Chở cây kiểng trên xe máy vốn dễ nếu chỉ là chậu nhỏ đặt trong giỏ, nhưng khi chậu to tới nửa người thì câu chuyện khác hẳn. Khách thuê xe máy ở Hà Nội hay gặp tình huống này sau chuyến chợ hoa, phố cây cảnh, hoặc mua cây lớn về trang trí nhà. Chậu đất nặng, thân cây cao vướng, đất ướt dễ sạt, nên nếu không biết mẹo cố định thì cây dễ gãy ngang giữa đường. Bài viết này đi từng bước từ lúc đứng trước chậu cây tới lúc cây đứng vững ở góc ban công nhà.
Chở cây kiểng trên xe máy: chọn phương án theo kích thước
Trước hết, hãy xếp cây vào một trong ba nhóm. Nhóm chậu nhỏ gói gọn trong giỏ trước hoặc balô sau: không cần gì thêm ngoài việc chèn chặt. Nhóm chậu trung bình bằng một cái xô nước, đường kính chừng hai mươi phân: đặt lên yên sau sau khi bọc gốc, buộc một vòng dây là ổn. Nhóm chậu lớn tới thắt lưng trở lên là nhóm cần cân nhắc thật nghiêm túc, vì xe máy không phải xe chở hàng, và khi cây và chậu nặng hơn một bao gạo thì nên gọi xe ôm tải hoặc nhờ quán chở tận nhà thay vì liều.
Với nhóm chậu lớn mà vẫn quyết định đi xe máy, chuẩn bị trước ba thứ: một tấm bạt hoặc bao tải lót yên sau cho khỏi trầy, hai bộ dây có khóa siết, và nếu được thì một cái kệ gỗ mỏng đế để chậu lên rồi buộc kệ vào xe. Cái đế gỗ thay vì buộc trực tiếp vào chậu có lợi vì chậu sứ và chậu đất đều giòn, siết dây trực tiếp lên thân chậu dễ làm chậu nứt trên đường rung.
Đóng gói cây chậu trên xe theo từng loại
Cây kiểng lá to như trầu bà, kim tiền dễ dập lá, nên đóng gói cây chậu trên xe bắt đầu từ việc lấy dây mềm khẽ ghì nhánh lại thành bó, quấn quanh vài vòng không siết chặt. Bọc một lớp giấy báo quanh ngọn để lá đỡ quất vào gió, vì gió chạy xe đủ mạnh để làm rách mặt lá trong ba mươi phút. Với cây có gai hoặc nhánh cứng, hãy buộc bó theo chiều dọc và lót giấy ở những điểm bó.
Đất trong chậu phải ẩm vừa, không ướt sũng. Đất sũng nước làm chậu nặng thêm và lắt khắt, nước còn rịn ra yên xe gây trơn. Nếu cây vừa tưới, để chậu ráo nửa tiếng trước khi lên xe. Rắc một lớp trấu hoặc dằm mỏng lên mặt chậu và căng một túi nilon qua miệng chậu, siết quanh thân cây: túi giữ nước không tạt ra, giữ đất không văng, và coi như khóa ẩm cho cây suốt chuyến đi.
Với cây ra hoa hoặc đang có nụ, bọc hẳn phần ngọn bằng túi lớn đục vài lỗ cho cây thở, vì nụ ra hoa gãy dễ nhất khi gió lùa. Cây thân gỗ cứng như sung cảnh, tùng bách thì khỏi bọc lá, nhưng nên bịt hai đầu nhánh bằng bọc xốp để không quất vào người đi đường.
Buộc chậu vào xe: điểm đỡ và lực căng
Cố định chậu lớn lên xe máy phải dựa vào hai điểm đỡ chính: dây xích giữ yên sau và hai gác chân. Đặt đế hoặc chậu nằm ngang sát dây xích, nghiêng nhẹ phần cây về phía trước để thân cây tì nhẹ vào lưng người lái nếu cây cao. Buộc vòng một qua thân chậu vào hai bên dây xích, vòng hai chéo qua đáy chậu xuống hai gác chân, và siết từng vòng tới khi nhấc thử xe bằng tay không xê dịch.
Nếu cây cao hơn người, phần ngọn phải buộc thêm vào cần số hoặc cốt lót phía trước để cây không đánh lật sang bên khi xe vào cua. Tuyệt đối không để thân cây tựa vào khung gương hoặc tay lái, vì cành lay theo đường sẽ va vào tay lái và cản trở người lái. Người lái ngồi trước cây thì lưng chạm vào chậu khi phanh, nên chọn chỗ đặt sao cho phanh gấp thân chậu không đè sập lên người.
Một lưu ý về trọng lượng cho khách thuê: chậu đất nung lớn dễ nặng hơn cả hai bao gạo, và xe tay ga của khách thuê không thiết kế cho tải đó. Nếu phải leo cầu vượt hoặc dốc lớn trên đường về, cân nhắc dắt bộ qua dốc thay vì cố chạy, vì xe chở nặng leo dốc dễ hụt ga và đổ nghiêng.
Chạy về nhà an toàn
Tốc độ chở cây cao cần chậm và đều, tránh làn nhanh. Cây cao vướng dây điện trên đường và các biển quảng cáo treo thấp, nên chọn tuyến đường phố rộng, tránh các ngõ có dây chằng ngăn. Vào cua phải chậm hơn nữa, vì cây nghiêng theo quán tính và lực kéo ngang dễ làm xe mất thăng bằng. Ghé kiểm tra dây sau mười lăm phút đầu, vì đất chậu rung làm dây lỏng nhanh hơn tưởng tượng.
Gió lớn và mưa là hai điều kiện nên hoãn chuyến đi cây lớn, cây cao đón gió như một cánh buồm trên yên sau. Nếu giữa chặng trời đổ mưa, dừng dưới mái chờ, vì chậu ướt trơn và tay lái ướt cùng lúc là hai rủi ro cộng dồn. Về tới nhà, tháo dây theo thứ tự ngược lúc buộc, và nhấc chậu bằng lực chân chứ không phải lưng.
Cách chở các loại cây nhỏ hơn được kể trong bài chở hoa cây cảnh trên xe máy an toàn. Tổng quan về chở đồ và hành lý nằm trong mục chở đồ và hành lý, các tình huống bất ngờ trên đường trong mục tình huống giao thông, và trọn bộ bài kỹ năng trong mục kỹ năng.
Chở cây kiểng chậu lớn về nhà, cuối cùng, là bài của chuẩn bị: chọn đúng nhóm cây, bọc gốc và lá, buộc hai vòng qua điểm đỡ thật, và chạy chậm theo kiểu chở hàng. Làm tròn các bước đó thì cây về tới nhà còn xanh, chậu còn nguyên, và người lái còn nguyên vẹn.