Người đi xe máy ở Hà Nội ít khi nghĩ tới tư thế ngồi, cho đến một ngày lưng báo động sau ba tuần di chuyển hai tiếng mỗi ngày. Với người thuê xe dài hạn, tư thế không phải chuyện của buổi đi chơi cuối tuần mà là chuyện của hàng trăm giờ ngồi trên yên. Bài viết này nói về cách ngồi, cách chỉnh xe và cách giữ vệ sinh cá nhân để kỳ thuê dài hạn không kết thúc bằng phòng khám.
Ba điểm tiếp xúc quyết định tư thế
Tư thế ngồi xe máy được quyết định bởi ba điểm tiếp xúc: hai tay trên tay lái, hai bàn chân trên chân chống, và hông trên yên. Khi cả ba điểm đúng vị trí, trọng lượng cơ thể chia đều giữa hông và hai chân, hai tay chỉ giữ nhẹ để điều khiển. Khi sai vị trí, thường là yên quá thấp hoặc quá xa tay lái, cánh tay duỗi thẳng hết cỡ và toàn bộ trọng lượng dồn lên cổ vai. Đó là lý do nhiều người mới thuê xe xong đầu tiên là đau cổ, không phải vì đường xấu.
Cách kiểm tra nhanh khi nhận xe: ngồi lên yên, hai chân đặt lên chân chống, khuỷu tay hơi cong tự nhiên như khi cầm bút. Nếu hai tay phải duỗi thẳng hoặc vai nhô lên, yên và tay lái không vừa tầm với bạn. Với xe số phổ thông như Honda Wave, yên thường thấp và dễ tiếp đất nhưng khoảng cách tới tay lái ngắn, hợp người tầm vóc trung bình trở xuống. Với xe tay ga, yên cao và rộng hơn, người thấp chân sẽ phải kiễng khi dừng, một điểm đáng cân nhắc đã được bàn trong bài chọn xe theo vóc dáng và chiều cao yên.
Chỉnh gương trước khi rời cửa hàng
Gương xe là phần bị chỉnh nhiều nhất trong mọi chuyến giao nhận, và cũng là phần ít người chỉnh đúng. Gương sai vị trí buộc người lái nghiêng cổ mỗi lần muốn nhìn phía sau, lặp lại vài trăm lần một ngày là đủ gây mỏi cổ vai. Nguyên tắc chỉnh: ngồi đúng tư thế lái, nhìn gương phải thấy một phần vai mình ở mép trong, phần còn lại là làn đường phía sau. Chỉnh cả hai gương cùng lúc, và nếu thuê xe dài hạn, xin phép chỉnh vặn lại sau ngày đầu chạy thử, khi bạn đã quen cách ngồi thật của mình trên chiếc xe đó.
Đứng nhẹ lên yên khi đường xấu
Hà Nội không thiếu đoạn đường gờ giảm tốc, hố vá lại hoặc nền bê tông vỡ. Khi đi qua những đoạn này với tốc độ vừa phải, hãy nhấc nhẹ hông khỏi yên bằng hai chân đạp lên chân chống, đầu gối hơi cong như một hệ giảm xóc tự nhiên. Thói quen này giảm chấn động lên cột sống đáng kể so với ngồi chết vào yên. Với xe số, hạ số trước khi qua gờ để xe không bị giật; với xe tay ga, giảm ga nửa giây trước gờ là đủ. Người mới hay quên điểm này và chấp nhận chịu xóc, trong khi chỉ cần đứng nhẹ lên là phần lớn rung động biến mất.
Nghỉ giữa chuyến dài theo chu kỳ
Với chuyến đi dài hơn một tiếng, đừng chờ đến khi mỏi mới nghỉ. Cơ thể con người duy trì tư thế tĩnh tốt nhất trong các chu kỳ bốn mươi lăm phút đến một tiếng; sau đó các nhóm cơ giữ tư thế bắt đầu mỏi cục bộ. Quỹ định nghỉ: một lần dừng năm phút, xuống xe, đi bộ vài chục bước, xoay vai và duỗi lưng. Hai lần dừng ngắn tốt hơn một lần dừng dài. Vấn đề đặc thù của người thuê xe dài hạn là họ có xu hướng coi chiếc xe là phương tiện đi lại hằng ngày, nên quên rằng tổng thời gian ngồi của họ không kém gì một chuyến du lịch dài ngày.
Đi găng tay và khăn theo mùa
Đi xe hai tiếng mỗi ngày, mười tháng trời, là một lượng ánh nắng và gió đáng kể lên hai bàn tay và khuôn mặt. Găng tay mỏng loại đi xe máy giữ bàn tay không bị khô nứt về mùa hanh và không trượt tay khi đổ mồ hôi về mùa hè. Khăn hoặc khẩu trang che phần cổ và mũi cằm, hai vùng ít được che và hứng nhiều gió. Về mùa đông Hà Nội, gió lạnh buổi sáng sớm gây tê hai tay nhanh hơn tưởng tượng, làm chậm phản xạ bóp phanh, khi đó găng tay dày không còn là trang sức mà là thiết bị an toàn. Cẩn thận khi chọn găng vừa tay, loại quá rộng dễ trượt khi lái.
Vệ sinh cá nhân sau mỗi ngày đi nhiều
Ngồi trên xe máy trong không khí đường phố cả ngày, da và quần áo tích tụ bụi mịn mà mắt thường không thấy hết. Với người thuê xe dài hạn đi làm hằng ngày, thói quen đơn giản nhưng hiệu quả là rửa mặt và thay áo ngay khi về nhà, không đợi đến tối. Với mùa mưa, áo mưa ướt nên được phơi khô trước khi gấp lại, vì áo ướt đọng trong cốp xe tạo mùi và ẩm mốc lan sang vật dụng khác trong cốp. Chiếc khăn giấy nhỏ trong cốp để lau tay sau khi chỉnh xích, bơm lốp hoặc chạm vào phần kim loại bẩn của xe, tránh đem dầu nhớt lên tay lái ở chuyến sau.
Giữ cốp xe khô và sạch
Cốp xe thuê là không gian dùng chung qua nhiều kỳ thuê trước, và cách bạn giữ nó ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ sau, cũng như đồ đạc của chính bạn. Thói quen đáng có: một túi vải nhỏ để đồ lộn xộn như dây sạc, khăn, mũ bảo hiểm dự phòng, thay vì để rải rác trong cốp. Nếu để áo mưa ướt, gói trong túi ni lông riêng. Với xe điện có pin dưới sàn, tránh để chất lỏng có thể đổ trong cốp, vì rò rỉ chảy xuống pin là rủi ro không đáng có. Cuối mỗi tuần, đổ hết đồ ra, lau nhanh một lượt là đủ giữ cốp trong trạng thái dùng được lâu dài.
Khi cơ thể báo hiệu không nên đi tiếp
Có những ngày cơ thể không thuộc về chiếc xe: sốt, mất ngủ đêm trước, uống rượu bia ở bữa trưa. Cản trở lớn nhất của người thuê dài hạn là tâm lý xe đã trả tiền theo tháng, nên buộc phải dùng mỗi ngày cho đáng. Suy nghĩ này bỏ qua phép tính thật: một ngày nghỉ đi taxi hoặc đi xe ôm công nghệ rẻ hơn nhiều so với một vụ ngã vì buồn ngủ. Luật giao thông hiện hành cũng xử phạt việc điều khiển xe sau khi uống rượu bia, và không có ngưỡng an toàn nào để lái xe sau khi đã uống. Nếu lịch trình ngày đó bắt buộc di chuyển, hãy chọn phương tiện khác và để xe nghỉ, đó cũng là một cách bảo quản kỳ thuê dài hạn.
Hai bài tập nhỏ cho người đi xe hằng ngày
Không cần phòng gym, chỉ cần vài phút mỗi tối để hai nhóm cơ chịu tải nặng nhất khi đi xe được phục hồi. Nhóm đầu tiên là lưng trên và cổ: đứng thẳng, xoay vai mười lần về mỗi chiều, rồi nghiêng đầu chậm sang hai bên, giữ mỗi bên năm giây. Nhóm thứ hai là cổ chân và đầu gối, hai khớp giữ tư thế gập nhẹ suốt lúc ngồi xe: đứng lên gót chân hai mươi lần, rồi ngồi xổm nhẹ và đứng dậy mười lần. Người đi xe trên một tiếng mỗi ngày đều kinh qua cảm giác hai chân tê bì lúc xuống xe; hai bài tập này đẩy máu lưu thông trở lại và giảm hẳn hiện tượng đó.
Mũ bảo hiểm và sức khỏe da đầu
Mũ bảo hiểm là trang bị gần da đầu nhất và cũng là thứ ít được vệ sinh nhất. Sau những tuần đi xe dưới nắng, lớp lót trong mũ thấm mồ hôi và trở thành nơi vi sinh phát triển, gây ngứa và viêm nang tóc nếu dùng liên tục. Với người thuê xe dài hạn, nên có một chiếc mũ bảo hiểm riêng của mình, thay vì phụ thuộc mũ của người khác, và vệ sinh lớp lót bằng khăn ẩm pha chút xà phòng loãng mỗi hai ba tuần, phơi nơi râm cho khô hẳn. Trước khi quyết định mũ có sẵn hay không, hãy hỏi trực tiếp cửa hàng, vì chính sách về mũ bảo hiểm chỉ nên dựa trên câu trả lời của họ chứ không nên giả định.
Tư thế là một phần của chi phí thuê xe
Chi phí thật của kỳ thuê dài hạn không chỉ là tiền thuê và xăng, mà còn là sức khỏe của chính người đi. Người ngồi đúng tư thế kết thúc ba tháng thuê xe với lưng bình thường; người ngồi sai kết thúc với tiền khám vật lý trị liệu. May mắn thay, phần lớn các chỉnh sửa không tốn đồng nào: chỉnh gương, đổi thói quen đứng nhẹ lên yên, nghỉ theo chu kỳ, đi găng tay. Hỏi trước về chiều cao yên và loại xe phù hợp qua trang liên hệ, so sánh các dòng xe qua bảng giá, và đọc thêm kinh nghiệm thuê xe máy tại Hà Nội để hiểu quy trình nhận xe từ đầu.
Chiếc xe được chỉnh theo người, không phải người co giãn theo chiếc xe, và ba mươi giây chỉnh gương đầu kỳ thuê đáng giá hơn nhiều buổi xoa bóp cuối kỳ.