Mua một chậu hoa hồ về trồng, hai khóm lan mang đi biếu, hay bụi cây nhỏ dọn từ nhà cũ — chở hoa cây cảnh trên xe máy là nhu cầu rất đời ở Hà Nội, và cũng là một trong những kiểu chở dễ xử lý sai nhất. Chậu cây có đất, có nước tưới ướt, có lá bay theo gió, và có trọng tâm cao hơn mọi loại hàng chở khác trên yên xe. Bài này nói về ba phần: buộc chậu đúng cách, sắp vị trí trên xe, và chạy xe với hàng cồng kềnh như thế nào cho an toàn.
Chở hoa cây cảnh trên xe máy: ba mối buộc không thể thiếu
Một chậu cây trên xe cần ba mối: một mối buộc chặt chậu vào giá đỡ hoặc tay sau, một mối giữ khung cây không đảo, và một mối chặn đáy chậu không trượt. Dây buộc nên là dây thít dạng khóa được — dây ni lông trơn kéo căng rồi tuột là lỗi kinh điển, vì đất trong chậu cứ rung theo máy xe là mối buộc lỏng dần. Buộc theo chữ thập qua đáy chậu, ép chậu sát điểm tựa, và giật thử từng mối trước khi lên xe: mối nào giật được là mối sắp tuột.
Đất trong chậu nên ướt vừa, không sũng nước: đất sũng nước vừa nặng thêm, vừa dễ trào ra theo rung, làm trơn bàn đạp và mép đường. Nếu chậu cao và cây có tán lớn, cân nhắc giảm bớt tán: buộc gọn lá vào thân bằng dây mềm, cắt bớt nhánh cụt — cây mất vài lá lành hơn người mất lái giữa đường. Với cây có gai hoặc nhánh gãy, quấn bìa cứng quanh phần nhọn, vừa giữ cây, vừa không quẹt người đi kèm.
Sắp vị trí trên xe: trọng tâm thấp và phía sau
Vị trí đặt chậu quyết định nhiều hơn độ siết của dây. Nguyên tắc: càng thấp càng tốt, càng sát trục bánh sau càng tốt. Chậu để trên sàn để chân hai bên là ổn nhất với chậu nhỏ; chậu to hơn nên dựng vào thùng sau hoặc giá áo sau, dùng tay sau làm điểm chống. Tuyệt đối không để chậu trên yên trước và giữa hai chân khi chậu to — chân bị chậu chặn là không kịp chống xe, và người chống không được là người ngã.
Trọng tâm lệch về một bên là lỗi thứ hai hay gặp: hai chậu cân nhau thì chia hai bên, một chậu lớn thì canh mép xe không bị nghiêng quá, và giật nhẹ xe khi buộc xong để thử độ cân. Nếu xe nghiêng hẳn khi buộc xong, chớ hy vọng tốc độ sẽ làm cân — sẽ không, và mỗi khúc cua là một lần xe đòi hỏi bạn giữ hộ. Một cách thử khác đáng làm: ngồi lên xe, giữ thẳng, rồi nghiêng người nhẹ từng bên — cảm nhận ngay bên nào chậu đè nặng hơn, và cân lại trước khi ra đường, thay vì để cả chuyến đi chịu một vế nặng.
Với hàng có nước — lọ hoa cắm nước, chậu sen — còn một lưu ý nhỏ: nước trong bình là chất lỏng dao động, và dao động của nó ăn vào tay lái rõ rệt khi phanh hoặc vào cua. Giảm dao động của bình bằng cách đổ nước chỉ hai phần ba, chèn quanh bình bằng báo hoặc xốp, và giữ bình thẳng đứng. Chi tiết nhỏ này biến một chai nước lắc lư trên yên thành phần hàng ngoan ngoãn.
Chạy xe với hàng cồng kềnh
Chở chậu cây trên xe thay đổi cách xe phản ứng: gió bắt lá cây như buồm, và mỗi cơn gió giật là một cú kéo nhẹ tay lái. Vì thế tốc độ trong ngày chở cây nên chậm hơn thường, vào cua rộng hơn, và tránh xa xe tải đang chạy nhanh — sóng gió từ xe lớn đủ làm tán cây đung đưa mạnh và kéo xe lệch. Bóp phanh sớm hơn thường, vì hàng cao sau làm bánh trước nhẹ đi, và xe cua gấp dễ bị văng hàng.
Chọn tuyến cũng đáng tính: đường thẳng, ít ổ gà, ít đèn đỏ dốc là tuyến tốt cho chuyến chở cây. Quãng ngắn qua phố đông chật chội nhiều khi tệ hơn quãng dài qua đường rộng — vì những lần phanh gấp liên tục mới là thứ làm lỏng mối buộc. Nếu cây quá to so với xe — tán rộng hơn vai người ngồi — đừng ép chở: một chuyến xe ôm hàng hoặc nhờ người quen chở bằng xe thùng là cách rẻ hơn mọi rủi ro.
Ở Hà Nội, vài kinh nghiệm theo mùa đáng nhắc: mùa gió Đông Bắc không phải lúc chở cây tán cao, vì gió bắt lá như buồm và mỗi cú giật là một cú kéo tay lái; ngược lại, ngày nắng hanh khô là điều kiện tốt nhất cho đất chậu — chậu vừa nhẹ bớt, vừa không rò nước ra đường. Ai mua cây từ các vườn ven như vùng Gia Lâm, Đông Anh về phố, nên chuẩn bị sẵn dây và bìa buộc từ trước thay vì dựa vào dây mượn tạm ở vườn, vì dây mượn thường ngắn, trơn, và không chịu được quãng đường dài.
Còn về cách xuống xe khi tới nơi: dựng chống chính giữa, dỡ chậu từ từ, và đừng gỡ mối buộc khi xe còn nghiêng. Nhiều tai nạn nhỏ xảy ra đúng lúc cuối chuyến — người mải gỡ dây, xe tuột chống, và cả người lẫn chậu ngã cùng nhau. Kết thúc một chuyến chở cây an toàn là khi chậu đã đứng chắc trên đất và xe đã dựng ổn, không phải khi xe vừa tới cửa.
Tóm lại: buộc ba mối theo chữ thập, giữ chậu thấp và cân, chạy chậm và tránh gió lớn. Các chủ đề chở đồ và hành lý khác — túi lớn, vali, thùng hàng — được gom trong trang chở đồ và hành lý, chủ đề kỹ năng khác nằm trong mục kỹ năng, còn kinh nghiệm đi phố nói chung xem thêm ở kinh nghiệm.