt. Luôn che phanh sau sẵn sàng và đứng lên trên yên đủ cao để nhìn qua vai.
Khi lùi quanh khúc cong, nhớ bánh sau cắt vào trong theo đường hẹp hơn bánh trước, nên chừa bên trong nhiều hơn bạn nghĩ. Nếu lùi mà nghe tiếng cọ, dừng ngay, xuống xe nhìn, đừng phán đoán tiếp. Một lần xuống xe nhìn trực tiếp đáng giá hơn mọi phán đoán từ yên.
Khách thuê xe máy nên dành vài phút đầu khi nhận xe để cảm nhận kích thước và độ nặng của xe mình, vì mỗi xe một khác, và phần lớn va quẹt trong ngõ đến từ việc ước lượng sai thân xe. Các nguyên tắc giữ khoảng cách và quan sát chung có trong bài kỹ năng lái cơ bản, còn nhiều tình huống giao thông bất ngờ khác được kể trong mục tình huống giao thông. Tổng hợp đầy đủ các bài kỹ năng nằm trong mục kỹ năng, nên đọc qua trước khi cuốc trong phố.
Gặp xe ngược chiều trong ngõ không có gì đáng lo nếu bạn dừng sớm, nhường khéo và lùi cẩn thận. Chậm vài giây, lịch sự một chút, và chiếc xe thuê về nguyên vẹn: đó là cách xử lý đúng của một người đi xe máy biết điều trong phố.