Một ngày ở Hà Nội đi lại bằng xe máy hiếm khi chỉ có một việc: sáng đưa đồ, trưa gặp người, chiều mua sắm, tối ghé thêm chỗ này chỗ kia. Khi các điểm dừng nằm rải rác khắp thành phố, thứ tự thực hiện chúng quyết định thời gian ngồi trên xe nhiều gần bằng độ xa của từng chặng. Rất nhiều người chọn cách làm tuần tự theo thời gian nghĩ ra việc, và kết quả là một ngày toàn đi vòng lại những khu đã qua. Bài viết này nói về cách sắp xếp thứ tự các điểm dừng một cách có chủ đích, từ đó biến một ngày dày đặc lịch trình thành chuỗi di chuyển liền mạch và ít mệt mỏi hơn.
Bản đồ trong đầu trước khi vắt máy
Trước khi bắt đầu ngày, hãy gom lại toàn bộ các việc cần làm và tưởng tượng chúng trên bản đồ thay vì trên danh sách. Khu phố cổ là một cụm, khu cầu giấy là một cụm, còn bên long biên lại là một cụm khác, và khoảng cách giữa các cụm thường lớn hơn nhiều khoảng cách bên trong mỗi cụm. Nguyên tắc đầu tiên là gom các việc cùng khu vực về cùng một khung giờ, thay vì bắn từ khu này sang khu kia rồi quay ngược trở lại. Một bản nháp ba mươi giây trên điện thoại, chỉ cần kéo các điểm lại gần nhau theo dạng cụm, đã tiết kiệm được nhiều lần vượt cầu hoặc băng qua các trục đường lớn vào giờ cao điểm. Với người đang thuê xe máy cho cả ngày, việc giảm số km chạy không ý nghĩa gì về tiền, nhưng ý nghĩa rất lớn về sức khỏe và thời gian.
Chọn hướng một chiều và giữ nó
Thói quen quay đầu xe giữa dòng đường đông là một trong những khoảnh khắc căng thẳng nhất của ngày, nên hãy thiết kế để phải quay đầu càng ít càng tốt. Cách làm là chọn một hướng di chuyển chủ đạo cho buổi, ví dụ đi dọc theo một trục từ đầu đến cuối rồi trở về bằng trục khác song song, thay vì chạy đi chạy lại trên cùng một con đường. Hà Nội có nhiều cặp đường song song cách nhau chỉ vài con phố, và việc đi một vòng lớn thường nhanh hơn nhiều so với hai lần quay đầu giữa dòng. Khi đã chọn hướng, hãy cố gắng giữ nó dù có việc phát sinh, trừ khi việc đó thực sự gấp, vì mỗi lần phá vỡ hướng là một lần tính toán lại toàn bộ các điểm còn lại.
Việc nặng trước, việc nhẹ sau
Không phải việc nào cũng giống việc nào: có việc khung giờ cứng như giờ mở cửa, giờ hẹn, giờ cơ quan làm việc, và có việc dẻo như mua đồ, ghé thư viện hoặc chụp ảnh. Hãy khoanh việc cứng trước và xếp chúng làm khung xương của ngày, sau đó nhét các việc dẻo vào các khe giữa theo đúng khu vực đi ngang qua. Một việc dẻo nằm đúng giữa hai việc cứng cùng khu sẽ không tốn thêm phút nào, trong khi chính việc đó xếp sai chỗ có thể tạo ra cả một chuyến đi riêng. Nguyên tắc phụ là đặt các việc cần tỉnh táo, như ký giấy tờ hay trao đổi công việc, vào đầu ngày khi đầu óc còn tươi, và để các việc thong thả như dạo phố về cuối buổi.
Giờ cao điểm và các điểm dừng gần nhà
Hai khung giờ đông nhất trong ngày thường là buổi sáng khi mọi người đổ ra đường đi làm và buổi chiều khi họ trở về, và trong các khung giờ đó tốc độ di chuyển có thể chậm rõ rệt ở các trục chính. Nếu lịch trình có thể tự chọn, hãy tránh đặt các chặng dài xuyên thành phố vào đúng hai khung giờ đó, và thay vào đó xếp các việc gần chỗ ở hoặc gần nhau về khoảng cách. Ngược lại, giữa trưa và tối muộn thường là các khung giờ đường thông thoáng hơn, phù hợp cho các chặng xa. Điều này không phải quy luật cứng mà là kinh nghiệm chung, bởi mỗi khu vực mỗi khác, nên hãy tự quan sát các tuyến mình hay đi và điều chỉnh dần theo thực tế.
Tính đỗ xe vào từng điểm dừng
Một điểm dừng không chỉ gồm thời gian làm việc tại đó, mà còn gồm thời gian tìm chỗ để xe, xếp xe và lấy xe ra. Ở các khu đông như chợ, bệnh viện hay phố cổ, khâu để xe có khi lâu hơn cả khâu làm việc, nên khi xếp lịch, hãy cộng thêm phần đỗ xe cho từng điểm thay vì chỉ tính khoảng cách. Với các điểm biết trước là khan chỗ để xe, hãy cân nhắc đi sớm hơn, hoặc chọn phương án gửi ở bãi hơi xa rồi đi bộ thêm một đoạn. Bài viết về cách để xe tạm khi vào làm việc lặt vặt đã nói kỹ hơn về các lần dừng ngắn, còn ở đây điều quan trọng là coi việc đỗ xe như một phần chính thức của lịch trình chứ không phải chi tiết phát sinh.
Ghép việc theo nhóm đồ mang theo
Một góc nhìn ít người dùng khi sắp lịch là nhìn theo đồ đạc: việc nào cần mang gì, và các món đó cồng kềnh ra sao. Nếu buổi sáng phải mang một thùng đồ đến một đầu thành phố, hãy đặt các việc nhẹ nhàng, không cần mang đồ nặng sau chặng đó, vì chở đồ cồng kềnh qua nhiều điểm dừng vừa mệt vừa dễ xước xe. Ngược lại, các việc chỉ cần điện thoại và ví nên xếp gọn vào giai đoạn giữa ngày khi cốp xe còn gọn gàng. Với người thuê xe, việc quản lý đồ đạc còn liên quan đến tình trạng xe lúc trả, nên một lịch trình ít chở qua lại đồ nặng cũng là một lịch trình giảm rủi ro hư hỏng.
Chừa khe dự phòng giữa các điểm
Lịch trình đẹp trên giấy thường là lịch trình không có khe thở, và nó sụp ngay tại điểm dừng đầu tiên bị kéo dài. Hãy chừa khoảng dự phòng giữa các điểm, nhiều hơn với các chặng phải băng qua khu đông, ít hơn cho các chặng ngắn trong cùng khu vực. Khe dự phòng không phải thời gian chết: nó là chỗ để uống nước, kiểm tra tin nhắn, hoặc đơn giản là nghỉ tay chân giữa các chặng dài. Khi một việc nào đó bị trễ, các khe này hút bớt độ trễ thay vì đẩy lệch cả chuỗi việc phía sau. Kinh nghiệm của nhiều người đi lại nhiều là dày chỗ khe ở nửa đầu ngày, vì độ trễ có xu hướng cộng dồn về chiều muộn khi cơ thể đã mệt.
Khi lịch trình bị phá giữa chừng
Dù tính kỹ, việc phát sinh vẫn đến: một cuộc gọi giữ mình lại nửa tiếng, một chỗ định ghé lại đóng cửa, hoặc trời đổ mưa bất chợt. Thay vì cố bám lịch cũ, hãy nhanh chóng gom lại các việc còn lại và xếp lại theo cụm khu vực từ vị trí hiện tại. Câu hỏi cần trả lời chỉ có một: từ chỗ đang đứng, cụm việc nào gần nhất và khung giờ nào còn mở. Việc bỏ được nên bỏ, việc đổi giờ được thì nhắn tin dời, và đôi khi chấp nhận bỏ hẳn một việc còn nhẹ hơn là cố gồng đi một chuyến vòng qua khu đông chỉ để làm một việc năm phút. Sự linh hoạt như vậy là lý do nhiều người thích đi xe máy: lịch trình có thể gấp lại và mở ra lại rất nhanh.
Sắp xếp cho ngày đầu và ngày cuối của kỳ thuê
Ngày đầu và ngày cuối của kỳ thuê xe đáng được sắp lịch riêng. Ngày đầu nên gọn việc để có thời gian làm quen xe, nhận xe, kiểm tra kỹ và hỏi rõ các điều khoản, thay vì nhận xe trong vội vàng rồi lao vào một ngày đầy lịch. Ngày cuối nên giảm dần số điểm dừng, chừa thì giờ cho việc tất toán, kiểm tra lại đồ đạc trong cốp và trả xe đúng giờ hẹn, vì trễ giờ trả có thể phát sinh phí giờ theo thỏa thuận. Hai ngày này là biên độ của kỳ thuê, và việc giữ chúng nhẹ nhàng giúp toàn bộ giai đoạn giữa trôi qua thuận lợi hơn nhiều.
Kết lại
Sắp xếp thứ tự các điểm dừng là kỹ năng nhỏ nhưng cộng dồn lại thành nhiều giờ mỗi tuần cho người đi lại nhiều ở Hà Nội: gom việc theo cụm khu vực, chọn hướng một chiều, đặt việc cứng làm khung, chừa khe dự phòng và coi việc đỗ xe là một phần của lịch trình. Nếu bạn chuẩn bị một kỳ thuê xe máy dài ngày và muốn tư vấn thêm, hãy liên hệ với Nguyễn Tú qua trang liên hệ. Đọc thêm bài kinh nghiệm thuê xe máy ở Hà Nội cùng các bài kinh nghiệm khác để có thêm gợi ý cho từng giai đoạn của kỳ thuê. Một ngày được xếp thứ tự tử tế là một ngày ngồi trên xe ít hơn và làm được việc nhiều hơn.